Kadın sığınma evlerinde iç mekan gerekliliklerinin geliştirilmesi: Mevzuat, literatür ve kuramsal yaklaşımlar üzeirnden tematik bir analiz
Improving interior design requirements in women's shelters: A thematic analysis through legislation, literature, and theoretical approaches
- Tez No: 996627
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BETÜL BİLGE ÖZDAMAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Interior Design and Decoration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumsal cinsiyet temelli şiddetten uzaklaşma sürecinde, sığınma evlerinin iç mekânı kadınların hem güvenliğini hem de iyileşme kapasitesini belirleyen kritik bir sosyal arayüz olarak karşımıza çıkar. Bu çalışma, Türkiye'de kadın sığınma evlerine ilişkin mevzuat, politika belgeleri ve uluslararası standartların, feminist mekân kuramı, çevre psikolojisi ve travma bilgili tasarım yaklaşımları çerçevesinde iç mekân ölçeğinde yeterliliğini sorgulamakta ve mekânsal gereklilikleri sistematik biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Mevcut düzenlemeler, barınma hizmetinin kurumsal çerçevesini tanımlasa da güvenlik–mahremiyet–erişilebilirlik–denetlenebilirlik dengesini çoğunlukla genel ifadelerle aktararak ölçülebilir tasarım kriterleri sunmamaktadır. Feminist mekân literatürü ile travma bilgili tasarım ilkeleri ise kadınların iyileşme, güvenlik, özerklik ve psikolojik bütünlük deneyiminin mekânsal koşullarla doğrudan ilişkili olduğunu vurgulamaktadır. Bu iki düzey arasındaki tutarsızlık, sığınma evlerinin iç mekânlarında önemli bir boşluk ve çeviri sorunu bulunduğunu göstermektedir. Araştırmada nitel doküman analizi yöntemi kullanılmış; ulusal mevzuat (6284 sayılı Kanun, yönetmelikler, uygulama yönergeleri), ulusal eylem planları, yerel yönetim belgeleri ve uluslararası rehberler (UN Women, İstanbul Sözleşmesi, UN-Habitat ilkeleri) tematik bir kodlama şemasına göre çözümlenmiştir. Kodlama sürecinde mahremiyet, görünürlük yönetimi, erişilebilirlik, denetlenebilirlik, yön bulma ve duyusal güvenlik temaları esas alınmıştır. Elde edilen veriler, feminist mekân kuramı ve travma bilgili tasarım literatürüyle karşılaştırılarak“karşılanıyor–kısmen–karşılanmıyor”matrisleri oluşturulmuştur. Analiz sonucunda, mevzuatın özellikle güvenlik ve gizlilik boyutlarını tanımladığı, ancak duyusal konfor, yön bulma, çocuk birimlerinin mekânsal konumu, kişisel depolama, akustik güvenlik ve kademeli mahremiyet gibi kritik alanlarda önemli eksiklikler bulunduğu belirlenmiştir. Literatür ise kullanıcı kontrollü aydınlatma–ısı, açık ve öngörülebilir dolaşım, kaçış–sığınma–görüş hattı ilişkisi, stres azaltıcı materyal kullanımı, ortak alanlarda filtreli görünürlük, erişilebilir güzergâh tasarımı ve çocuk birimleri için özel mekânsal tanımların gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu tez, Türkiye'de kadın sığınma evlerine yönelik mevcut mevzuatın mekânsal gereklilikler açısından sınırlılıklarını görünür kılmakta; feminist mekân kuramı ve travma bilgili tasarım çerçevesinde uygulanabilir, ölçülebilir ve kullanıcı odaklı bir iç mekân tasarım yaklaşımı geliştirmektedir. Çalışma, hem politika yapıcılar hem de uygulayıcı tasarım profesyonelleri için bütüncül bir referans modeli oluşturarak alandaki önemli bir kuramsal ve uygulamalı boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
In the process of escaping gender-based violence, the interior environment of women's shelters constitutes a critical social interface that shapes both safety and the capacity for psychological recovery. This study examines the adequacy of Turkish legislation, policy documents, and international standards on women's shelters within the frameworks of feminist spatial theory, environmental psychology, and trauma-informed design, aiming to systematically identify interior spatial requirements. Although current regulations define the institutional structure of shelter services, they often articulate the balance between safety, privacy, accessibility, and supervisability in broad terms, lacking measurable design criteria. Feminist spatial literature and trauma-informed design principles, however, emphasize that women's experiences of healing, safety, autonomy, and psychological integrity are directly influenced by spatial conditions. This discrepancy indicates a significant gap and translation problem within the interior configurations of women's shelters. The research employs qualitative document analysis. National legislation (Law No. 6284 and related regulations), national action plans, municipal guidelines, and international frameworks (UN Women, the Istanbul Convention, UN-Habitat) were analyzed through a thematic coding scheme. The coding process focused on privacy, visibility management, accessibility, supervisability, wayfinding, and sensory safety. The findings were cross-referenced with feminist spatial theory and trauma-informed design literature, producing matrices of“addressed – partially addressed – not addressed.”Results show that while legislation specifically highlights security and confidentiality, critical areas such as sensory comfort, wayfinding, spatial positioning of children's units, personal storage, acoustic safety, and graded privacy remain insufficiently defined. The literature, on the other hand, identifies the necessity of user-controlled lighting and thermal comfort, open and predictable circulation, escape–refuge–sightline relationships, stress-reducing materials, filtered visibility in common areas, accessible circulation paths, and dedicated spatial guidelines for children's units. In conclusion, this thesis reveals the limitations of current Turkish legislation regarding spatial requirements for women's shelters and proposes a measurable, applicable, and user-centered interior design framework grounded in feminist spatial theory and trauma-informed design. By offering a comprehensive reference model for policymakers and design professionals, the study aims to bridge a significant theoretical and practical gap in the field.
Benzer Tezler
- Ankara'da belediyelere bağlı kadın sığınmaevlerinde barınan kadınların sosyodemografik özellikleri ve birinci basamak sağlık hizmetlerine yönelik düşünceleri
The sociodemographic characteristics and the thoughts on primary healthcare of the women in the women's shelters affiliated with the municipalities in Ankara
HÜSNA ÇEVİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE SELDA TEKİNER
- Geçici koruma statüsünde bulunan Suriyelilerin mevcut durumları ve sorunları üzerine bir alan araştırması: İzmir Basmane örneği
A field survey on the current situation and problems of the Syrians who are in temporary protection status: The sample of Basmane, İzmir
GİZEM EKİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Uluslararası İlişkilerİstanbul Yeni Yüzyıl ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜDAYİ SAYIN
- Kadın sığınma evlerinde halkla ilişkiler uygulamaları ve sorunları
The Applications and problems of the public relations in shelter houses
SULTAN UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
SosyolojiGazi ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. NACİ BOSTANCI
- Kadın konuk evlerinde kalan ve kendi evlerinde kalan kadınların disosiyasyon düzeyleri ve travma öyküsünün incelenmesi
Başlık çevirisi yok
GÖZDE USKANER
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
PsikolojiHasan Kalyoncu ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER MÜCAHİT ÖZTÜRK
- Kadın sığınma evinde kalan ve kalmayan kadınlarda benlik saygısı, depresyon düzeyi ve psikosomatik belirtiler: Bursa ili örneği
Reversal of the remaining women's shelter and women's self-esteem, depression and psychosomatic symptoms: An example of the province of Bursa
EBRU ERMİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUZAFFER ŞAHİN