Kayıt dışı ekonominin finansal ve ekonomik belirleyicilerinin ekonometrik analizi: Balkan ülkeleri üzerine bir uygulama
Econometric analysis of financial and econometric determinants of the informal economy: An application on Balkan countries
- Tez No: 997062
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KENAN İLARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Muhasebe ve Finans Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kayıt dışı ekonomi, bildirilmemiş veya vergilendirilmemiş hem yasal hem de yasa dışı ekonomik faaliyetleri ifade eder. İster gelişmiş ister az gelişmiş olsun, tüm ülkelerde görülen kayıt dışı ekonominin temel nedenlerini yüksek vergiler, işsizlik, yoksulluk, sıkı ve karmaşık bürokratik işlemler, yasaların uygulanmasındaki zayıflık, toplumsal ve sosyal normlardaki bozulmalar olarak sıralayabiliriz. Kayıt dışı ekonominin belirleyicilerini tanımlamak özellikle kamu otoriteleri, araştırmacılar ve toplum açısından bunlarla nasıl mücadele edileceğinin daha iyi anlaşılması ve bu mücadelenin etkin bir şekilde yürütülmesi itibarıyle önem taşımaktadır. Özellikle karar verici otoriteler kayıt dışılığa neden olan faktörleri bildiklerinde daha etkili bir şekilde politika tasarlayabilirler. Bu çalışma sekiz Balkan ülkesinin (Arnavutluk, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Kuzey Makedonya, Romanya, Yunanistan ve Türkiye) verilerini kapsamaktadır. Bu ülkelerin Türkiye ile tarihsel bağı olması, kültürel benzerlikler taşıması ve Türkiye için Avrupa'ya geçiş bölgesinde konumlanması bu araştırmanın yapılmasına sebep olmuştur. Ayrıca söz konusu Balkan ülkelerinin çoğunun geçiş ekonomisi özelliklerini taşıması ve sonrasında serbest piyasa ekonomisine eklenmeleri ile birlikte daha önceleri dünya ortalaması üzerinde kayıt dışı ekonomi büyüklüğüne sahipken sonrasında bu konuda önemli iyileşmelerin görülmesi neleri nasıl yaptıklarını anlama adına çalışmanın ana motivasyon kaynağını oluşturmaktadır. 2000-2021 dönemini kapsayan çalışmada finansal gelişmişlik düzeyi, kişi başına düşen milli gelir ve hukukun üstünlüğü ile kayıt dışı ekonomi arasındaki etkileşim incelenmiştir. Momentler Kantil Regresyonu Yöntemi (MM-QREG) ile yapılan ekonometrik analizler sonucunda finansal gelişmişlik düzeyi ile hukukun üstünlüğünün kayıt dışı ekonomiyi azaltıcı yönde ve anlamlı bir etkisi bulunmaktadır. Buna karşın kişi başına düşen milli gelirdeki artış, kayıt dışı ekonomiyi artıran bir etkiye sahiptir.
Özet (Çeviri)
The shadow economy refers to both legal and illegal economic activities that are not reported or taxed. In all countries, whether developed or developing, the main causes of the informal economy can be listed as high taxes, unemployment, poverty, strict and complex bureaucratic procedures, weak law enforcement, and deterioration in societal and social norms. Identifying the determinants of the shadow economy is particularly important for public authorities, researchers, and society as a whole, as it helps them better understand how to combat it and conduct this fight effectively. Decision-making authorities, in particular, can design more effective policies when they are aware of the factors that cause informality. This study includes data from eight Balkan countries (Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, North Macedonia, Romania, Greece, and Turkey). The historical ties between these countries and Turkey, their shared cultural similarities, and their location in a transit region to Europe for Türkiye prompted this research. Furthermore, the fact that most of these Balkan countries exhibit characteristics of transition economies and were subsequently integrated into free market economies, along with the significant improvements observed in their informal economies compared to the world average before their integration, constitutes the main motivation for this study to understand what they did and how they did it. This study, covering the period 2000-2021, examines the interaction between financial development level, per capita national income, the rule of law, and the informal economy. Econometric analyses conducted using the Quantile Moments Regression (MM-QREG) method revealed that both the level of financial development and the rule of law have a significant effect in reducing the shadow economy. Conversely, an increase in per capita national income has an effect that increases the informal economy.
Benzer Tezler
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- An empirical study on the determinants of financial crises
Finansal krizlerin belirleyicileri: Ampirik bir çalışma
ALI MASHHADI
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
EkonomiYaşar ÜniversitesiEkonomi Finans Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞE ÖZDEN BİRKAN
- Kara para aklama işlemleri ve finansal sisteme etkileri
Money laundering and its effects on the financial system
BARIŞ BERBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BankacılıkMarmara ÜniversitesiSermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVER DEMİRCİ
- Türkiye'deki işletmelerde bağımsız denetimin rolü ve kayıt dışı ekonomiye etkisi
Evaluating the role and effect of independent auditing on subterranean economy
BURÇİN SAKİN ÇAPAL
- Shadow economy in Turkey: Relationship between taxes and shadow economy
Türkiye'de vergiler ve kayıt dışı ekonomi arasındaki ilişki
MOUNA EL KHARRAS
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
İşletmeİstanbul Aydın Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ÖZARI