Türkiye'ye özgü coğrafi işaretli peynirler ile monosepaj Türk şarapları arasındaki duyusal uyumun analizi
Analysis of sensory harmony between Turkish geographical indication cheeses and monosepage Turkish wines
- Tez No: 996607
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL TOKMAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'ye özgü coğrafi işaretli peynirler ile monosepaj türk şarapları arasındaki duyusal uyumu belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, seçilen peynir ve şarap eşleşmelerinin aroma, tat, doku ve kalıcılık faktörleri açısından ne ölçüde uyum sağlayıp sağlamayacağını ortaya koymak ve bu eşleşmelerin hedonik beğeni üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma kapsamında beş coğrafi işaretli peynir (Van Otlu Peyniri, Kars Gravyer Peyniri, Karaman Divle Obruk Peyniri, Kargı Tulum Peyniri, Erzurum Küflü Civil Peyniri) ile beş yerli üzüm çeşitlerinden üretilmiş monosepaj şaraplar (Emir, Narince, Öküzgözü, Boğazkere, Kalecik Karası) kullanılmıştır. Oluşturulan eşleşmeler sekiz eğitimli panelist tarafından değerlendirilmiş, duyusal değerlendirmelerde uyum düzeyi ve genel beğeni 7'li Likert ölçeğiyle, ürünlere yönelik algılanan nitelikler ise CATA (Check-All-That-Apply) yöntemi kullanılarak ölçülmüştür. Elde edilen veriler Doğrusal Karma Etkiler modeli, Cochran's Q testi ve Temel Bileşenler Analizi (PCA) kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, şarap-peynir eşleşmelerinde peynir karakterinin belirleyici rol oynadığını göstermektedir. Özellikle Karaman Divle Obruk Peyniri ile Van Otlu Peyniri arasında aroma uyumu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmış, Karaman Divle Obruk Peyniri'nin farklı şarap türleriyle daha dengeli ve yüksek uyum sağladığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu araştırma kapsamında incelenen şarap-peynir eşleşmelerinde temel belirleyici faktörün şarap türünden ziyade peynirin aromatik profili ve baskınlık düzeyi olduğu görülmüştür. Bu yönüyle çalışma, Türkiye'ye özgü coğrafi işaretli peynirler ve monosepaj şaraplar üzerinden geliştirilen bilimsel eşleşme önerileriyle hem alan yazına hem de gastronomi sektörüne somut katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research was conducted to determine the sensory harmony between geographical indication (GI) cheeses specific to Türkiye and monosepage (single-varietal) Turkish wines. The primary objective of the study is to evaluate the extent to which selected cheese and wine pairings provide harmony in terms of aroma, taste, texture, and persistence factors, and to examine the effects of these pairings on hedonic appreciation. Within the scope of the research, five geographical indication cheeses (Van Herbed Cheese, Kars Gruyere Cheese, Karaman Divle Obruk Cheese, Kargı Tulum Cheese, Erzurum Moldy Civil Cheese) and monosepage wines produced from five local grape varieties (Emir, Narince, Öküzgözü, Boğazkere, Kalecik Karası) were utilized. The established pairings were evaluated by eight trained panelists. In the sensory evaluations, the level of harmony and general liking were measured using a 7-point Likert scale, while the perceived attributes of the products were measured using the CATA (Check-All-That-Apply) method. The obtained data were analyzed using the Linear Mixed Effects model, Cochran's Q test, and Principal Component Analysis (PCA). The findings indicate that the character of the cheese plays a decisive role in wine-cheese pairings. Specifically, a statistically significant difference was detected between Karaman Divle Obruk Cheese and Van Herbed Cheese in terms of aroma harmony; it was determined that Karaman Divle Obruk Cheese provided a more balanced and higher level of harmony with different wine types. Consequently, it was observed that the primary determining factor in the wine-cheese pairings examined in this research was the aromatic profile and dominance level of the cheese rather than the wine type. In this respect, the study offers concrete contributions to both the academic literature and the gastronomy sector through scientific pairing suggestions developed based on Türkiye's specific geographical indication cheeses and monosepage wines.
Benzer Tezler
- Coğrafi işaretli ürünlerin Türkiye ekonomisine katkısı: Ege Bölgesi örneği
The contribution of geographically indicated products to the Turkish economy: The Aegean Region example
HASAN ALTUĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
EkonomiBilecik Şeyh Edebali Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEYHUN HAYDAROĞLU
- Coğrafi işaretlerin bölgesel turizm gelişimindeki önemi: Çanakkale ili örneği
Geographical indications importance in regional tourism development: The case of Çanakkale
MERAL GÜNDEĞER
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
TurizmÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ŞEFİK OKAN MERCAN
- Esnaf lokantacılığı ve Van ilinde esnaf lokantaları üzerine bir araştırma
A research on trades and restaurants in Van province
ERGİN BOZAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıMersin ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSER YAVUZ
- Türkiye'ye özgü içme suyu arıtma tesisleri skorlama sistemi modelinin oluşturulması ve tesislerin değerlendirilmesi
Creating a scoring system model for drinking water treatment plants specific to Turkey and evaluation of the facilities
CANSU BAYHAN
Doktora
Türkçe
2025
Çevre MühendisliğiAtatürk ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜN YILDIZ
- Yeşil hastane tasarımı için Türkiye'ye özgü bir sertifika önerisi: ECOCARE-TR
Proposal of a certification for green hospital design specific to Turkey: ECOCARE-TR
FATMA NUR DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HastanelerGazi ÜniversitesiYapı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZUHAN BURCU GÜLTEKİN