6 Şubat 2023 depremlerini yaşamış yetişkinlerdetravma ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide, bilişsel esnekliğin ve olumlu ruminasyonun aracı rolü: Travma sonrası büyümenin bazı değişkenler açısından incelenmesi
The mediating role of cognitive flexibility and positive rumination in the relationship between trauma and posttraumatic growth among adults affected by the February 6, 2023 earthquakes: Examination of post-traumatic growth in terms of some variables
- Tez No: 998474
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARZU BUYRUK GENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel esneklik, Travma sonrası büyüme, Cognitive flexibility, Post-traumatic growth
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada öncelikle travma sonrası büyümenin çeşitli değişkenlere göre (cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, algılanan sosyoekonomik düzey, fiziksel yaralanma, yakın kaybı, arama-kurtarma çalışmalarına katılım, deprem sonrası psikolojik destek alma) anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığı sınanmıştır. Ardından araştırmanın asıl amacı olan deprem sonrası travma ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin ve olumlu ruminasyonun seri aracı rolü incelenmiştir. Araştırmaya, 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerini afet bölgesinde yaşayan, 18-65 yaş aralığındaki 302 kadın ve 95 erkek olmak üzere 397 yetişkin katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 33.34'tür. Veriler“Kişisel Bilgi Formu”,“Deprem Sonrası Travma Düzeyini Belirleme Ölçeği”,“Travma Sonrası Büyüme Ölçeği”,“Olumlu ve Olumsuz Ruminasyon Ölçeği”ve“Bilişsel Esneklik Envanteri”ile toplanmıştır. Travma sonrası büyümenin kişisel değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis H testi ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular kadınların, 46-55 yaş arası bireylerin, evlilerin, lise ve altı eğitim düzeyinin, düşük gelir grubunun, yakınını/yakınlarını kaybedenlerin ve psikolojik destek alanların travma sonrası büyüme düzeylerinin daha yüksek çıktığını göstermiştir. Öte yandan yaralanma ve arama-kurtarma çalışmalarına katılma durumuna göre travma sonrası büyüme düzeyleri farklılık göstermemektedir. Değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Sonuçlara göre, travma sonrası büyüme ile deprem sonrası travma, bilişsel esneklik, olumlu ruminasyon arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler vardır. Son olarak deprem sonrası travma ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin ve olumlu ruminasyonun, kısmi aracı role sahip olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçları, ilgili alan yazında değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, it was first examined whether post-traumatic growth significantly differs according to various variables (gender, age, marital status, education level, perceived socioeconomic status, physical injury, loss of a close person, participation in search and rescue activities, receiving psychological support after the earthquake). Subsequently, the primary aim of the study—the serial mediating role of cognitive flexibility and positive rumination in the relationship between post-earthquake trauma and post-traumatic growth—was investigated. The sample consisted of 397 adults (302 women and 95 men) aged between 18 and 65 who were living in the disaster-affected regions during the February 6 Kahramanmaraş earthquakes. The mean age of the participants was 33.34. Data were collected using the“Personal Information Form,”the“Post-Earthquake Trauma Assessment Scale,”the“Post-Traumatic Growth Inventory,”the“Positive and Negative Rumination Scale,”and the“Cognitive Flexibility Inventory.”Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and the Kruskal–Wallis H test were conducted to examine whether post-traumatic growth differed across personal variables. The findings indicated that post-traumatic growth levels were higher among women, individuals aged 46 and 55, married participants, those with a high school or lower level of education, individuals with lower income, participants who had lost one or more close relatives, and those who had received psychological support. In contrast, post-traumatic growth did not significantly differ based on injury status or participation in search and rescue activities. Pearson correlation analysis was used to examine the relationships among the variables. The results revealed significant positive associations between post-traumatic growth and post-earthquake trauma, cognitive flexibility, and positive rumination. Finally, cognitive flexibility and positive rumination were found to play a partial mediating role in the relationship between post-earthquake trauma and post-traumatic growth. The research findings were discussed in the relevant literature.
Benzer Tezler
- 6 Şubat 2023 depremlerini yaşamış bireylerde travma sonrası büyüme ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolü: Hatay örneklemi
The mediating role of psychological resilience in the relationship between post-traumatic growth and perceived social support among individuals who experienced the February 6, 2023 earthquakes: The case of Hatay
ZEYNEP EDANUR YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİZE NİLGÜN CANEL
- 6 Şubat 2023 Türkiye depremlerini doğrudan yaşamış bireyleri yeniden travmatize eden durumların incelenmesi
An examination of re-traumatizing circumstances in individuals who directly experienced the 6 February 2023 earthquakes in Turkey
ARMAĞAN MEŞHUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
- 6 Şubat depremlerini yaşamış bireylerin travma düzeyi, varoluşsal kaygı ve mekâna bağlanma ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between the trauma level, existential anxiety and place attachment of individuals who experienced The February 6 earthquakes
SADIK AHMET BÖLÜKBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiYakın Doğu ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİNGÜL HARMANCI
- 6 Şubat depremini yaşamış, İstanbul'da eğitim gören kadınların deprem sonrası duygu ve deneyimlerinin yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile incelenmesi
The emotional and experiential analysis of women who experienced the February 6, 2023 earthquakes and continued their education in Istanbul through interpretative phenomenological analysis
BÜŞRA CÜHER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVDA SARI DEMİR
- 2023 Kahramanmaraş depremlerini yaşayanlar arasında travma sonrası stres bozukluğu ve depresif bozukluk yaygınlığının araştırılması
Investigating the prevalence of post-traumatic stress disorder and depressive disorder among the survivors of the 2023 Kahramanmaraş earthquakes
MÜBERRA GÖKHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Psikiyatriİnönü ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÜNAL