Fevziye Bayramova'nın nesrinde dönem ve şahıs: Küçüm Han, Bitlěk ve Kıñgırav örneklemleri
Period and person in Fevziye Bayramova's prose: Examples of Küçüm Han, Bitlěk, and Kiñgirav
- Tez No: 997778
- Danışmanlar: PROF. DR. RAMİLYA YARULLİNA YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, çağdaş Tatar edebiyatının önemli isimlerinden biri olan Fevziye Bayramova'nın Türk edebiyatında tanıtılması; romanlarında kullandığı yapı unsurlarının incelenmesi yoluyla edebî dünyasındaki konumunun ve öneminin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Bayramova'nın yetişmesinde etkili olan edebî, sosyal ve siyasî atmosfer ele alınmış; sanatçının hayatı, sanat anlayışı ve eserleri hakkında genel bir çerçeve çizilmiştir. Çalışma, Bayramova'nın eserlerinde ele aldığı tarihsel ve toplumsal dönemleri, dönem ve şahıs ilişkisi bağlamında değerlendirmek ve yazarın şahıs kadrosu üzerinden oluşturduğu anlatı dünyasının edebî niteliğini ortaya koymaktadır. Tez kapsamında Fevziye Bayramova'nın Küçüm Han, Bitlěk (Maske) ve Kıñgırav (Zil) adlı eserleri; zaman, mekân, bakış açısı, anlatıcı ve şahıs kadrosu gibi temel anlatı unsurları açısından incelenmiştir. Farklı türlerde ve dönemlerde kaleme alınan bu üç eser, yazarın tarihsel gerçeklik ile bireysel deneyimini bir araya getiren özgün anlatı anlayışını yansıtmaktadır. Küçüm Han, tarihsel bir zeminde Kazan Hanlığı dönemini merkeze alarak millî kimlik, tarih bilinci ve kolektif hafıza temalarını öne çıkarırken; Bitlěk, modernleşme sürecinde kadının toplumsal konumunu, kimlik arayışını ve bireysel yabancılaşmayı merkeze alan psikolojik bir anlatı sunar. Kıñgırav ise Stalin repressiyası dönemindeki toplumsal baskıyı, korku ve sarsıntı ekseninde ele alarak bireyin tarihsel süreçler karşısındaki kırılganlığını gözler önüne serer. İncelenen eserlerde dönem unsuru, sadece tarihsel arka plan olarak kalmaz; şahısların kimlik inşasını belirleyen temel bir etken olarak kurgulanır. Bayramova'nın eserlerinde zaman, mekân ve anlatıcı unsurları birbirini tamamlayarak hem bireysel hem de toplumsal hafızayı görünür kılan bütüncül bir yapı oluşturur. Bu yönüyle Fevziye Bayramova, çağdaş Tatar nesrinde dönem ve şahıs ilişkisini merkeze alan, bireysel ve toplumsal hafızayı bir arada yansıtan güçlü bir anlatı dünyası kurar.
Özet (Çeviri)
This study aims to introduce Fevziye Bayramova, one of the prominent figures of contemporary Tatar literature, to Turkish literary scholarship and to reveal her position and significance in the literary world through an examination of the structural elements employed in her novels. In this context, the literary, social, and political atmosphere that shaped Bayramova's intellectual development is discussed, and a general framework is drawn regarding the author's life, artistic perspective, and works. The study evaluates the historical and social periods addressed in Bayramova's works within the framework of the relationship between period and character, and seeks to reveal the literary quality of the narrative world constructed through her cast of characters. Within the scope of the thesis, Fevziye Bayramova's works Küçüm Han, Bitlěk (Maske), and Kıñgırav (Zil) are analyzed in terms of fundamental narrative elements such as time, space, point of view, narrator, and character structure. Written in different genres and periods, these three works reflect the author's distinctive narrative approach that brings together historical reality and individual experience. Küçüm Han, set against a historical background, centers on the period of the Kazan Khanate and foregrounds themes of national identity, historical consciousness, and collective memory. Bitlěk, on the other hand, offers a psychological narrative focusing on women's social position, identity quest, and individual alienation in the process of modernization. Kıñgırav addresses the social oppression of the Stalinist repression period, portraying the individual's fragility in the face of historical processes through themes of fear and trauma. In the analyzed works, the element of period is not limited to serving as a historical background; rather, it is constructed as a fundamental factor shaping the characters' identity formation. In Bayramova's narratives, the elements of time, space, and narrator complement one another, forming a holistic structure that renders both individual and collective memory visible. In this respect, Fevziye Bayramova establishes a powerful narrative world in contemporary Tatar prose that places the relationship between period and character at its center and reflects individual and social memory in an integrated manner.
Benzer Tezler
- Fevziye Bayramova'nın“Gulayza”romanı (Metin-aktarma-inceleme)
Fevziye Bayramova's novel named“Gulayza”(Text-adaptation- analysis)
BÜŞRA ÖZTENEKECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TEMİZKAN
- Fevziye Abdullah Tansel'in hayatı ve eserleri
Fevziye Abdullah Tansel's Life and Works
TUNAHAN SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞEYMA BÜYÜKKAVAS KURAN
- Aktoprak, Fevziye ve Tevfikiye köylerinde nüfus ve yerleşme
Population and settlement in Aktoprak, Fevziye and Tevfikiye villages
ESMA AKTOPRAK
- Sağlık ocağı hizmetlerinden yararlanmada aile reisi eğitiminin rolü
Başlık çevirisi yok
FEVZİYE ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Halk SağlığıErciyes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF ÖZTÜRK