Öğretmen profesyonelliğinin dönüşümü: Öğretmenlerin profesyonellik anlayışları ve pratikleri
Transformation of teacher professionalism: Teachers' practices and understanding of professionalism
- Tez No: 998136
- Danışmanlar: PROF. DR. YAHYA ALTINKURT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlik mesleğinin profesyonellik özellikleri bakımından profesyonellik durumunu ve dönüşümünü incelemektir. Araştırmanın çalışma grubu, Muğla ilinde görev yapan 21 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma, durum çalışması olarak desenlenmiştir. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Veriler, tematik analiz yoluyla çözümlenmiştir. Araştırmada öğretmenlik mesleğinin profesyonellik durumu; kamusallık, yasallık, örgütlülük, mesleki özerklik, meslek etiği ve statü özellikleri bakımından değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, Türkiye'de öğretmenlik mesleğinin profesyonelleşme sürecinin eğitim sisteminde yaşanan yapısal dönüşümlerden doğrudan etkilendiğini göstermektedir. Eğitimin kamusal niteliğinin zayıflaması, okullar arasındaki nitelik farklarının artması ve öğretmenlerin belirsiz standartlara sahip kurumlarda çalışmak zorunda kalmaları, mesleğin profesyonel karakterini aşındırmaktadır. Halen yürürlükte olan Öğretmenlik Mesleği Kanunu'nun profesyonel standartları yeterince yansıtmadığı, istihdam biçimleri, kariyer basamakları ve Millî Eğitim Akademisi gibi uygulamaların öğretmenlik mesleğinin profesyonalizmini olumsuz etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca özel okul öğretmenlerinin kapsam dışında bırakılması ve öğretmenlerin güçlü, bağımsız bir meslek örgütünden yoksun olması, mesleğin bütüncül bir statü kazanmasının önündeki önemli engeller olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda öğretmenliğin profesyonel bir meslek olarak kurumsallaşmasının önünde mesleğin ve öğretmenlerin özerkliği belirgin bir eksiklik olarak öne çıkmaktadır. Hesap verebilirlik, mesleki standart ve yeterliklerin belirlenmesi süreçlerinde öğretmenlerin yeterince söz hakkının bulunmaması gibi yapısal sorunlar bulunmaktadır. Meslek etiğine ilişkin ilkelerin ve denetim mekanizmalarının meslek içinden üretilememesi, öğretmenliğin profesyonel sorumluluk alanını daraltmaktadır. Araştırmada genel bir sonuç olarak, Türkiye'de yarı profesyonel olarak değerlendirilen öğretmenlik mesleğinin yapısal nedenlerle statü kaybına uğradığı ve var olan profesyonel özelliklerinden bile uzaklaşma eğiliminde olduğu söylenebilir. Ancak doğru yapısal politikalarla öğretmenliğin profesyonelleşme potansiyelinin hâlen var olduğu ve mesleğin özerklik temelinde yeniden kurumsallaşabileceği ve profesyonel özellikleri edinebileceği araştırma sonuçlarında vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this research is to examine the professionalism status and transformation of the teaching profession in terms of its professional characteristics. The study group of the research consists of 21 teachers working in Muğla province. The research was conducted as a case study. Research data was collected through semi-structured interviews. Data were analyzed through thematic analysis. In the research, the professionalism of the teaching profession; It was evaluated in terms of publicity, legality, organization, professional autonomy, professional ethics and status features. The research results show that the professionalization process of the teaching profession in Turkey is directly affected by the structural transformations in the education system. The weakening of the public nature of education, the increasing quality differences between schools, and the fact that teachers have to work in institutions with uncertain standards are eroding the professional character of the profession. The study concludes that the current Law on the Teaching Profession does not adequately reflect professional standards, and that practices such as employment types, career stages, and the National Education Academy negatively impact the professionalism of the teaching profession. Furthermore, the exclusion of private school teachers and the lack of a strong, independent professional organization for teachers are considered significant obstacles to the profession gaining a holistic status. In this context, the lack of autonomy for the profession and teachers stands out as a significant deficiency hindering the institutionalization of teaching as a professional occupation. Structural problems exist, such as insufficient accountability and inadequate say for teachers in the processes of determining professional standards and competencies. The inability to develop principles of professional ethics and oversight mechanisms from within the profession narrows the scope of professional responsibility for teachers. As a general conclusion of the research, it can be said that the teaching profession in Turkey, considered semi-professional, has suffered a loss of status due to structural reasons and is increasingly subject to deprofessionalization. However, the research results emphasize that with the right structural policies, the potential for professionalization of teaching still exists, and the profession can be re-institutionalized on the basis of autonomy and acquire professional characteristics.
Benzer Tezler
- Okul müdürlerinin liderlik stillerinin öğretmenlerin mesleki profesyonelliğine etkisi
The effect of school principals' leadership styles on teachers' professional professionalism
HÜMEYRA KALAFAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ORKUN OSMAN BİLGİVAR
- Okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynakları ve liderlik özelliklerinin öğretmenlerin mesleki profesyonelliğine etkisi
The power supplies and leadership features used by school administors have an impact on the occupational professionalism of teachers
SÜMEYYE AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KORKMAZ
- Rebii Gorbon: Mimarlık ve seramik arasında bir kariyer
Rebii Gorbon: A career between architecture and ceramics
CANSE YÜZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VESİLE GÜL CEPHANECİGİL
- Öğretmenlerin profesyonelliğinin incelenmesi
The investigate of teachers professionalism
GÜZÜDE BAYHAN
Doktora
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
- Öğretmen profesyonelliğini açıklayan değişkenlerin belirlenmesi: TALIS 2018
Identification of variables explaining teacher professionalism: TALIS 2018
NAİLA RUSTAMOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE BURCU TUNÇ