İstenmeden dünyaya gelen engelli çocuğun hukuki durumu
The legal status of a disabled child born unintentionally
- Tez No: 998363
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜNSAL DÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Aile planlaması, bireylerin ve çiftlerin çocuk sahibi olup olmama ile bu yöndeki zamanlamaya ilişkin iradelerini serbestçe belirleyebilmelerini teminat altına alan; kişisel özerkliğin bir görünümü olmasının yanında, hukuken korunan temel bir hak ve özgürlük niteliği taşımaktadır. Her çift veya özel olarak birey kendi koşullarını nazara alarak gebelik ve doğum süreçlerini planlama salahiyetine sahiptir. Bu kapsamda bireyler, çocuk sahibi olma özgürlüğünün yanı sıra, gebeliği sürdürmeme yönünde karar verebilme özgürlüğüne de sahiptir. Ebeveynler geleceklerini tayin etmek hakkını kullanmak sureti ile aile planlaması hakkından istifade edebilmektedirler. Tıp ve genetik disiplinlerinde kaydedilen bilimsel gelişmeler, embriyodaki genetik anomalilerin doğum öncesinde tespit edilmesini mümkün kılarak bireylerin üreme hakları ve aile planlaması uygulamaları kapsamında karar verebilme imkânlarını önemli ölçüde genişletmiştir. Bu kapsamda, doğum öncesi tanı imkânlarının gelişmesiyle birlikte, fetusta engelliliğe yol açabilecek anomalilerin tespiti çoğu durumda mümkün hale gelmiştir. Genel itibari ile söz konusu tespitler bir parametre olarak kullanılmakta ve ana baba bu kapsamda gebeliği devam ettirmek veya sonlandırmak yönünde karar vermektedirler. Prenatal tanı ve tarama yöntemlerinin yapılması esnasında hekim ve/veya hastane özenli davranma yükümlülüğü altındadır. Aksi halde, tespit yahut teşhis edemediği, ihmali veya kusuru ile engelini saptayamadığı engelli bir çocuğun dünyaya gelmesi halinde sorumluluk ve tazminat problemleri gündeme gelecektir. İstenmeden dünyaya gelen engelli çocuk kavramı gerek karşılaştırmalı hukukta gerekse de Türk hukukunda tartışılmış ve konuya ilişkin çeşitli yargı kararları verilmiştir. Genel itibari ile, toplum inanışlarının, anlayışlarının, dini görüşlerinin, moral değerlerinin ve benzer nitelikteki sosyal normlarının istenmeden dünyaya gelen engelli çocuğun hukuki durumuna temel oluşturduğu söylenebilir. Söz konusu temel, istenmeden dünyaya gelen engelli çocuğun hukuki durumuna ilişkin verilen yargı kararlarından da saptanabilir. Türk hukukunda istenmeden dünyaya gelen engelli çocuk olgusuna ilişkin olarak sorumluluk ve tazminat problemleri genel itibari ile borçlar hukuku ilkeleri ışığında analiz edilmekte ve ilgili hukuki çerçeveye göre ele alınmaktadır. Hekim ve/veya hastanenin sorumluluğu başta 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil (TBK m.49 vd.) ve sözleşmeden doğan sorumluluk hükümleri, ilgili 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu maddeleri ve hasta hakları ile sağlık mevzuatı dikkate alınarak ele alınmaktadır. Sözleşmeden doğan sorumluluğa ilişkin olarak, hekim ile hasta ve hastane ile hasta arasındaki ilişkinin esasına göre uygulanacak kanun hükmü değişmektedir. Bu noktada hekim ile hasta arasındaki ilişki kural olarak vekalet ilişkisi olup vekalet sözleşmesi TBK m.502 vd. ele alınmıştır. Hekim ile hasta arasındaki hukuki ilişkinin niteliği ile hasta hakları ve sağlık mevzuatı birlikte değerlendirildiğinde, hekimler ihmal ve hafif nitelikteki kusurlarından dahi sorumlu tutulmuştur. Bununla birlikte, tıbbi müdahalenin hastane bünyesinde gerçekleştirilmesi halinde, hastanenin sorumluluğunun da ortaya çıkabileceği kabul edilmektedir. Hastanın tıbbi müdahaleler için özel bir hastaneye müracaat etmesi durumunda, taraflar aralarında kural olarak bakım, yatırma gibi edimleri de içeren hastaneye kabul sözleşmesi akdetmektedirler. Sözleşmenin ifası konusu ele alınırken sözleşme hükümleri ile birlikte tıbbi müdahaleye ilişkin meslek kuralları da dikkate alınmaktadır. Bu kapsamda akdedilen sözleşmelerde hekim, özel hastanenin yardımcı kişisi konumundadır. Hekimin tıbbi faaliyetleri sebebi ile hastanın zarar görmesi halinde özel hastanenin sorumluluğu gündeme gelebilmektedir.
Özet (Çeviri)
Family planning is a fundamental right and freedom protected by law, as well as a manifestation of personal autonomy, guaranteeing individuals and couples the freedom to freely determine their will regarding whether or not to have children and the timing of such a decision. Every couple, or individual, has the right to plan their pregnancy and childbirth processes taking their own circumstances into account. Within this scope, individuals have the freedom to have children as well as the freedom to decide against continuing a pregnancy. Parents can benefit from the right to family planning by exercising their right to determine their future. Scientific advancements in medicine and genetics have made it possible to detect genetic anomalies in embryos before birth, significantly expanding individuals' ability to make informed decisions regarding their reproductive rights and family planning. With the development of prenatal diagnostic capabilities, it has become possible to detect anomalies that could lead to fetal disability in most cases. Generally, these findings serve as a parameter, allowing parents to decide whether to continue or terminate the pregnancy. Physicians and/or hospitals are obligated to exercise due diligence during prenatal diagnostic and screening procedures. Otherwise, if a disabled child is born due to a failure to detect or diagnose the anomaly, or due to negligence or fault, liability and compensation issues will arise. The concept of an unwanted disabled child has been debated in both comparative law and Turkish law, and various judicial decisions have been rendered on the subject. Generally, it can be said that societal beliefs, understandings, religious views, moral values, and similar social norms form the basis of the legal status of an unwanted disabled child. This basis can also be identified from judicial decisions concerning the legal status of unwanted disabled children. In Turkish law, issues of liability and compensation related to the phenomenon of unwanted disabled children are generally analyzed in light of the principles of contract law and addressed within the relevant legal framework. The liability of physicians and/or hospitals is primarily considered in light of the provisions of the Turkish Code of Obligations No. 6098 concerning torts (Articles 49 et al.), relevant articles of the Turkish Penal Code No. 5237, and patient rights and health legislation. Regarding contractual liability, the applicable legal provision varies depending on the nature of the relationship between the physician and the patient, and between the hospital and the patient. At this point, the relationship between physician and patient is, as a rule, an agency relationship, and agency contracts are addressed in Articles 502 et seq. of the Turkish Code of Obligations. When the nature of the legal relationship between physician and patient is considered together with patient rights and health legislation, physicians are held liable even for negligence and minor faults. However, it is accepted that the hospital may also be liable if the medical intervention is performed within a hospital setting. When a patient applies to a private hospital for medical interventions, the parties generally enter into a hospital admission contract that includes services such as care and hospitalization. When considering the performance of the contract, both the contract provisions and professional rules regarding medical intervention are taken into account. In contracts concluded within this scope, the physician is in the position of an assistant to the private hospital. If the patient suffers harm due to the physician's medical activities, the private hospital's liability may arise.
Benzer Tezler
- Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış
The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective
ABDOLGADER MOHAMED ALİ
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN
- İstenmeden dünyaya gelen çocuk nedeniyle tazminat hakkı
Right to compensation for an unwanted child
GÖZDE YAŞIN
- The American Indians reactions to assimilation and dispossession
Başlık çevirisi yok
ZAFER PARLAK
Yüksek Lisans
İngilizce
1994
Amerikan Kültürü ve EdebiyatıEge ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ATİLLA SİLKİ
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
