Fen bilgisi öğretmen adaylarının dijital materyal tasarımında kullanılan programlara ilişkin tutumları ve süreç değerlendirmesi
Science teacher candidates' attitudes and process evaluation towards the programs used in digital material design
- Tez No: 998345
- Danışmanlar: PROF. DR. MUZAFFER ALKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Fen bilgisi eğitimi, Science education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kafkas Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fen bilgisi öğretmen adaylarının dijital içerik üretim araçlarının kullanımı ve geliştirilmesi ile yapay zekâ destekli materyal tasarım süreçlerine ilişkin zihinsel modellerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. İlgili amaç doğrultusunda araştırma grubunun zihinsel modellerinin deneyimlerine bağlı olarak derinlemesine incelenmesi gerekçesinden dolayı araştırma nitel araştırma yaklaşımları arasında yer alan fenomenolojik araştırma deseni ile yürütülmüştür. Nitel perspektifte yürütülen araştırmanın katılımcı grubunu 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Kafkas Üniversitesi Dede Korkut Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Eğitimi Anabilim Dalı'nda öğrenim gören 6 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında fen bilgisi öğretmen adaylarının deneyimlerinin ve zihinsel modellerinin tespit edilmesi için veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış mülakatlardan yararlanırken dijital içerik üretim araçları ile çizim gerçekleştirmek ve yapay zekâ destekli materyal tasarım sürecindeki uygulamalarını değerlendirmek için araştırmacı tarafından geliştirilen kontrol listesi tercih edilmiştir. Araştırmanın katılımcı grubundan elde edilen yarı yapılandırılmış mülakatlar içerik analizine tabi tutulurken kontrol listesi yardımı ile elde edilen veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Katılımcı gruptan elde edilen bulgulara göre; öğretmen adaylarının dijital içerik üretimi ve yapay zekâ kullanımına yönelik öz yeterlik algılarının ve tutumlarının genel olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ancak uygulama süreçleri incelendiğinde, adayların renk ve şekil seçimi gibi temel görsel tercihlerde başarılı olmalarına rağmen, orantılı çizim, sayfa düzeni ve kompozisyon oluşturma gibi tasarım becerilerinde yetersiz kaldıkları görülmüştür. Yapay zekâ destekli materyal tasarımında ise adayların veri kopyalama ve aktarma gibi teknik işlemlerde başarı gösterdiği fakat amaca uygun içerik üretimi için gerekli olan etkili istem (prompt) yazma becerilerinin orta düzeyde kaldığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda öğretmen adaylarının dijital yeterlik konusundaki yüksek öz güvenleri ile somut ürün üretimindeki performansları arasında bir fark olduğu ve yapay zekâ araçlarından kusursuz sonuç bekleme eğiliminde olmalarına karşın süreci yönetecek teknik bilgiye yeterince sahip olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen yetiştirme programlarında sadece dijital araçların teknik kullanımına değil görsel tasarım ilkelerine ve yapay zekâ ile etkileşim becerilerine odaklanan uygulamalı eğitimlere yer verilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the mental models of pre-service science teachers regarding the use and development of digital content creation tools and AI-supported material design processes. In line with this objective, the phenomenological research design, a qualitative research approach, was employed to conduct an in-depth analysis of the participants' mental models based on their experiences. The study group consists of six pre-service teachers studying at the Department of Science Education, Dede Korkut Faculty of Education at Kafkas University during the 2024–2025 academic year. Within the scope of the research, semi-structured interviews were utilized as data collection tools to identify the experiences and mental models of the pre-service science teachers. Additionally, a checklist developed by the researcher was employed to evaluate the drawings created using digital content creation tools and the applications within the AI-supported material design process. The data obtained from the semi-structured interviews were subjected to content analysis, whereas the data derived from the checklist were analyzed using descriptive analysis. According to the findings, it was determined that the pre-service teachers' self-efficacy perceptions and attitudes towards digital content creation and the use of artificial intelligence were generally high. However, an examination of the application processes revealed that although the candidates were successful in basic visual choices such as color and shape selection, they were insufficient in design skills such as proportional drawing, page layout, and composition. Regarding AI-supported material design, it was observed that the candidates demonstrated success in technical operations such as copying and transferring data; however, their skills in writing effective prompts—essential for generating purpose-oriented content—remained at a moderate level. Consequently, it was concluded that there is a discrepancy between the pre-service teachers' high self-confidence regarding digital competence and their actual performance in producing concrete products. Furthermore, despite their tendency to expect flawless results from AI tools, they lack sufficient technical knowledge to manage the process effectively. In light of these results, it is recommended that teacher training programs include applied training sessions that focus not only on the technical use of digital tools but also on visual design principles and AI interaction skills.
Benzer Tezler
- Öğretmen adaylarının matematik öğretiminde artırılmış gerçeklik materyalleri geliştirme, uygulama ve değerlendirme süreçlerinin incelenmesi
Investigation of the development, application and evaluation process of augmented reality materials in the teaching mathematics of pre-service mathematics teachers
SEVCAN MERCAN ERDOĞAN
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ERDOĞAN
- QR kod destekli materyal tasarımının fen bilimleri öğretmen adaylarının mobil öğrenmeye ve teknolojiye yönelik tutumları ve görüşleri üzerindeki etkisi
The effect of QR code–supported material design on pre-service science teachers' attitudes and views toward mobile learning and technology
PELİN SAĞIT YILDIZBAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA UÇAK
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının Web 2.0 araçlarıyla dijital öğretim materyali tasarlama süreçlerinin incelenmesi
Examination of science teacher candidetes' dijital instructional material desing processes with Web 2.0 tools
YEŞİM DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN TATAR
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının dijital öğretim materyali geliştirme öz-yeterlikleri
Self-efficacy of pre-service science teachers' digital teaching material development
RUMEYSA BEDİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUTLU ŞAHİN
- Fen bilgisi öğretmen adaylarıyla infografik tabanlı dijital eğitsel materyallerin hazırlanması: Durum temelli tasarım geliştirme çalışması
Preparation of infographic-based digital educational materials with prospective science teachers: A case-based design development study
MERT YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLCAN MIHLADIZ TURHAN