Kültür ve liderlik arasındaki ilişkinin okul yöneticileriüzerindeki etkisi: Türkiye ve İtalya örnekleri
The effect of the relationship between culture and leadership on school managers: Examples from Türkiye and Italy
- Tez No: 996579
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN KARATAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Babacan liderlik, Dağıtımcı liderlik, Demokratik liderlik, Karizmatik liderlik, Katılımcı liderlik, Kültürel liderlik, Liderlik, Paylaşılan liderlik, Türkiye, İtalya, Paternalistic leadership, Distributor leadership, Democratic leadership, Charismatic leadership, Participative leadership, Cultural leadership, Leadership, Distributed leadership, Türkiye, Italy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, benzer coğrafi konumda yer almaları nedeniyle ortak kültürel dinamiklere sahip olduğu kabul edilen İtalya ve Türkiye'deki okul yöneticilerinin liderlik tarzlarının kültürel bağlamla nasıl etkileşimde bulunduğunu; okul yöneticilerinin kültürel farkındalıklarının eğitim alanında daha etkili liderlik stratejileri geliştirmelerine nasıl katkı sağladığını; bu iki ülkenin liderlik yaklaşımlarının okul başarısı üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı bir perspektifle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde fenomenolojik desenle tasarlanmış; katılımcıların kartopu örnekleme yöntemi ile belirlendiği; yarı yapılandırılmış görüşme formu ile verilerin toplandığı; betimsel ve içerik analizle verilerin çözümlendiği bu araştırma, 2024-2025 eğitim öğretim yılında devlet okullarında görev yapmakta olan 6 Türk okul müdürü ve 6 İtalyan okul müdürü olmak üzere toplamda 12 okul müdürü ile uzun ve derin görüşmeler yapılarak ulaşılan sonuçların eğitim yönetiminde toplumsal kültürün liderlik yaklaşımlarını ne kadar etkilediği konusunda eksik kalan alana zenginlik katması; toplumun değerlerine ve özelliklerine göre yeniden yorumlanarak yerel bağlamlar hesaba katılarak farklı kültürlerin ve liderlerin karşılaştırılmasına alanyazında farklı bir bakış açısı sunması; literatürde daha çok nicel araştırma yöntemiyle ve ölçeklerle yapılan bu konudaki araştırmaların özgünlük ve derinlik boyutunda yetersiz kalmasından hareketle sosyal bir olgu olan liderlik ve kültür bağlantısını bu iki ülkedeki örtüşen ve ayrışan özelliklerine odaklanarak ulaşılan benzerlik ve farklılarının etkili liderlik ve stratejiler boyutundaki pozitif etkisi ve Türkiye'de İtalyan eğitim sistemi hakkında az sayıda kaynak bulunma durumuna katkı sunacağı hedeflenmektedir. Sosyal bilimlerin konusu olan eğitim yönetiminde liderlik ve kültür kavramları fen bilimlerinde yapılan bilimsel çalışmalar gibi evrensellik ve genellenebilirlik durumlarından çok, o toplumun değerlerine ve özelliklerine göre fenomolojik açıdan yeniden yorumlanarak yerel bağlamlar hesaba katılarak farklı kültürlerin ve liderlerin karşılaştırılmasına alanyazında zenginlik ve farklı bir bakış açısı sunacağı düşünülmektedir. Akademik bağımlılıktan arınarak, kültürel değerlere odaklanarak, etik kurallara uyarak sağlam ürün elde etmek, alanyazında tek boyutu ele alınan kültürü ve liderliğin bu araştırmada birlikte alınarak liderliğin kültürlere göre değişkenlik gösterip gösterilmediği araştırılmıştır. Ayrıca alanyazında everensel ve yerel değerlerin bütünleştirilmesinde yaşanan sıkıntıdan yola çıkılarak özellikle eğitim yönetiminde kültürel farklılıları ve yönetsel anlayışları bu farklılıklara göre geliştiren araştırmalara ihtiyaç duyulduğundan, bu araştırmada iki farklı ülkenin liderlik yaklaşımlarının örtüşen ve ayrışan özelliklerine odaklanılarak fenemolojik olarak benzerlik ve farklılıkları incelenerek alanyazına katkı sunulacağı düşünülmektedir. Türkiye'de müdürler, öğretmenlere danışarak karar alsa da son kararı kendileri vermekte; demokratik katılım biçimsel düzeyde ve yetki devri genellikle görev tanımıyla sınırlı kalmakta;“Son sorumluluk müdürde”anlayışının hakim olduğu görülmekte; bakanlık ve ilçe müdürlüklerinden gelen yönergeler müdürün alanını daraltmakta; yönetimsel düzeyde kısmi özerklik ve pedagojik kararlar merkezi düzeyde belirlenmekte; toplantılar biçimsel ve iletişim çoğunlukla yukarıdan aşağıya akmakta; hiyerarşi disiplin ve düzeni korumak için gerekli görülmektedir. Öte yandan İtalya'da ise kararlar genellikle ekiplerle alınmakta; müdür,“kolaylaştırıcı”ve“moderator”rolünü üstlenmekte; görev ve sorumluluklar ekipler arasında paylaştırılmakta; kurullar yetkiyi fiilen kullanmakta; ulusal çerçeve hedefleri belirlerken uygulama tamamen okula bırakılmakta; hem idari hem pedagojik özerkliğin yasal güvence altında olduğu görülmekte;“yatay iletişim”kültürüyle tüm paydaşlar fikir beyan edebilmekte; hiyerarşi koordinasyon ve uyum sağlamak için gerekmekte; esneklik kurumsal yapının parçası olduğundan roller duruma göre değişmektedir. Bu çalışmada bunun gibi birçok sonuca ulaşılmıştır. Ayrıca eğitime yaklaşım; kültürel, toplumsal, siyasi birçok faktörün etkisiyle değişimeler göstereceğinden, ülkelerdeki eğitim sistemlerinin zaman içerisinde sistematik şekilde yeniden incelenmesi gerektiğinden bu çalışmada, araştırma ve uygulamaya dönük İtalya ve Türkiye örgüt yönetim kültürü açısından faydalı öneriler sunulacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
This research aims to analyze, from a comparative perspective, how the leadership styles of school principals in Italy and Turkey (countries that are considered to share common cultural dynamics due to their similar geographical locations) interact with the cultural context; how school principals' cultural awareness contributes to the development of more effective leadership strategies in the field of education; and the effects of the leadership approaches adopted in these two countries on school success. Within the framework of a qualitative research approach, this study was designed using a phenomenological pattern; participants were determined through the snowball sampling method; data were collected by means of a semi-structured interview form; and the data were analyzed using descriptive and content analysis. During the 2024–2025 academic year, long and in-depth interviews were conducted with a total of twelve school principals (six Turkish and six Italian) working in public schools. This research aims to enrich an underexplored area regarding the extent to which societal culture influences leadership approaches in educational administration; to offer a different perspective in the literature by reinterpreting leadership approaches according to societal values and characteristics while taking local contexts into account, and by comparing different cultures and leaders; and, considering that studies on this topic have largely been conducted using quantitative research methods and measurement scales and have remained insufficient in terms of originality and depth, to focus on the relationship between leadership and culture as a social phenomenon by examining the overlapping and diverging characteristics of these two countries, and to contribute to the understanding of the positive effects of the identified similarities and differences on effective leadership and strategies. Furthermore, the study aims to contribute to the literature in Turkey, where there is a limited number of sources on the Italian education system. In the field of educational administration, which is a subject of social sciences, the concepts of leadership and culture are considered not in terms of universality and generalizability as in scientific studies conducted in the natural sciences, but rather through a phenomenological reinterpretation shaped by the values and characteristics of the society in which they are embedded. Taking local contexts into account and comparing leaders and cultures across different societies is believed to offer richness and a distinct perspective to the literature. By moving beyond academic dependency, focusing on cultural values, and adhering to ethical principles in order to produce robust scholarly outcomes, this study addresses leadership and culture together—concepts that are often examined separately in the literature—and investigates whether leadership varies across cultures. Furthermore, drawing on the challenges identified in the literature regarding the integration of universal and local values, and considering the need for research that develops educational leadership practices in accordance with cultural differences and administrative perspectives, this study focuses on the converging and diverging characteristics of leadership approaches in two different countries. Through a phenomenological examination of similarities and differences, the study is expected to contribute to the literature. In Türkiye, although school headmasters consult teachers when making decisions, the final decision is taken by the principal; democratic participation remains largely formal, and delegation of authority is generally limited to task descriptions. The prevailing understanding is that“ultimate responsibility lies with the principal.”Directives from the Ministry of Education and district authorities restrict the principal's room for action; while limited administrative autonomy exists, pedagogical decisions are determined at the central level. Meetings tend to be formal, and communication mostly flows from top to bottom. Hierarchy is viewed as necessary to maintain discipline and order. In contrast, in Italy decisions are generally made collectively within teams; the principal assumes the role of a“facilitator”and“moderator.”Duties and responsibilities are distributed among teams, and councils exercise authority in practice. While national frameworks define general objectives, implementation is left entirely to schools. Both administrative and pedagogical autonomy are legally guaranteed. Within a culture of“horizontal communication,”all stakeholders are able to express their views. Hierarchy serves coordination and coherence rather than control, and flexibility is an integral part of the institutional structure, allowing roles to change according to circumstances. This study has reached many findings of this kind. In addition, as approaches to education may show variations under the influence of many cultural, social, and political factors, and as education systems in countries need to be systematically re-examined over time, this study is expected to offer useful recommendations for research and practice from the perspective of organizational management culture in Italy and Turkiye.
Benzer Tezler
- Okul öncesi öğretmen görüşlerine göre paternalist liderliğin örgütsel özdeşleşme üzerine etkisinin incelenmesi
The effect of paternalistic leadership on organizational identification according to preschool teachers' opinions
ŞEYMA EKİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUKADDER BOYDAK ÖZAN
- Ortaöğretim okulu yöneticilerinin kültürel liderlik rollerinin, değişime olan direnç üzerindeki etkileri
The role of the secondary school principals? cultural leading qualification in influncing the resistance against alterations
NİLGÜN SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA ÜNAL
- Okul müdürlerinin karizmatik liderlik özellikleri ile okul öncesi öğretmenlerinin okul kültürü algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of relationship between the features of school principals' charismatic leadership and the school culture perception of pre-school teachers
BENGÜ YÜZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RENGİN ZEMBAT
- Okul müdürlerinin paternalist (babacan) liderlik davranışları ile Hofstede'nin kültür boyutları arasındaki ilişki
The relationship between paternalistic leadership behaviours of school principals and culture dimensions of Hofstede
AHMET SAYLIK
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimin Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İNAYET AYDIN
- Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik yaklaşımları ile Hofstede'nin ulusal kültür boyutları arasındaki ilişkisi
The relationship between school principals' transformatinal leadership approaches and Hofstede's national cultural dimensions
FATİH DALĞALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimSiirt ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAYLIK