Din görevlilerinin İslami finans algı ve tutumlarına yönelik durum çalışması: Burdur ili örneği
Case study on religious officials' perceptions and attitudes to Islamic finance: Burdur province example
- Tez No: 996447
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET YURTSEVEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Din, Bankacılık, Finance, Religion, Banking
- Anahtar Kelimeler: Din görevlileri, Finans, Katılım bankacılığı, İslam ekonomisi, İslam hukuku, Religious officials, Finance, Participation banking, Islamic economy, Islamic law
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu çalışma, din görevlilerinin İslami finans sistemine yönelik algı ve tutumlarını derinlemesine incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Modern finansal sistem içerisinde alternatif bir konumda yer alan İslami finans, faizsiz yapısı ve etik temelli yaklaşımıyla son yıllarda hem teorik hem de pratik düzlemde Türkiye'de hızla gelişmektedir. Din hizmetleri alanında görev yapan bireylerin bu sistem hakkındaki farkındalık, bilgi düzeyi, tutum ve yönelimleri ise hem finansal okuryazarlığın geliştirilmesi hem de toplumsal bilincin artırılması açısından önemli bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda araştırmanın temel problemi, Burdur ilinde görev yapan din görevlilerinin İslami finans sistemine dair algı, tutum ve bilgi düzeylerinin mevcut durumunu ortaya koymak ve bu çerçevede politika önerileri geliştirmektir. Araştırmada nitel durum çalışması yöntemi benimsenmiştir. Amaçlı örnekleme yoluyla belirlenen katılımcı grubunu Burdur il merkezinde ve ilçelerinde görev yapan din görevlileri oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen nitel veriler, metin madenciliği teknikleriyle desteklenerek TF–IDF ağırlıklandırması, tematik analiz ve içerik çözümlemesi yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu analizler sayesinde din görevlilerinin finansal kavramlara yönelik dil kullanımları, temel temalar ve tekrar eden kavramsal örüntüler sistematik bir biçimde ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda katılımcıların İslami finans sistemine yönelik genel olarak olumlu tutuma sahip oldukları, ancak kavramsal bilgi düzeylerinin sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Katılım bankacılığı dair yüzeysel bir bilgiye sahip oldukları ortaya konmuş olup aynı zamanda ürün çeşitliliği, işleyiş mekanizmaları ve yatırım araçlarına ilişkin bilgi eksiklikleri dikkat çekmiştir. Bununla birlikte din görevlilerinin, toplumsal bilgilendirme süreçlerinde aktif rol üstlenmeye istekli oldukları belirlenmiş fakat din görevlilerinin yeterli donanım sahip olmadıkları ortaya konmuştur. Bu sonuçlar, İslami finansın toplumsal düzeyde yaygınlaşması için din görevlilerinin eğitiminin ve bilgilendirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Bu tez, İslam iktisadı ve finans alanında din görevlilerinin konumuna odaklanarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamakta; yerel düzeydeki durum analizine dayalı özgün veriler sunmaktadır. Elde edilen bulgular hem akademik çalışmalara katkı sağlayacak hem de politika yapıcılar için yol gösterici nitelikte öneriler içermektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This study aims to explore the perceptions and attitudes of religious officials towards the Islamic finance system in depth. As an alternative to the conventional financial system, Islamic finance has gained significant attention in Turkey in recent years due to its interest-free structure and ethics-based approach. Religious officials play a critical role in shaping public awareness and financial literacy, as they act as intermediaries between religious values and social practices. Therefore, the main research problem of this study is to reveal the current state of perceptions, attitudes, and knowledge levels of religious officials working in the province of Burdur regarding Islamic finance, and to offer relevant policy suggestions based on these findings. A qualitative case study design was employed in the research. The participants were selected through purposive sampling and consisted of religious officials serving in the central and district regions of Burdur province. Data were collected using semi-structured interview forms. The qualitative data obtained were analyzed through text mining techniques, including TF–IDF weighting, thematic analysis, and content analysis. This approach allowed for a systematic examination of the participants' language use regarding financial concepts, the identification of core themes, and the detection of recurring conceptual patterns. The findings reveal that while participants generally hold positive attitudes toward Islamic finance, their conceptual knowledge is relatively limited. There is a basic level of awareness concerning participation banking and takaful systems; however, significant knowledge gaps were identified regarding product diversity, operational mechanisms, and investment tools. It was also observed that religious officials are willing to actively engage in public education and awareness-raising activities related to Islamic finance. These results highlight the importance of training and informing religious officials to enhance the social diffusion of Islamic financial instruments. By focusing on the role of religious officials within the field of Islamic economics and finance, this thesis aims to fill a significant gap in the literature and provides original local-level data based on a case study. The findings offer valuable contributions to academic research and provide practical policy recommendations for decision-makers.
Benzer Tezler
- Katılım finans sistemine yönelik din görevlilerinin algı ve tutumlarının yatırımcı davranışlarına etkisi: Isparta örneği
The impact of religious officials' perception and attitude towards the participation finance system on investor behavior: The case of Isparta
SEMRA GENÇAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinSüleyman Demirel Üniversitesiİslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA İLBOĞA
- Din görevlilerinin İslami finansal araçlara ve katılım bankacılığına bakış açısı: TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) bölgesi üzerine ampirik bir uygulama
Title of the thesis: The perspective of religious officerson Islamic financial instruments and participation banking: An empirical study on TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) region
MUSTAFA ARPACIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BankacılıkBingöl Üniversitesiİslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ TÜRKAN
- Katılım sigortacılığında danışma komitesi
Shariah board in Islamic insurance
MUAZ MÜCAHİT YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2022
SigortacılıkAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiÖzel Hukuk (ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRİ BOZGEYİK
- Almanya'da DİTİB bünyesinde görev yapan din görevlilerinin manevi rehberlik hizmetleri (Kuzey-Ren Westfalya örneği)
Spiritual guidance services of religious officials serving within the DITIB in Germany (The example of North Rhine Westphalia)
HASAN POLAT
Doktora
Türkçe
2025
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT YAŞAR AŞIKOĞLU
- Aday din görevlilerinin Diyanet Akademisindeki eğitim deneyimlerinin incelenmesi
An examination of the educational experiences of candidate religious officials in the Diyanet Academy
İSMAİL BAŞTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dinİnönü ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM AŞLAMACI