Katılım bankacılığı ile konvansiyonel bankacılığın finansal performanslarının aroman yöntemi ile karşılaştırmalı analizi: Türkiye örneği
Comparative analysis of the financial performance of participation banking and conventional banking using the aroman method: The case of Türkiye
- Tez No: 996771
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ KILINÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Katılım Bankacılığı, Konvansiyonel Bankacılık, Finansal Performans, AROMAN Yöntemi, T-Testi, CAMELS, Participation Banking, Conventional Banking, Financial Performance, AROMAN Method, T-Test, CAMELS
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Türkiye bankacılık sektöründe faaliyet gösteren katılım ve konvansiyonel bankaların finansal performanslarını CAMELS bileşenleri olan sermaye yeterliliği, varlık kalitesi, yönetim kalitesi, kârlılık, likidite, piyasa risklerine karşı duyarlılık üzerinden karşılaştırmayı ve iki model arasındaki bütüncül başarı hiyerarşisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma 2018-2024 faaliyet dönemini kapsamakta ve Türkiye'de faaliyet gösteren beş katılım bankası (Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş., Türkiye Finans Katılım Bankası A.Ş., Ziraat Katılım Bankası A.Ş., Vakıf Katılım Bankası A.Ş. ve Albaraka Türk Katılım Bankası A.Ş.) ile beş konvansiyonel banka (ING Bank A.Ş., Türk Ekonomi Bankası A.Ş. (TEB), QNB Bank A.Ş., Şekerbank A.Ş. ve Anadolu Bank A.Ş.) çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Çalışma verilerinin analiz edilmesinde öncelikle katılım ve konvansiyonel bankaların CAMELS rasyoları üzerinden ölçülen finansal performansları arasında istatistiki olarak bir farklılık olup olmadığını belirlemek için Bağımsız Örneklem T-Testi uygulanmış daha sonra ise tüm kriterler ağırlıklandırılarak bütüncül performans skoru Ri ve nihai başarı sıralamasını belirlemek üzere AROMAN (Additive Ratio Assessment with Multi-criteria Normalization) yöntemi kullanılmıştır. Yapılan bağımsız örneklem t-testi bulguları, varlık kalitesi (LPR, NPLA), kârlılık (ROA, ROE), likidite (LAR) ve sermaye yeterliliğinin (CAR) rasyoları bağlamında iki banka türü arasında istatistiki olarak anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir. Bu bulgular, iki modelin de temel finansal çıktılar ve yasal yükümlülükler açısından rekabetçi düzeyde benzediğini göstermektedir. Ancak çalışmada, sermaye yeterliliği (EAR), yönetim kalitesi (OCA, NIRA), likidite (LDR) ve piyasa risklerine karşı duyarlılık rasyoları (MRSFX, MRSTL) açısından istatistiki olarak anlamlı farklılıkların olduğu belirlenmiştir. EAR, MRSTL %1 düzeyinde, OCA, NIRA, MRSFX % 5 düzeyinde ve LDR ise %10 anlamlılık düzeyinde anlamlıdır. Özellikle katılım bankalarının faaliyet dışı gider kontrolünde ve piyasa risklerine karşı duyarlılıkta döviz riskine karşı konvansiyonel bankalara göre daha verimli olduğunu gösteren OCA MRSTL ve MRSFX oranlarındaki üstünlük dikkat çekicidir. Bireysel ayrışmaların bütüncül başarıya yansımasını analiz eden AROMAN yöntemi ile gerçekleştirilen performans sıralamasında en yüksek başarı skoruna sahip bankanın konvansiyonel gruptan Anadolu Bank olmasına karşılık, bu bankayı Kuveyt Türk ve Vakıf Katılım gibi iki güçlü katılım bankasının takip ettiği görülmüştür. Bu bulgular, finansal başarıdaki farklılıkların model türünden ziyade bireysel bankacılık stratejilerinden meydana gelebileceğini ve katılım bankacılığı modelinin, çok kriterli değerlendirme neticesinde konvansiyonel bankacılık ile rekabet edebilir düzeyde olduğunu bilimsel olarak desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to compare the financial performances of participation and conventional banks operating in the Turkish banking sector through the CAMELS components—capital adequacy, asset quality, management quality, earnings (profitability), liquidity, and sensitivity to market risk—and to establish a holistic success hierarchy between the two models. The study covers the 2018-2024 operating period, and the sample consists of five participation banks (Kuveyt Türk, Türkiye Finans, Ziraat Katılım, Vakıf Katılım, and Albaraka Türk) and five conventional banks (ING Bank, Türk Ekonomi Bankası (TEB), QNB Bank, Şekerbank, and Anadolu Bank).In the analysis of the data, an Independent Samples T-Test was first applied to determine whether there is a statistically significant difference between the financial performances of participation and conventional banks measured via CAMELS ratios. Subsequently, the AROMAN (Additive Ratio Assessment with Multi-criteria Normalization) method was utilized to determine the holistic performance score (Ri) and the final success ranking by weighting all criteria.Findings from the independent samples t-test revealed no significant differences between the two banking groups in terms of core financial indicators such as profitability (ROA, ROE) and capital adequacy (CAR). However, significant differences were identified in operational and risk management ratios, such as management quality (OCA) and market risk (MRSTL). Notably, the superiority in the OCA ratio indicates that participation banks are more efficient in controlling non-operating expenses compared to conventional banks. According to the performance ranking conducted with the AROMAN method, which analyzes the reflection of individual variances on holistic success, Anadolu Bank from the conventional group achieved the highest success score, followed by two strong participation banks, Kuveyt Türk and Vakıf Katılım. These findings scientifically support the conclusion that differences in financial success may stem from individual banking strategies rather than the banking model itself, and that the participation banking model is competitive with conventional banking under multi-criteria evaluation.
Benzer Tezler
- Kamu ve özel katılım bankalarının performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile kıyaslanması: Türkiye örneği
A comparison of the performance of public and private participation banks through multi criteria decision making methods: The case of Turkey
BÜŞRA TAŞKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
BankacılıkKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiFinans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LEVENT SEZAL
- Konvansiyonel bankalar ile katılım bankalarının finansal performanslarının karşılaştırılması: Basel III kriterlerine göre bir uygulama
Comparing financial performance of conventional banks and participation banks: An application according to Basel III criteriacomparing financial performance of conventional banks and participation banks: an application according to basel iii criteriacomparing financial performance of conventional banks and participation banks: an application according to basel iii criteria
SEVGİ ESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeNecmettin Erbakan Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NURİ SALUR
- Makroekonomik değişkenlerin katılım bankaları ve konvansiyonel bankalar özelinde mevduat, kredi ve karlılık gelişimine etkileri: Türkiye örneği
The effects of macroeconomics variables in participation and conventional banks' deposits, credits and profitability growth: The case of Turkey
TUNAKAN DURAN
Doktora
Türkçe
2016
BankacılıkOkan ÜniversitesiBankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİT TARGAN ÜNAL
- Türkiye'de katılım bankalarının performansının sürdürülebilirlik çerçevesinde analizi
Analyzing the performance of participation banks in Turkey within the framework of sustainability
ESRA EKİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
BankacılıkMarmara Üniversitesiİslami Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CANAN DAĞIDIR ÇAKAN
- Comparison of financial performance of participation and conventional banks using multicriteria methods: Case study in Turkey
Çoklu kriter yöntemiyle kullanılan katılım ve konventyonel bankaların finansal performansının karşılaştırılması: Türkiye'de vaka çalışması
TAREQ IMAD ABDULSATTAR AL-NUMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
İşletmeİstanbul Aydın Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE EREN