2030 Barcelona hedefleri çerçevesinde Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'nin eğitim performansının çok kriterli karar verme yöntemleriyle değerlendirilmesi
Analysis of the educational performance of European Union countries and Türkiye through multi-criteria decision-making methods within the framework of the 2030 Barcelona targets
- Tez No: 998500
- Danışmanlar: PROF. DR. NİLSEN KUNDAKCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Avrupa Birliği'ne üye 27 ülke ile Türkiye'nin eğitim performanslarını, Avrupa Eğitim Alanı'nın 2030 Barcelona Hedefleri doğrultusunda belirlenen dokuz temel gösterge kapsamında karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, kriterlerin ağırlıkları objektif verilere dayalı LOPCOW yöntemiyle belirlenmiş; sıralama işlemleri ise AROMAN ve CRADIS yöntemleri aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Değerlendirmede kullanılan göstergeler; dijital beceriler, NEET oranı, eğitimi erken terk oranı, erken çocukluk eğitimi, STEM alanlarında eğitim, yaşam boyu öğrenmeye katılım, temel becerilerde başarı ve yükseköğretim mezuniyet oranlarından oluşmaktadır. Elde edilen bulgular, özellikle erken çocukluk eğitimi, dijital beceriler ve NEET oranı gibi göstergelerin kriter ağırlıkları açısından belirgin biçimde öne çıktığını göstermektedir. Türkiye'nin genel sıralamada alt grupta yer alması, dijital dönüşüm, kapsayıcı eğitim ve yaşam boyu öğrenme alanlarında yapısal politika ihtiyacının devam ettiğini ortaya koymaktadır. Çalışmada ayrıca, kriter ağırlıklarının farklı senaryolar altında değiştirilmesiyle duyarlılık analizleri gerçekleştirilmiş; bu analizler sonucunda bazı göstergelerdeki ağırlık değişimlerinin ülke sıralamalarını etkilediği gözlemlenmiştir. Duyarlılık analizi, kurulan modelin kararlılığını test etmek ve sonuçların kriter ağırlıklarındaki değişimlere karşı ne ölçüde korunduğunu ortaya koymak amacıyla uygulanmıştır. Bu durum, eğitim performansının çok boyutlu niteliğini ve kriterler arasındaki etkileşimlerin sıralama sonuçları üzerindeki etkisini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, CRADIS ve AROMAN yöntemleriyle elde edilen sıralamalar, TOPSIS, CODAS, EDAS, MARCOS ve WASPAS gibi farklı çok kriterli karar verme yöntemleriyle karşılaştırılmış; yöntemsel tutarlılığın düzeyi korelasyon analizi ile incelenmiştir. Korelasyon katsayılarının 0,769 ile 0,984 aralığında değişmesi, yöntemlerin ülkeleri büyük ölçüde benzer yönelimlerle sıraladığını ve kullanılan modelin yöntem farklılıklarına karşı kararlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir. En güçlü ilişki MARCOS-CODAS (ρ = 0,984) arasında saptanırken, en düşük ilişki CODAS-CRADIS (ρ = 0,769) olarak belirlenmiştir; ayrıca CRADIS ve AROMAN yöntemlerinden elde edilen sıralamalar arasındaki yüksek düzeyde uyum (Spearman ρ = 0,947), çalışmada kullanılan yöntemsel yaklaşımın içsel tutarlılığını güçlendirmektedir. Uygulanan yöntemsel çerçeve, eğitim politikalarının objektif, karşılaştırmalı ve çok boyutlu analizine imkân tanımış; özellikle performansı düşük ülkeler açısından kritik müdahale alanlarının belirlenmesine katkı sağlamıştır. Elde edilen bulgular, politika yapıcıların dijital becerilerin geliştirilmesi, erken çocukluk eğitiminin yaygınlaştırılması ve NEET oranlarının azaltılmasına yönelik stratejiler oluşturmasında yol gösterici niteliktedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to comparatively evaluate the educational performance of the 27 European Union member states and Türkiye based on nine key indicators identified in line with the 2030 Barcelona Targets of the European Education Area. In the study, the weights of the criteria were determined using the LOPCOW method based on objective data, while the ranking procedures were carried out through the AROMAN and CRADIS methods. The indicators considered in the evaluation consist of digital skills, the NEET rate, early school leaving, participation in early childhood education, education in STEM fields, participation in lifelong learning, achievement in basic skills, and higher education graduation rates. The findings indicate that indicators such as early childhood education, digital skills, and the NEET rate become particularly prominent in terms of their criterion weights. Türkiye's placement in the lower group in the overall ranking reveals the continuing need for structural policy interventions in digital transformation, inclusive education, and lifelong learning In addition, sensitivity analyses were conducted by changing the criterion weights under different scenarios; as a result of these analyses, it was observed that weight variations in certain indicators affect the country rankings. The sensitivity analysis was applied to test the stability of the established model and to determine to what extent the results are maintained against changes in criterion weights. This situation demonstrates the multidimensional nature of educational performance and the impact of interactions among criteria on ranking outcomes. Moreover, the rankings obtained through the CRADIS and AROMAN methods were compared with those derived from other multi-criteria decision-making methods such as TOPSIS, CODAS, EDAS, MARCOS, and WASPAS, and the level of methodological consistency was examined through correlation analysis. The variation of correlation coefficients between 0.769 and 0.984 indicates that the methods rank countries with largely similar tendencies and that the model produces stable results despite methodological differences. While the strongest relationship was identified between MARCOS and CODAS (ρ = 0.984), the weakest relationship was observed between CODAS and CRADIS (ρ = 0.769); furthermore, the high level of agreement between the rankings obtained from CRADIS and AROMAN (Spearman ρ = 0.947) strengthens the internal consistency of the methodological approach employed in the study. The methodological framework applied in the study enabled an objective, comparative, and multidimensional analysis of education policies and contributed to identifying critical intervention areas particularly for low-performing countries. The findings provide guidance for policymakers in developing strategies aimed at improving digital skills, expanding early childhood education, and reducing NEET rates.
Benzer Tezler
- Antalya için iklim değişikliğine uyum stratejileri önerisi
A recommendation of adaptation strategies to climate changing for Antalya
OYA TABANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN MURAT ÇELİK
- Nanomaterial-enhanced recycled construction demolition waste for sustainable mortar production
Sürdürülebilir harç üretimi için nano malzeme ile geliştirilmiş geri dönüştürülmüş inşaat yıkıntı atıkları
ELİF ORMANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiNanobilim ve Nanomühendislik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRGÜL BENLİ
- Dünya'da ve Türkiye'de akıllı kent bağlamında Konya Büyükşehir Belediyesi örneği
In the context of smart city applications in the world and Turkey the case of Konya Metropolitan Municipality
BETÜL YEŞİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu YönetimiSelçuk ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ŞAHİN
- Küresel iklim değişikliği ve Türkiye'de yerel yönetimler perspektifinden durum değerlendirmesi
Global climate change and status assessment perspective from the local government in Turkey
AKIN AKYIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Kamu YönetimiSelçuk ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYRİYE SAĞIR
- Otobüs ve tramvay benzeri sistemlerin incelenip işletme maliyetlerinin karşılaştırılması
The analysis and comparison of the operating cost of buses and trams
ÇAĞRI COŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERGÜN