Ergenlerde akran zorbalığıyla baş etmede diyalektik davranış yaklaşımı temelli kendini yatıştırma programı
Dialectical behavior therapy-based self-soothing program for coping with peer bullying in adolescents
- Tez No: 998432
- Danışmanlar: PROF. TÜRKAN DOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ergenlerde akran zorbalığını önlemede Kendini Yatıştırma Becerileri Programı'nın etkililiğini test etmektir. Araştırma iki aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada ergenlerin kendini yatıştırma becerilerini belirlemek ve bu becerileri ölçebilecek geçerli ve güvenilir ölçme aracı geliştirmek amacıyla ölçek geliştirme çalışması yürütülmüştür. Ergenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış; elde edilen nitel aşama sonucunda elde edilen bulgular, literatür taraması ve uzman görüşleri doğrultusunda madde havuzu oluşturulmuştur. Ölçeğin geçerliliği açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile incelenmiş, güvenirliği test–tekrar test korelasyonu (etkinlik .839, katkıda bulunma .811, farklı duygular .732, uzaklaşma .781 ve duyular .755) ve iç tutarlık katsayıları (etkinlik .823, katkıda bulunma .857, farklı duygular .818, uzaklaşma .716 ve duyular .878) ile değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, ölçeğin 5 boyut ve 27 maddeden oluşan geçerli ve güvenilir bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. İkinci aşamada, psikoeğitim programının etkililiğini test etmek amacıyla karma deneysel desen kullanılmıştır. Deney grubuna psikoeğitim uygulanmış, kontrol grubuna bir müdahalede bulunulmamıştır. Ayrıca deney grubunda yer alan katılımcıların ailelerine aile farkındalık programı uygulanmıştır. Her iki gruptan üç haftada bir ölçümler alınmış grupların zaman içindeki farklılaşmaları çift yönlü karma ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgular, programın akran zorbalığı davranışını zaman içerisinde anlamlı düzeyde azalttığını göstermiştir (F(3, 54) = 62.78, p < .001). Ayrıca psikoeğitim programının kendini yatıştırma becerilerini etkinlik (F(1.47, 26.37) = 143.43, p < .001), katkıda bulunma (F(3, 54) = 21.26, p < .001), farklı duygularla baş etme (F(1.61, 28.92) = 15.99, p < .001), beş duyu (F(1.31, 23.51) = 25.04, p < .001) ve uzaklaşma (F(1.95, 35.12) = 41.21, p < .001) boyutlarında anlamlı biçimde artırdığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, geliştirilen psikoeğitim programının akran zorbalığı davranışlarını azaltmada ve kendini yatıştırma becerilerini arttırmada etkili bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
The purpose of this research is to test the effectiveness of the Self-Soothing Skills Program in preventing peer bullying among adolescents. The research was conducted in two stages. In the first stage, a scale development study was conducted to identify adolescents' self-soothing skills and to develop a valid and reliable measurement tool to assess them. Semi-structured interviews were conducted with adolescents; based on findings from the qualitative phase, the literature review, and expert opinions, an item pool was created. The validity of the scale was examined through exploratory and confirmatory factor analyses, and its reliability was evaluated with test-retest correlation (activity .839, contribution .811, different emotions .732, distancing .781, and senses .755) and internal consistency coefficients (activity .823, contribution .857, different emotions .818, distancing .716, and senses .878). Consequently, it was determined that the scale has a valid and reliable structure consisting of 5 dimensions and 27 items. In the second stage, a mixed experimental design was used to test the effectiveness of the Self-Soothing Skills Program. The experimental group received this intervention (program), whereas the control group received no intervention. Additionally, a family awareness program was implemented for the families of the participants in the experimental group. Measurements were taken from both groups every 3 weeks, and the groups' differentiation over time was analyzed with a two-way mixed ANOVA. The findings showed that the program significantly reduced peer bullying behavior over time (F(3, 54) = 62.78, p < .001). Furthermore, it was determined that the program significantly increased self-soothing skills in the dimensions of activity (F(1.47, 26.37) = 143.43, p < .001), contribution (F(3, 54) = 21.26, p < .001), different emotions (F(1.61, 28.92) = 15.99, p < .001), five senses (F(1.31, 23.51) = 25.04, p < .001), and distancing (F(1.95, 35.12) = 41.21, p < .001). In conclusion, the Self-Soothing Skills Program was found to be effective in reducing peer bullying among adolescents and increasing self-soothing skills
Benzer Tezler
- Alopesi areatası olan çocuk ve ergenlerde anksiyete, depresyon, bilişsel esneklik ve akran zorbalığına maruziyetin incelenmesi
An investigation of anxiety, depression, cognitive flexibility, and exposure to peer bullying among children and adolescents with Alopecia areata
ŞEYMA DEMİREL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
DermatolojiTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER KUTLU
- Akran zorbalığında ergenlerin nedenlere, duygusal tepkilere ve baş etme yöntemlerine ilişkin açıklamalarının incelenmesi
An investigation of adolescents? explanations in to reasons, emotional reactions and coping strategies in bullying
CEREN ÖZEN
- İlk ve orta ergenlikte geleneksel ve sanal akran zorbalığına ilişkin betimsel bir inceleme
A descriptive study on traditional and cyber bullying in early and middle adolescence
PINAR BURNUKARA
- Ergenlerde zorbalıkla başa çıkma stratejileri ile bilişsel çarpıtmalar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between cognitive distortion and coping strategies with bullying in adolescents
BURCU TÜRKAN AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL AY
- Adölesan idiyopatik skolyoz tanılı ergenlerde akran zorbalığının değerlendirilmesi
Evaluation of peer bullying in adolescents with adolescent idiopathic scoliosis
ESRA RABİA TAŞPOLAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN ÇALIŞKAN