İnfluenza tanılı hastalarda tedavi, aşılanma ve sağlık okuryazarlığı ilişkisi
The relationship between treatment, vaccination, and health literacy in patients diagnosed with influenza
- Tez No: 996680
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ŞİMŞEK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kronik hastalık, influenza, influenza aşısı, antiviral tedavi, sağlık okuryazarlığı, aşı sağlık okuryazarlığı, Chronic disease, influenza, influenza vaccine, antiviral treatment, health literacy, vaccine health literacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnfluenza Tanılı Hastalarda Tedavi, Aşılanma ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisi Giriş ve Amaç: Mevsimsel grip, influenza virüslerinin neden olduğu akut bir solunum yolu enfeksiyonudur. Dünyanın her yerinde yaygındır ve pandemilere yol açar. İnfluenza enfeksiyonunu önlemenin ilk ve en önemli adımı her yıl influenza aşısı yaptırmaktır. Mevcut influenza enfeksiyonunun tedavisinde semptomatik tedavinin yanısıra antiviral ilaçlara mümkün olan en kısa sürede, tercihen ilk 48 saat içinde başlanmalıdır. Sağlık okuryazarlığı, sağlık davranışlarına karar vermede bilgiye erişme, anlama, yorumlama, değerlendirme ve uygulama gibi motivasyon ve yetkinlikleri içerir. Bu çalışmanın temel amacı; Aile Hekimliği polikliğine başvuran 18-65 yaş arası influenza klinik tanısı almış bireylerde tedavi, aşılanma ve sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca bireylerin kronik hastalık varlığına göre bu değişkenler arasında anlamlı fark olup olmadığının değerlendirilmesi de amaçlanmaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 15.09.2025 – 20.12.2025 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran, 18–65 yaş arası klinik influenza tanısı almış 375 hastaya anket uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Hedef hasta değeri G Power programı üzerinden hesaplanmıştır. Hastalardan 360'ı anketi tam ve doğru şekilde tamamlayarak çalışmaya alınmıştır. Anketin ilk bölümünde sosyodemografik sorular; ikinci bölümünde Gripten Korunmaya Yönelik Sağlık İnanç Modeli ölçeği ve üçüncü bölümünde ise Yetişkinler için Aşı Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği yer almıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 26.0 (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2024 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 360 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %47,2'si (n=200) 18-30 yaş, %32,8'i (n=118) 31-49 yaş, %20'si (n=72) 50-65 yaş arasıdır. Bireylerin %53,3'ü (n=192) kadın, %46,7'si (n=168) erkektir. Hastların %3,9'u (n=14) ortaokul ve altı mezunu, %18,4'ü (n=66) lise mezunu, %77,7'si (n=278) lisans ve üstü mezunudur. Kronik hastalığı olan 54 birey (%15,0), düzenli ilaç kullanımı olan 82 birey (%22,8) tespit edilmiştir. Kronik hastalığı olan influenza hastalarında antibiyotik kullanım oranı % 51,9 olarak saptanmışken kronik hastalığı olmayanlarda bu oran %27,5'tir. Kronik hastalığı olan influenza hastalarında antiviral tedavi olarak oseltamivir kullanım oranı %24,1, kronik hastalığı olmayanlar hastalarda %16.7'dir. Kronik hastalığı olan influenza hastalarında son bir senede influenza aşısı yaptırma oranı 14,8, kronik hastalığı olmayanlarda bu oran %8.5'tir. Sonuç: Bu çalışma bireylerin, influenza yönetiminde yalnızca kronik hastalık durumu gibi klinik risk faktörlerinin değil; sağlık inançları ve aşı sağlık okuryazarlığının da tedavi, aşılanma davranışı ve uygunsuz ilaç kullanımını belirleyen temel değişkenler olduğunu ortaya koymuştur. Kronik hastalığı olan popülasyonda antibiyotik kullanımın anlamlı derece daha yüksek, antiviral ilaç tedavisi alımının ise düşük oranlarda saptanması özellikle risk grubunda yer alan bu popülasyonun yanlış tedavi aldığını göstermektedir. Kronik hastalığı olan popülasyon risk grubunda yer almasına rağmen influenza aşılama oranı literatürün çok altındadır. Aşı sağlık okuryazarlığı erişkinlerde aşılanma davranışını belirleyen bir faktör olarak değerlendirilmektedir. Birinci basamak sağlık hizmetleri tüm bu süreçlerde önemli bir rol üstlenmelidir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT The Relationship Between Treatment, Vaccination, and Health Literacy in Patients Diagnosed with Influenza Introduction and Aim: Seasonal influenza is an acute respiratory infection caused by influenza viruses. It is widespread worldwide and can lead to pandemics. The first and most important step in preventing influenza infection is receiving the influenza vaccine annually. In the treatment of current influenza infection, antiviral medications should be started as soon as possible, preferably within the first 48 hours, in addition to symptomatic therapy. Health literacy encompasses the motivation and competencies to access, understand, interpret, evaluate, and apply information when making health-related decisions. The primary aim of this study is to examine the relationship between treatment, vaccination, and health literacy levels in individuals aged 18–65 with a clinical diagnosis of influenza who applied to Family Medicine outpatient clinics. Additionally, the study aims to evaluate whether these variables differ significantly according to the presence of chronic diseases. Materials and Methods: The study was conducted between September 15, 2025, and December 20, 2025, among 375 patients aged 18–65 with a clinical diagnosis of influenza who applied to Family Medicine outpatient clinics at Ankara Bilkent City Hospital. A questionnaire was administered, and 360 patients completed it fully and correctly, being included in the study. The first section of the questionnaire included sociodemographic questions; the second section contained the Health Belief Model scale for Influenza Prevention, and the third section included the Adult Vaccine Health Literacy Scale. Statistical analyses and calculations were performed using IBM SPSS Statistics 26.0 (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.) and MS Excel 2024. A p-value of <0.05 was considered statistically significant. Findings: A total of 360 patients were included in the study. Among them, 47.2% (n=200) were aged 18–30, 32.8% (n=118) were aged 31–49, and 20% (n=72) were aged 50–65. Of the participants, 53.3% (n=192) were female and 46.7% (n=168) were male. Educational levels were as follows: 3.9% (n=14) had completed middle school or lower, 18.4% (n=66) were high school graduates, and 77.7% (n=278) had a bachelor's degree or higher. A total of 54 individuals (15.0%) had a chronic disease, and 82 individuals (22.8%) were using regular medications.The antibiotic use rate among influenza patients with chronic diseases was 51.9%, compared to 27.5% in those without chronic diseases. The rate of antiviral treatment with oseltamivir was 24.1% in patients with chronic diseases and 16.7% in those without. The rate of influenza vaccination in the past year was 14.8% among patients with chronic diseases and 8.5% among those without. Conclusion: This study revealed that not only clinical risk factors such as chronic disease status but also health beliefs and vaccine health literacy are key determinants of treatment, vaccination behavior, and inappropriate medication use. The significantly higher antibiotic use and relatively low antiviral treatment in the population with chronic diseases indicate inappropriate treatment in this high-risk group. Despite being at high risk, influenza vaccination rates in the chronic disease population remain far below the literature. Individuals who were vaccinated and received regular vaccinations had significantly higher vaccine literacy scores. Vaccine health literacy was identified as a determinant of vaccination behavior in adults. Primary healthcare services should play an important role throughout these processes.
Benzer Tezler
- Bir üniversite hastanesinde göğüs hastalıkları polikliniği'ne başvuran koah tanılı hastaların influenza, pnömokok ve zona aşılarıyla ilgili bilgi ve tutumları
The knowledge and attitudes of copd patients who applied to chest diseases outpatient clinic at A University Hospital on influenza, pneumococcal and herpes zoster vaccines
BETÜL ŞENTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
- Boğmaca ve viral alt solunum yolu enfeksiyonu tanısı alan hastaların klinik ve laboratuar özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison clinical and laboratory features of the patients wi̇th bordetella pertussi̇s and vi̇ral i̇llnesses
SUNA KAYMAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGİN ÇİFTCİ
- İnfluenza A/H1N1 2009 pandemisinde Dokuz Eylül Üniversite Hastanesi Çocuk Acil Servisine grip benzeri hastalık kliniği ile başvuran hastaların değerlendirilmesi
During İnfluenza A/H1N1 2009 pandemia evaluation of patients admitted to Dokuz Eylül Universty Hospıtal Children's Emergency Departmen with flu-like symptoms
ÖMER ÖZDEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT DUMAN
- Böbrek nakli öyküsü olan hastalarda COVID-19 aşılanma durumunun, COVID-19 aşılarının nakil hastalarındaki etkisinin, aşılanmayan nakil hastalarının aşılanmama nedenlerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ECEM BOZKURT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA SEVİNÇ
- Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastaların erişkin bağışıklama bilgi düzeyinin ve davranışlarının değerlendirilmesi
Type 2 diabetes mellitus of patients diagnosed with adult immunization knowledge level andevaluation of behaviors
MUHAMMET ZAHİD ÖNCÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN MURAT ALTUNTAŞ