The impact of artificial intelligence on business intelligence in the Retail Sector
Perakende sektöründe iş zekası üzerinde yapay zekanın etkisi
- Tez No: 998392
- Danışmanlar: PROF. DR. ASIM EGEMEN YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yapay Zeka Teknolojileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, perakende sektöründe yapay zeka (YZ) teknolojileri ile geleneksel iş zekâsı (İZ) teknolojilerini karşılaştırmak amacıyla, UCI Online Retail Dataset'inden elde edilen 541.909 işlem ve beş Türk perakendecisinin (Trendyol, BİM, CarrefourSA, Teknosa, LC Waikiki) vaka analizlerini içeren karma yöntemli bir analiz sunmaktadır. YZ, üç boyutta üstün performans göstermiştir. Doğruluk: talep tahmini hatası ARIMA'nın %27,30 MAPE değerinden XGBoost'un %7,88 MAPE değerine düşmüştür (yaklaşık %71 iyileşme). Segmentasyon kalitesi: K-means silüet skoru 0,7533 olup geleneksel RFM'e (0,3858) göre %95,2 artış sağlamıştır. Verimlilik: gerçek zamanlı kestirim süresi 0,0150 sn iken SQL sorgusu 2,10 sn sürmüştür (yaklaşık 139,9× daha hızlı). Vaka analizleri, operasyonel iş gücünde azalma ve kişiselleştirme ile dönüşüm artışı gibi iş etkilerine işaret etmektedir. Çalışma, bulguları perakendede YZ-destekli iş zekâsının değerlendirilmesi ve uygulanmasına yönelik pratik bir rehber ile ilişkilendirerek kuramsal ve uygulamalı katkılar sunar; ayrıca sınırlılıklar ve gelecek çalışmalar için öneriler verir.
Özet (Çeviri)
This thesis compares artificial intelligence (AI) and traditional business intelligence (BI) for retail analytics using a mixed-methods analysis of 541,909 transactions from the UCI Online Retail Dataset and case studies of five Turkish retailers (Trendyol, BİM, CarrefourSA, Teknosa, LC Waikiki). AI outperformed traditional baselines across three dimensions. Accuracy: demand forecasting improved from ARIMA's MAPE 27.30% to XGBoost's 7.88% (≈71% relative improvement). Segmentation quality: K-means achieved a silhouette score of 0.7533, +95.2% over traditional RFM (0.3858). Efficiency: real-time inference took 0.0150s versus 2.10s for a SQL query (≈139.9× faster). Case study findings are consistent with operational gains such as reduced manual effort and improved personalization outcomes. The thesis synthesizes these findings into practical guidance for evaluating and implementing AI-enabled BI in retail, and discusses implications, limitations, and future research directions.
Benzer Tezler
- The impact of artificial intelligence on supply chain management in businesses as part of digital transformation studies
Dijital dönüşüm çalışmaları kapsamında yapay zekanın ürün tedarik zinciri üzerindeki etkisi
TUĞBA GÖÇ
- Impact of artificial intelligence on e-marketing (A study in a section of companies in the city of İstanbul)
Yapay zekanın e-pazarlama üzerindeki etkisi (İstanbul şehrindeki bazı şirketler üzerine bir çalışma)
M.OSMAN JAMAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İşletmeKarabük Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SIRMA OYA TEKVAR
- The impact of artificial intelligence on business processes: A case study approach
Yapay zekanın iş süreçleri üzerindeki etkisi: Bir vaka çalışmasıyaklaşım
USMAN MUSA IDRIS
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilim ve TeknolojiAltınbaş ÜniversitesiBilişim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İNCİLAY YİLDİZ
- Yapay zeka kullanma niyetinin çalışan davranışlarına etkisi: Bilgi teknolojileri sektöründe bir araştırma
The impact of artificial intelligence usage intention on employee behavior: A study in the information technology sector
SERCAN CANDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜŞRA MÜCELDİLİ
- AYZERA (Akıllı Teknoloji, Yapay Zekâ, Robotik ve Algoritmalar) farkındalığının yenilikçi iş davranışına etkisinde algılanan örgütsel desteğin rolü
The role of perceived organizational support in the impact of STARA (Smart Technologies, Artificial Intelligence, Robotics, and Algorithms) awareness on innovative work behavior
SEHER ÖZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeBursa Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAN BİRİNCİOĞLU