Logopenik primer progresif afazi hastalarında nörogörüntüleme temelli atrofi paternlerinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması: Retrospektif kesitsel çalışma
Neuroimaging-based atrophy patterns in patients with logopenic variant primary progressive aphasia: A retrospective cross-sectional comparison with healthy controls
- Tez No: 997813
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİDEM ÖZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Nöroloji, Neurology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç Logopenik varyant primer progresif afazi (lvPPA) hastalarında nörogörüntüleme temelli atrofi paternlerini sağlıklı kontrollerle karşılaştırmak ve nicel kortikal kalınlık bulgularını nörokognitif/dil ölçümleri ile ilişkilendirmek. Yöntem Retrospektif kesitsel tasarımda, lvPPA tanılı olgular ile sağlıklı kontrollerin 3D T1-ağırlıklı beyin MRG verileri FreeSurfer kullanılarak ROI-temelli kortikal kalınlık analiziyle değerlendirildi. Nörokognitif batarya MMSE, MoCA, GDÖ; bellek-öğrenme için SBST alt testleri; dil için Boston Adlandırma Testi (BAT) ve Afazi Dil Değerlendirme (ADD) alt alanları; dikkat/çalışma belleği, yürütücü işlevler ve visuospasyal testleri içerecek şekilde klinik kayıtlardan elde edildi. Çoklu karşılaştırmalarda Bonferroni düzeltmesi uygulandı. Bulgular Çalışmaya toplam 20 katılımcı dahil edildi (lvPPA n=11, sağlıklı kontrol n=9). Medyan yaş her iki grupta 65 olup yaş açısından fark yoktu (p=0,710); eğitim süresi de benzerdi (p=0,067). lvPPA grubunda hastalık süresi 2,54±1,29 yıl ve tüm hastalarda CDR=0,5 idi. Nörokognitif değerlendirmede lvPPA grubu kontrollerden belirgin düşük performans gösterdi: MMSE 20,36±3,84 vs 29,11±0,92 (p<0,001) ve MoCA 11,15±1,91 vs 26,22±2,43 (p<0,001); GDÖ farklı değildi (p=1,000). Bellek ölçümlerinde SBST toplam ve alt parametreler anlamlı derecede düşüktü (örn. Toplam 46,82±25,96 vs 127,67±8,93; p<0,001; Tanıma p=0,004). Dil testlerinde BAT toplam ve kendiliğinden adlandırma azalmıştı (her ikisi p<0,001); semantik ipucu etkisi yokken (p=0,882) fonemik ipucu kullanımı daha yüksekti (p=0,007). Çalışma belleği/yürütücü işlevlerde sayı dizisi ileri-geri, benzerlikler, fonemik ve kategorik akıcılık ile atasözleri belirgin bozulmuştu (p≤0,025, çoğu p<0,001). Visuokonstrüktif/visüoperseptüel testlerde saat çizme (p=0,012) ve Benton yüz tanıma (p=0,016) düşükken şekil kopyalama sınırda kaldı (p=0,067). ADD alt alanlarının tamamında ve ADD toplamda lvPPA grubu anlamlı derecede düşüktü (tamamı p≤0,016, çoğu p<0,001). ROI-temelli kortikal kalınlık karşılaştırmalarında nominal düzeyde 23/68 ROI anlamlıydı (sol 16/34, sağ 7/34); Bonferroni sonrası yalnızca sol STG (p=0,000083), sol MTG (p=0,000143) ve sol fusiform (p=0,000536) anlamlılığını korudu. Sonuç LvPPA'da kortikal incelme belirgin biçimde sol hemisfer ağırlıklı olup en sağlam bulgular sol süperior temporal, sol orta temporal ve sol fusiform girusta yoğunlaşmaktadır; bu yapısal patern, dil ve ilişkili bilişsel alanlarda geniş kapsamlı performans düşüşü ile birlikte izlenmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective To compare neuroimaging-based atrophy patterns in patients with logopenic variant primary progressive aphasia (lvPPA) with healthy controls and to investigate the relationship between quantitative cortical thickness measures and neurocognitive and language performance. Methods In this retrospective cross-sectional study, 3D T1-weighted brain MRI data of patients diagnosed with lvPPA and healthy controls were analyzed using FreeSurfer-based ROI cortical thickness analysis. The neurocognitive battery included the Mini-Mental State Examination (MMSE), Montreal Cognitive Assessment (MoCA), and Geriatric Depression Scale (GDS); memory assessment with the Verbal Memory Processes Test (VMPT); language evaluation with the Boston Naming Test (BNT) and Aphasia Language Assessment (ALA) subdomains; as well as attention/working memory, executive, and visuospatial tests obtained from clinical records. Bonferroni correction was applied for multiple comparisons. Results A total of 20 participants were included (lvPPA n=11, healthy controls n=9). Median age was 65 years in both groups, with no significant difference in age (p=0.710) or education level (p=0.067). Mean disease duration in the lvPPA group was 2.54±1.29 years, and all patients had a Clinical Dementia Rating (CDR) score of 0.5. Neurocognitive evaluation demonstrated significantly lower performance in the lvPPA group compared with controls (MMSE 20.36±3.84 vs 29.11±0.92, p<0.001; MoCA 11.15±1.91 vs 26.22±2.43, p<0.001), while GDS scores were similar (p=1.000). Memory performance assessed by VMPT showed significant impairment across total and subparameters (e.g., total score 46.82±25.96 vs 127.67±8.93, p<0.001; recognition p=0.004). Language assessment revealed reduced BNT total and spontaneous naming scores (both p<0.001), with no difference in semantic cueing (p=0.882) but increased reliance on phonemic cueing (p=0.007). Working memory and executive functions, including digit span forward/backward, similarities, phonemic and semantic verbal fluency, and proverb interpretation were significantly impaired (p≤0.025, most p<0.001). Visuoconstructive and visuoperceptual performance was lower in clock drawing (p=0.012) and Benton Facial Recognition Test (p=0.016), whereas figure copying showed borderline significance (p=0.067). All ALA subdomains and total scores were significantly reduced in the lvPPA group (all p≤0.016, most p<0.001). ROI-based cortical thickness comparisons demonstrated nominal significance in 23/68 regions (left 16/34; right 7/34); after Bonferroni correction, only the left superior temporal gyrus (p=0.000083), left middle temporal gyrus (p=0.000143), and left fusiform gyrus (p=0.000536) remained significant. Keywords (English) Logopenic variant primary progressive aphasia; lvPPA; cortical thickness; magnetic resonance imaging; FreeSurfer; neuroimaging; language impairment; neurocognitive assessment; temporoparietal atrophy; neurodegeneration Conclusion Cortical thinning in lvPPA shows a marked left-hemispheric predominance, with the most robust involvement observed in the left superior temporal, middle temporal, and fusiform gyri. This structural pattern is associated with widespread impairments in language and related cognitive domains, supporting cortical thickness analysis as a potential imaging biomarker in lvPPA.
Benzer Tezler
- Hematolojik hastalıklarda rituksimab kullanımının uzun dönemde kan parametreleri üzerine etkisi
The effect of rituximab use on LONG-TERM blood parameters in hematological diseases
BUĞSE GÜLEÇ ZENGİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
HematolojiAnkara Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELTEM YÜKSEL
- Hematolojik maligniteli pediatrik hastalarda vorikonazol ile ilişkili advers olayların geriye yönelik değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of voriconazole related adverse events in pediatric patients with hematological malignancies
ÖZGE AKÇAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Eczacılık ve FarmakolojiDokuz Eylül ÜniversitesiTıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUKADDES GÜMÜŞTEKİN GÜNELİ
- Covid-19 ve diğer viral enfeksiyon tanılı çocuklarda koagülopati değerlerinin karşılaştırılması
Comparison of coagulopathy values in children with covid-19 and other viral infections
FARAZ TALEBAZADEH
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BETÜL ÇAKIR
- Sjögren sendromu hastalarındaki lökopeni sıklığı ve ilişkili olduğu durumların araştırılması
Investigation of the frequency of leukopenia and associated conditions in Sjögren's syndrome patients
HANİFE OĞUZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
RomatolojiErciyes Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDURRAHMAN SONER ŞENEL
- Primer hipotiroidide, B-12 vitamini, folik asit düzeyi ve megaloblastik anemi
Başlık çevirisi yok
ABUZER GÜNEŞ