Türkçe öğretmen adaylarının dil öğretiminde yapay zekâya yönelik görüşlerinin incelenmesi
Examing Turkish teacher candidates' views on artificial intelligence in language teaching
- Tez No: 996911
- Danışmanlar: PROF. DR. NEVİN AKKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, Türkçe öğretmen adaylarının dil öğretiminde yapay zekâ kullanımına yönelik görüşlerini derinlemesine incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması (case study) modelinde tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu; 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinin Türkçe Öğretmenliği programında öğrenim gören, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenmiş toplam 50 öğretmen adayı (1, 2, 3 ve 4. sınıf) oluşturmaktadır. Araştırma verileri, alanyazın taraması ve uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilen, pilot uygulaması yapılarak geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış 8 soruluk“Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu”aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde nitel veri analiz tekniklerinden içerik analizi kullanılmış; kodlayıcılar arası güvenirlik katsayısı .86 olarak hesaplanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; katılımcıların yapay zekâyı en fazla“kendine ait özellikleri olan teknoloji”,“insan yerine geçen sistemler”ve“hayatı kolaylaştıran teknoloji”temalarıyla tanımladıkları saptanmıştır. Katılımcıların %86'sının günlük yaşamda yapay zekâ araçlarını kullandığı, en sık başvurulan uygulamaların ise ChatGPT (%40), Siri (%14) ve Google Gemini (%9) olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının yapay zekâyı kullanım amaçları arasında bilgi edinme, ödev hazırlama ve araştırma yapma faaliyetleri ön plana çıkmaktadır. Eğitim süreçlerine yönelik görüşler incelendiğinde; öğretmen adaylarının %80'inin yapay zekânın eğitimde kullanılmasını desteklediği görülmüştür. Dil öğretimi bağlamında yapay zekânın; pratik yapma imkânı, kişiselleştirilmiş eğitim ve zaman/mekân esnekliği gibi önemli avantajlar sunduğu belirtilmiştir. Buna karşın; insan etkileşimi eksikliği, zihinsel tembellik, yanlış bilgi edinme ve teknoloji bağımlılığı gibi olumsuz yönlere ilişkin kaygılar da dile getirilmiştir. Katılımcıların %52'si yapay zekânın gelecekte dil öğretimine olumlu katkılar sunacağını düşünürken, bir kısmının“öğretmenin yerini alacağı”endişesiyle belirsiz bir tutum sergilediği saptanmıştır. Son olarak öğretmen adaylarının, kendi geliştirecekleri yapay zekâ uygulamalarında öncelikle“dört temel dil becerisini geliştirme”ve“konuşma pratiği”özelliklerine odaklanmayı tercih ettikleri bulgulanmıştır.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this research is to provide an in-depth analysis of Turkish pre-service teachers' views regarding the use of artificial intelligence (AI) in language teaching. Designed within the framework of the case study model, one of the qualitative research designs, the study group consists of a total of 50 pre-service teachers (across 1st, 2nd, 3rd, and 4th years) studying in the Turkish Language Teaching program at a state university during the 2024-2025 academic year, selected through criterion sampling—a purposive sampling method. The research data were collected using an 8-item“Semi-Structured Interview Form,”which was developed based on a literature review and expert opinions, and finalized following a pilot study to ensure validity and reliability. Content analysis, a qualitative data analysis technique, was employed to analyze the data, and the inter-coder reliability coefficient was calculated as .86. According to the findings, it was determined that participants predominantly define AI through the themes of“technology with its own characteristics,”“systems replacing humans,”and“life-facilitating technology.”It was found that 86% of the participants use AI tools in their daily lives, with the most frequently used applications being ChatGPT (40%), Siri (14%), and Google Gemini (9%). Information acquisition, assignment preparation, and research activities stand out among the AI usage purposes of pre-service teachers. When views on educational processes were examined, it was observed that 80% of the pre-service teachers support the use of AI in education. In the context of language teaching, it was stated that AI offers significant advantages such as practice opportunities, personalized education, and time/space flexibility. Conversely, concerns regarding negative aspects such as lack of human interaction, mental laziness, misinformation, and technology addiction were expressed. While 52% of the participants believe that AI will contribute positively to language teaching in the future, it was found that some maintain an uncertain attitude due to the concern that it“will replace the teacher.”Finally, it was determined that pre-service teachers prefer to focus primarily on“developing four basic language skills”and“speaking practice”features in the AI applications they would develop themselves.
Benzer Tezler
- The impact of artificial intelligence-based feedback on students' self-efficacy in academic writing classes
Akademik yazma derslerinde yapay zekâ tabanlı geri bildirimin öğrencilerin öz yeterlilikleri üzerindeki etkisi
SİNEM AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN
- Yapay zekâ destekli öğrenci tanıma sisteminin tasarımı ve farklılaştırılmış öğretimin kavramsal öğrenmeye etkisi
Design of an artificial intelligence supported student recognition system and the effect of differentiated instruction on conceptual learning
HÜSEYİN MİRAÇ PEKTAŞ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN KARAMUSTAFAOĞLU
- Türkçe öğretmeni adaylarının amaca uygun metin yazma becerilerinin belirlenmesi
Determining of skills on writing text for purpose of Turkish teacher candidates'
HATİCE COŞKUN
Doktora
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ASİYE DUMAN
- La didactique de la prononciation dans la formation des professeurs de Français en Turquie
Türkiye'de Fransızca öğretmen yetiştirme programında sesletim öğretimi
MAHACEN VARLIK
Yüksek Lisans
Fransızca
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAPRAK TÜRKAN TAŞ
- İngilizce öğretmenlerinin konuşma becerisi ölçümüne ilişkin gereksinimleri ve bir hizmet içi eğitim önerisi
A need analysis for English language teachers and an in-service training proposal for testing speaking skills
SEVCAN ASLIHAN İLERİ