İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama becerileri ve bu beceriler arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of 4th grade primary school students' listening comprehension skills and the relationships among these skills
- Tez No: 997846
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SAYIM AKTAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dinleme-anlama, Listening-understanding
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama becerilerini ve bu beceriler arasındaki ilişkileri belirlemektir. Bu nedenle araştırma ilişkisel tarama yöntemi ile desenlenmiş ve yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını, Aydın ili Nazilli ilçesinde yer alan iki devlet okulunda öğrenim gören 254 ilkokul 4. sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Bourdon dikkat testi, ters sayı dizisi, sayı dizisi, Peabody resim-kelime testi, anlamayı izleme testi, konuşma dilinden çıkarım yapma testi ve zihin kuramı testi kullanılmıştır. Ayrıca öğrencilerin dinlediğini anlama becerisi; Türkçe ders kitaplarında yer alan bilgilendirici metinler ve bu metinlere ilişkin araştırmacı tarafından hazırlanan anlama sorularının yanı sıra Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası (OYAB) kapsamında sunulan bilgilendirici metinler ve ilgili anlama soruları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde Jamovi, Mplus, AMOS ve SPSS programlarından yararlanılmıştır. Araştırmaya dahil edilen bilişsel beceriler arasındaki doğrudan ilişkileri belirlemek amacıyla dört farklı yapısal model ortaya konulmuş ve bu modeller Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analizi ile test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; teorik çerçeveyle uyumlu bir şekilde dinlediğini anlama becerisinin birçok farklı bilişsel beceri tarafından desteklendiği tespit edilmiştir. Bu beceriler, DIET, DIER ve yapılaştırma-bütünleştirme gibi modellerle paralel bir şekilde hiyerarşik ve dinamik ilişkiler göstermektedir. Daha ayrıntılı bir bakışla; çalışma belleğinin; kelime bilgisi, çıkarım yapma, anlamayı izleme, zihin kuramı ve dinlediğini anlama becerisi üzerinde pozitif etkileri olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Kelime bilgisinin ise çıkarım yapma, anlamayı izleme, zihin kuramı ve dinlediğini anlama becerisi üzerinde pozitif yönde etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca dinlediğini anlama becerisine; çıkarım yapma, anlamayı izleme, kelime bilgisi ve çalışma belleği doğrudan katkı sağlamıştır. Dinlediğini anlama becerisinin en güçlü yordayıcısı çıkarım yapma becerisi iken zihin kuramı, dikkat ve kısa süreli belleğin dinlediğini anlama becerisi üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Çalışmada geliştirilen her bir yapısal model, dinlediğini anlama becerisindeki varyansın %70'inden fazlasını açıklamıştır. Genel olarak sonuçlar, öğrencilerin dinlediğini anlama ve bileşen becerilerinin, öğretim sürecinde bilgilendirici metinlere sistemli biçimde yer verilmesi yoluyla desteklenebileceğini ortaya koymuştur. Araştırma bulgularının, araştırmacılara ve öğretmenlere dinlediğini anlama ve bileşen becerileri bağlamında önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine the listening comprehension skills of fourth-grade primary school students and to examine the relationships among these skills. Employing a relational survey design, the study was conducted with 254 fourth-grade primary school students attending two public schools in the Nazilli district of Aydın, Türkiye. Data were collected using a range of standardized instruments, including the“Bourdon Attention Test”,“Backward Digit Recall”,“Digit Recall”,“Peabody Picture-Vocabulary Test”,“Comprehension Monitoring Test”,“Spoken Language Inference Test”, and“Theory of Mind Test”. In addition, students' listening comprehension skills were assessed using both expository texts selected from Turkish language textbooks and researcher-developed comprehension questions related to these texts, as well as expository texts and corresponding comprehension questions from the Reading and Writing Assessment Battery (OYAB). To analyze the data, Jamovi, Mplus, AMOS, and SPSS software programs were utilized. Four structural models were developed to determine the direct relationships among the cognitive variables, and these models were tested using Structural Equation Modeling (SEM). The findings revealed that listening comprehension is supported by multiple cognitive skills, displaying hierarchical and dynamic relationships aligned with theoretical models such as DIET, DIER, and the Construction-Integration Model. Working memory was found to positively influence vocabulary knowledge, inference making, monitoring, theory of mind, and listening comprehension. Vocabulary knowledge also showed positive effects on inference making, monitoring, theory of mind, and listening comprehension. Among the predictors, inference making had the strongest direct effect on listening comprehension, while theory of mind, attention, and short-term memory did not have significant impacts. Each structural model constructed in the study demonstrated a strong explanatory power, accounting for over 70% of the variance in listening comprehension. Overall, the results indicate that integrating expository texts into instructional practices in a systematic way can enhance both listening comprehension and its underlying cognitive components. These findings offer valuable insights for educators and researchers focusing on language comprehension and related cognitive processes.
Benzer Tezler
- Dijital öykülerin ilkokul öğrencilerinin dinlediğini anlama ve yaratıcı yazma becerilerine etkisi
The effect of digital stories on the primary school students' listening comprehension and creative writing skills
İREM DEMİRBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYFER ŞAHİN
- Dinleme motivasyonu ile dinlediğini anlama ve anlatma becerileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships between listening comprehension and retelling skills with motivation
AYŞE DİLEK YEKELER GÖKMEN
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ULUSOY
- Dinlediğini anlama becerisi, dinlemeye yönelik tutum ve kişisel değişkenler arasındaki ilişkiler
The relationship between listening understanding, listening attitudes and personal variables
ESMA NUR ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAHAT BURAK
- Akıcı okuma ve dinlediğini anlama ile okuduğunu anlama arasındaki yapısal ilişkinin sırasal olarak incelenmesi
Sequential examination of the structural relationship between fluent reading and listening comprehension and reading comprehension
BURAK BAZ
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET BAŞTUĞ
- Görsel destekli seslendirilmiş dinleme metinlerinin ilkokul 2. ve 4. sınıf öğrencilerinin dinlediklerini anlamaya ve dinleme kaygılarına etkisinin incelenmesi
Examining the effect of visually supported audio listening texts on 2nd and 4th grade primary school students' listening comprehension and listening anxiety
FATİH AKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN KURU