Boğazlıyan (Yozgat) termal ve soğuk su kaynaklarının hidrojeokimyasal ve izotopik yöntemlerle incelenmesi
Hydrogeochemical and isotopic investigation of thermal and cold water resources in boğazliyan (Yozgat)
- Tez No: 996628
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞEHNAZ ŞENER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Yozgat ilinin Boğazlıyan ilçesinde yer alan jeotermal sistemin hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal özelliklerini belirlemek ve jeotermal akışkanların mevcut ile potansiyel kullanım alanlarını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Üç jeotermal kuyu ve yedi soğuk su kaynağından alınan örnekler üzerinde yapılan fiziksel, kimyasal ve izotopik analizler, jeotermal akışkanın kökeni, dolaşım derinliği, su–kayaç etkileşimi ve karışım süreçleri hakkında önemli bulgular sunmaktadır. Hidrojeokimyasal veriler, termal suların Na-Cl fasiyesinde sınıflandığını ve bu durumun derin sirkülasyon ile uzun süreli rezervuar etkileşimine işaret ettiğini göstermektedir. Soğuk sular ise Ca-Mg-HCO₃ ve karışım tipi karakterde olup daha yüzeysel akiferlerden beslendiklerini yansıtmaktadır. Trityum içerikleri ve δ¹⁸O–δ²H izotop değerleri birlikte değerlendirildiğinde, termal suların yüksek kotlardan beslenen, derin ve uzun süreli meteoritik dolaşıma sahip olduğu; soğuk suların ise genç ve kısa dolaşımlı olduğu anlaşılmaktadır. Rezervuar sıcaklığı silis ve katyon jeotermometreleri ile GeoT yazılımı ve entalpi–silis karışım modeli kullanılarak değerlendirilmiş, sonuçlar 70–110 °C aralığında muhtemel bir hazne sıcaklığına işaret etmiştir. Mineral doygunluk indeksleri, termal sularda karbonat minerallerine karşı çökelme eğilimi bulunduğunu ve kullanım sırasında kabuklaşma riskinin yüksek olabileceğini göstermektedir. Tüm veriler birlikte değerlendirildiğinde, Boğazlıyan jeotermal sahasının fay kontrollü, derin sirkülasyonlu ve karışım süreçlerinin belirleyici olduğu bir hidrotermal sisteme sahip olduğu ortaya konulmuştur. Mevcut kullanım (kaplıca ve seracılık) sürdürülebilir olmakla birlikte, reenjeksiyon sisteminin devreye alınması, kontrolsüz yeraltısuyu kuyularının sınırlandırılması ve beslenim alanlarının korunması uzun vadeli jeotermal kaynak yönetimi için kritik öneme sahiptir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the hydrogeological and hydrogeochemical characteristics of the geothermal system in the Boğazlıyan district of Yozgat and to evaluate the current and potential utilization areas of the geothermal fluids. Physical, chemical, and isotopic analyses performed on samples collected from three geothermal wells and seven cold-water springs provided significant insights into the origin of the geothermal fluids, the depth of circulation, water–rock interaction processes, and mixing mechanisms. Hydrogeochemical data indicate that the thermal waters fall within the Na-Cl facies, reflecting deep circulation and long-term interaction with reservoir rocks, whereas the cold waters display Ca-Mg-HCO₃ and mixed-type characteristics, suggesting recharge from shallow aquifers. Evaluation of tritium contents together with δ¹⁸O–δ²H isotope values reveals that the thermal waters originate from high-elevation meteoric recharge zones and undergo prolonged deep circulation, while the cold waters represent young and short-circulation meteoric components. Reservoir temperature estimations using silica and cation geothermometers, supported by the GeoT software and the enthalpy–silica mixing model, indicate a probable reservoir temperature between 70 and 110 °C. Mineral saturation calculations show a tendency for carbonate mineral precipitation, implying a high risk of scaling during utilization. Overall, the combined dataset demonstrates that the Boğazlıyan geothermal field hosts a fault-controlled hydrothermal system characterized by deep circulation and notable mixing processes. Although current uses (thermal tourism and greenhouse heating) appear sustainable, the implementation of a reinjection system, regulation of uncontrolled groundwater abstraction, and protection of recharge areas are essential for ensuring the long-term sustainability of the geothermal resource.
Benzer Tezler
- Boğazlıyan(Yozgat)-Özvatan (Kayseri) arasındaki alt-orta eosen birimlerinin organik jeokimyasal ve diyajenez özellikleri
Organic geochemical and diagenetical properties of lower to middle eocene units between boğazliyan (Yozgat)-Özvatan (Kayseri̇)
ADEM ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Jeoloji MühendisliğiAnkara ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURHAN AYYILDIZ
- Yozgat ili Boğazlıyan ilçesinin tarihi sosyo-kültürel ve ekonomik yapısı
The historical, socio-cultural and economic structure of Boğazlıyan, the district of Yozgat
MÜKREMİN AÇIKGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Halk Bilimi (Folklor)Niğde Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REMZİ KILIÇ
- Yozgat Boğazlıyan ilçesinin ve çevresinin liken ve likenikol mantar florası
Başlık çevirisi yok
MERVE DERYA ATPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
BiyolojiYozgat Bozok ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KOCAKAYA