Mitopoetik anlatının sinemaya metamorfozu: Yüzüklerin Efendisi roman ve film üçlemesi üzerine karşılaştırmalı analiz
The metamorphosis of mythopoeic narrative into cinema: A comparative analysis of The Lord of the Rings novel and film trilogies
- Tez No: 996622
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞEBNEM PALA GÜZEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Radyo-Televizyon, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Radyo, Sinema ve Televizyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, J.R.R. Tolkien'in The Lord of the Rings (Yüzüklerin Efendisi) üçlemesi ile Peter Jackson'ın sinema uyarlaması arasındaki ilişkiyi,“sadakat”ölçütüne indirgenmeyen bir uyarlama yaklaşımıyla incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, romanın anlatı mantığının ve mitopoetiğinin sinema diline aktarımı sırasında ortaya çıkan dönüşümleri; olay örgüsü, karakter inşası, tematik vurgu, ton ve dramatik ritim düzeylerinde görünür kılmaktır. Tez, uyarlamayı yalnızca eksiltme-artırma işlemi olarak değil, farklı bir mecrada yeniden üretim ve yeniden çerçeveleme süreci olarak ele alır. Bu bağlamda Hutcheon'un uyarlamayı bağımsız bir anlatı edimi olarak kavramsallaştıran yaklaşımı, Sanders'ın dönüşüm/metamorfoz vurgusu ve Barthes'ın“yazarın ölümü”önermesinin açtığı okur/yorum alanı, çalışmanın kuramsal zeminini oluşturur. Yöntem olarak nitel karşılaştırmalı çözümleme benimsenmiş; roman ve film üçlemesi, seçili sahne/sekanslar üzerinden yakın okuma ve sinemasal anlatı analiziyle değerlendirilmiştir. Bulgular, filmlerin romanın“ruhunu”ve mitopetik anlatımını korumaya çalışırken sinemanın süre, seyirci yönlendirmesi ve dramatik ekonomi gereksinimleri nedeniyle karakter işlevlerinde yoğunlaştırma, bazı anlatılarda çıkarma ve belirli temalarda vurgu kaydırma ürettiğini göstermektedir. Sonuç olarak tez, Jackson uyarlamasının Tolkien metnini“kopyalamaktan”çok, onu sinema estetiği içinde yeniden kuran bir anlatı stratejisi geliştirdiği savını temellendirir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the relationship between J.R.R. Tolkien's The Lord of the Rings trilogy and Peter Jackson's cinematic adaptation, adopting an approach that does not reduce adaptation to a simple test of“fidelity.”Its main aim is to make visible the transformations that occur in the process of transferring the novel's narrative logic into film language—at the levels of plot structure, character construction, thematic emphasis, tone, and dramatic rhythm. Rather than treating adaptation as a mere procedure of subtraction and addition, the study conceptualizes it as a process of re-production and re-framing within a different medium. In this context, the theoretical foundation is shaped by Hutcheon's account of adaptation as a distinct narrative act, Sanders's emphasis on transformation/metamorphosis, and the interpretive space opened by Barthes's“Death of the Author.”Methodologically, the thesis employs qualitative comparative analysis: the novel and film trilogies are examined through close reading and film-narrative analysis, focusing on selected scenes and sequences. The findings suggest that while the films strive to preserve the“spirit”of the source text, the demands of cinema—running time constraints, audience guidance, and dramatic economy—lead to compression of character functions, the omission of certain narrative lines, and shifts in thematic emphasis. Ultimately, the thesis argues that Jackson's adaptation does not simply“copy”Tolkien's text; instead, it reconstructs it through a cinematic aesthetic and a medium-specific narrative strategy.
Benzer Tezler
- Mythopoeic interpretations: Revisionist myth-making and religious critique in the works of Terry Pratchett and Neil Gaiman
Mitopoetik yorumlamalar: Terry Pratchett ve Neil Gaiman'ın eserlerinde yeniden kurgulanan mitler ve dinsel eleştiri
TUĞÇE SOYGÜL
Doktora
İngilizce
2026
İngiliz Dili ve EdebiyatıHacettepe Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV KARADUMAN
- F.M.Dostoyevski ve A.H. Tanpınar'da ötekileşme
Othering in F.M.Dostoyevski and A.H. Tanpınar
RAHMAN ÖZDEMİR
Doktora
Türkçe
2019
Karşılaştırmalı EdebiyatAtatürk ÜniversitesiRus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHAR DEMİR
- КЪУЕКЪО НАЛБЫЙ АДЫГЭМ ИДУНАЙ КЪЫЗЭРИГЪЭЛЪАГЪОРЭР
Kuyeko Nalbiyʼin yazılarında Adıge (Çerkez) dünyası
SULIET YENER
Yüksek Lisans
Çerkezce
2025
Karşılaştırmalı EdebiyatDüzce ÜniversitesiKafkas Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MIRA KHACHEMIZOVA
- Klasik anlatılarda“abject”kadın temsilleri ve kadınlığın toplumsal inşası: Agamemnon, Medea ve Hippolytus tragedyaları üzerine bir inceleme
“Abject”female representations and the social construction of femininity in classical narratives: A study on the tragedies of Agamemnon, Medea, and Hippolytus
EZGİ METİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
FelsefeHacettepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELDA TAŞDEMİR AFŞAR
- Friedrich Wilhelm Nietzsche felsefesinde yaşam-sanat ilişkisi
The relaton between life and art in Friedrich Wilhelm Nietzsche philosophy
LEYLA KILINÇ