İş yerinde impostor fenomeni: Impostor fenomeninin erteleme ve işgören performansı üzerindeki etkisi ve mükemmeliyetçilik ile ilişkisinin incelenmesi
Impostor phenomenon at work: Examining the effect of impostor phenomenon on procrastination and employee performance and its relationship with perfectionism
- Tez No: 998166
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜLKÜ UZUNÇARŞILI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Beykent Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“İmpostor Fenomeni”ifadesi ilk olarak Clance ve Imes tarafından bir bireyin entelektüel sahtekârlık ve ifşa olma korkusuna dair tecrübesini tanımlamak için kullanılmıştır. İmpostor fenomeni, genellikle yüksek başarı gösteren bireyin önemli kanıtlara rağmen başarısını içselleştirememesiyle karakterize edilen psikolojik bir olgudur ve bireyin statüsünde bir sahtekâr gibi hissetmesine yol açmaktadır. Bu araştırmanın amacı, iş yerinde ortaya çıkan impostor fenomeninin, işgören performansı, mükemmeliyetçilik ve iş erteleme davranışları üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkilerini incelemektir. Ayrıca, söz konusu değişkenlerin demografik unsurlara göre farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen çalışmada, veriler İstanbul ilinde kamu ve özel sektörde görev yapan 403 işgörenden anket yoluyla toplanmış, analizler AMOS ve SPSS programları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, İF'in işgören performansını negatif yönde; iş erteleme ve mükemmeliyetçilik davranışlarını ise pozitif yönde etkilediğini göstermiştir. Diğer bir ifadeyle, işgörenin impostor düzeyi arttıkça, mükemmeliyetçilik ve erteleme eğilimleri artmakta, buna karşılık performans düzeyi azalmaktadır. Ayrıca, mükemmeliyetçiliğin işgören performansını pozitif yönde etkilediği, ancak erteleme davranışı üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Erteleme davranışının işgören performansı üzerindeki etkisi ise istatistiksel olarak anlamlı değildir. Araştırma sonuçları, ulusal ve uluslararası literatürle büyük ölçüde tutarlıdır. Önceki çalışmalar da impostor fenomeninin iş performansını olumsuz etkilediğini, mükemmeliyetçilik eğilimini artırdığını ve başarısızlık korkusu ile riskten kaçınma davranışlarını tetiklediğini göstermektedir. Bu çalışma aynı zamanda impostor fenomenini açıklamak üzere çok düzeyli kuramsal bir model önermektedir. İmpostor Fenomeni'nin Çok Düzeyli Kuramsal Modeli adı verilen model, Kaynakların Korunması Teorisi temelinde bireysel düzeyde kaynak kaybı ve tükenmişliği ele alırken; Sosyal Kimlik ve Sosyal Baskınlık kuramları aracılığıyla örgütsel ve toplumsal düzeyde statü, aidiyet ve kimlik baskılarının impostor fenomeni üzerindeki etkilerini ele almaktadır. Sistemi Meşrulaştırma Kuramı, bireylerin mevcut güç hiyerarşilerini içselleştirerek kendi başarılarını küçümsemelerini açıklamaktadır. Sosyal Temsil Kuramı ise, toplumun başarı ve yeterlilik algılarının, bireylerin kendilik değerlendirmeleri üzerindeki etkisini vurgulamaktadır. Bu kuramsal çerçeve ile birlikte ele alındığında, impostor fenomeninin yalnızca bireysel bir sorun değil; aynı zamanda örgütsel, kültürel ve toplumsal dinamiklerle şekillenen çok katmanlı bir psikososyal olgu olduğu sonucuna varılmaktadır. Bu sonuçlar, örgütlerde psikolojik güven ikliminin güçlendirilmesinin, başarısızlık korkusunun azaltılmasının ve kaynak yenileyici müdahalelerin uygulanmasının işgören performansını artırmada etkili olabileceğini göstermektedir. Çalışma, impostor fenomeninin işgören verimliliği ve refahı üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması yönünde insan kaynakları politikalarına ve örgütsel psikoloji literatürüne özgün katkılar sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The term“Impostor Phenomenon”was first used by Clance and Imes to describe an individual's experience of intellectual dishonesty and fear of exposure. Impostor phenomenon is a psychological phenomenon characterized by a high-achieving individual's inability to internalize their success despite substantial evidence, leading them to feel like an imposter in their status. The aim of this study is to examine the direct and indirect effects of the impostor phenomenon in the workplace on employee performance, perfectionism, and procrastination behaviors. In addition, the study investigates whether these variables differ across demographic characteristics. Conducted through a quantitative relational survey design, datum were collected via questionnaires from 403 employees working in public and private sector organizations in Istanbul, and analyzed using AMOS and SPSS software. The findings reveal that the impostor phenomenon negatively affects employee performance while positively influencing perfectionism and procrastination behaviors. In other words, as employees' levels of impostor feelings increase, their tendencies toward perfectionism and procrastination also rise, whereas their performance levels decline. Moreover, perfectionism was found to have a positive effect on employee performance but no significant impact on procrastination. The effect of procrastination on performance was statistically insignificant. These results are largely consistent with national and international literature, which also suggests that the impostor phenomenon undermines work performance, reinforces perfectionistic tendencies, and triggers fear of failure and risk avoidance. Furthermore, this study proposes a Multilevel Theoretical Model of the Impostor Phenomenon to explain the phenomenon in a broader psychosocial context. Grounded in the Conservation of Resources Theory, the model explains resource depletion and burnout at the individual level, while Social Identity and Social Dominance theories address the influence of status, belonging, and identity pressures at the organizational and societal levels. System Justification Theory elucidates how individuals internalize existing power hierarchies and devalue their own achievements, whereas Social Representation Theory emphasizes the role of societal perceptions of success and competence in shaping self-evaluations. Taken together, this framework conceptualizes the impostor phenomenon not merely as an individual issue but also as a multilayered psychosocial construct shaped by organizational, cultural, and social dynamics. The results highlight the importance of strengthening psychological safety in organizations, reducing fear of failure, and implementing resource-restorative interventions to enhance employee performance. Overall, the study offers original contributions to human resource policies and organizational psychology literature by providing insights into mitigating the negative effects of the impostor phenomenon on employee productivity and well-being.
Benzer Tezler
- The role of individual and organizational factors in the relationship between the impostor phenomenon and quietquitting
Sahtekarlık fenomeni ile sessiz istifa arasındaki ilişkide bireysel ve örgütsel faktörlerin rolü
ÖZGE TÜRK CAN
- Bilimkurgu sinemasında mekânsal analiz: Philip K. Dick filmleri
Spatial studies in science fiction cinema: Philip K. Dick adaptations
ECE GÜLLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET SELİM ÖKEM
- Bedelsiz ithalatın Türkiye otomobil sektörü üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
CENGİZ BERAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
EkonomiDicle ÜniversitesiMaliye ve Ekonomi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AYDIN TÜRKBAL
- Volatility spillovers and dynamic hedgings: Evidence from selected stock markets, precious metalsand oil futures
Oynaklık taşmaları ve dinamik korunmalar: Seçilen hisse senedi piyasalarından, değerli metallerden ve petrol işlemlerinden kanıt
TUNAHAN YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Ekonomiİstanbul Teknik ÜniversitesiEkonomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT GÜLOĞLU
- Individual and organizational antecedents of impostor phenomenon in turkish female employees working in the private sector
Beyaz yaka kadın çalışanların yetersizlik algılarının bireysel ve örgütsel öncelleri
ZEYNEP SERRA ÇETİN GÜREL
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
İşletmeMarmara Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAPRAK KALAFATOĞLU