Ergenlerde kişisel ve ebeveynlere ait özellikler ve ebeveyn-öğretmen ilişkisi ile akran zorbalığı ilişkisinde duygu düzenlemenin aracılık rolü: Ekolojik bir model önerisi
The mediating role of emotion regulation in the relationship between adolescents' personal and parental characteristics, parent–teacher relationship, and peer bullying: An ecological model proposal
- Tez No: 998815
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖNER ÇELİKKALELİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ekolojik Modeli temel alan bu çalışmanın amacı ergenlerin içselleştirme ve dışsallaştırma problemleri, ebeveynlerin saldırganlığı, ebeveyn-çocuk ve ebeveyn-öğretmen ilişkisi ile ergenlerin akran zorbalığı arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracı rolünün incelenmesidir. Çalışma grubunu ortaokula devam eden 901 öğrenci, bu öğrencilerin ebeveynleri ve öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışma için öğrencilere Akran Zorbalığı Belirleme Formu, Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği ve 11-18 Yaş Gençler İçin Kendini Değerlendirme Envanteri uygulanmıştır. Ebeveynlere ise Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği ve Çocuk-Anababa İlişki Ölçeği doldurtulmuştur. Bu çerçevede ilk olarak Ebeveyn-Öğretmen İlişki Ölçeği geliştirme çalışması yapılmış ve bu ölçek öğretmenlere uygulanmıştır. Ölçme aracının geçerliği için Açımlayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizinden yararlanılmıştır. Güvenirlik için Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı incelenmiştir. Çalışmada değişkenler arası ilişkileri ortaya koymak için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve hipotezleri test etmek için yol analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Bu istatistiksel testler SPSS 26.0 ve AMOS 23.0 paket programları ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizlere göre hem kurban rolü hem de zorba rolü içselleştirme sorunları, dışsallaştırma sorunları, ebeveyn-çocuk ilişkisi ve ebeveyn saldırganlığı ile pozitif yönde anlamlı ilişkiye sahipken; ebeveyn-öğretmen ilişkisi ve duygu düzenleme ile negatif yönde anlamlı ilişki vardır. Aracılık rolüne ilişkin bulgularda ise ergenin içselleştirme/dışsallaştırma sorunlarının, ebeveyn saldırganlığının, ebeveynlerin çocuklarıyla ilişkilerinin zorba ve kurban rolü üzerindeki toplam etkisi pozitif yönde anlamlı olduğu buna karşın ebeveyn öğretmen ilişkisinin zorba ve kurban rolü üzerindeki toplam etkisi negatif yönde anlamlı olduğu anlaşılmıştır. Ele alınan değişkenler arasındaki doğrudan etkiler incelendiğinde içselleştirme/dışsallaştırma sorunlarının, ebeveyn saldırganlığının ve ebeveyn- çocuk ilişkisinin duygu düzenleme üzerindeki etkisinin negatif yönde anlamlı olduğu; ebeveyn öğretmen ilişkisinin duygu düzenleme üzerindeki etkisinin ise pozitif yönde anlamlı olduğu görülmektedir. Bununla birlikte içselleştirme/dışsallaştırma sorunlarının, ebeveyn saldırganlığının ve ebeveyn- çocuk ilişkisinin zorba/kurban rolü üzerindeki doğrudan etkisi pozitif yönde anlamlı olduğu; ebeveyn-öğretmen ilişkisinin ve duygu düzenlemenin zorba/kurban rolü üzerindeki etkisi ise negatif yönde anlamlıdır. Ayrıca, ergenlerin içselleştirme ve dışsallaştırma problemleri, ebeveynlerin saldırganlığı, ebeveyn-çocuk ve ebeveyn-öğretmen ilişkisi ile ergenlerin akran zorbalığı arasındaki ilişkide duygu düzenleme kısmı aracılık rolü üstlenmektedir. Çalışmadan elde edilen bulgular ilgili alan-yazın doğrultusunda tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The aim of this study, which is based on the Ecological Model, is to examine the mediating role of emotion regulation in the relationship between adolescents' internalizing and externalizing problems, parental aggression, parent–child and parent–teacher relationships, and adolescents' peer bullying. The study group consists of 901 middle school students, their parents, and their teachers. For the study, the Peer Bullying Identification Form, the Emotion Regulation Scale for Adolescents, and the Youth Self-Report (YSR) for ages 11–18 were administered to the students. Parents completed the Buss–Perry Aggression Questionnaire and the Child–Parent Relationship Scale. Within this framework, first, a Parent–Teacher Relationship Scale was developed and administered to teachers. Exploratory Factor Analysis and Confirmatory Factor Analysis were used to examine the validity of the measurement tool, and Cronbach's alpha internal consistency coefficient was calculated to assess reliability. To determine the relationships among variables, Pearson's Product–Moment Correlation Coefficient was used, and path analysis techniques were employed to test the hypotheses. These statistical analyses were conducted using SPSS 26.0 and AMOS 23.0 software packages. According to the results of the analyses, both the victim role and the bully role were found to have significant positive relationships with internalizing problems, externalizing problems, the parent–child relationship, and parental aggression, while they showed significant negative relationships with the parent–teacher relationship and emotion regulation. Findings related to the mediating role indicated that the total effects of adolescents' internalizing/externalizing problems, parental aggression, and parents' relationships with their children on the bully and victim roles were significantly positive, whereas the total effect of the parent–teacher relationship on the bully and victim roles was significantly negative. When the direct effects among the variables were examined, it was found that internalizing/externalizing problems, parental aggression, and the parent–child relationship had significant negative effects on emotion regulation, while the parent–teacher relationship had a significant positive effect on emotion regulation. In addition, the direct effects of internalizing/externalizing problems, parental aggression, and the parent–child relationship on the bully/victim role were significantly positive, whereas the effects of the parent–teacher relationship and emotion regulation on the bully/victim role were significantly negative. Furthermore, emotion regulation was found to partially mediate the relationship between adolescents' internalizing and externalizing problems, parental aggression, parent–child and parent–teacher relationships, and adolescents' peer bullying. The findings obtained from the study were discussed in line with the relevant literature, and recommendations were presented.
Benzer Tezler
- Potentialities for and limits to inclusion by education: The case of Syrian children's education in Turkey and child labour
Eğitim tarafından içermede potansiyeller ve limitler: Türkiye'deki Suriyeli çocukların eğitimi ve çocuk işçiliği
YASEMİN KIZILOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Sosyal HizmetOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET OKYAYUZ
- Görme engelli çocuk ebeveynlerinin yaşadığı güçlüklerin belirlenmesi ve tükenmişlik ile yaşam doyumuna yönelik yordayıcı değişkenler
Assesting experienced difficulties of parents who have a visually impaired children and predictors of life satisfaction and burnout
HÜSEYİN NERGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SAİT ULUÇ
- Ergenlerde ebeveyn duygusal erişilebilirliği ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkide aile aidiyeti ve duygusal özerkliğin aracı rolü
The mediating role of family belonging and emotional autonomy in the relationship between parental emotional availability and subjective well-being in adolescents
BETÜL BANU ÖZAYDIN
Doktora
Türkçe
2026
PsikolojiTrabzon ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VESİLE SOYYİĞİT
- Conceptions of parental authority and the roles of parent-adolescent conflict and parental control behaviors on adolescent adjustment
Ebeveyn otoritesinin kavramsallaştırılmasının, ebeveyn-ergen çatışmasının ve ebeveyn kontrol davranışlarının ergenin uyumu üzerindeki rolü
AYLİN EVRANKAYA
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan ve almayan ergenlerin akıllı telefon bağımlılığı düzeyleri, mizaç özellikleri ve anne baba tutumları açısından karşılaştırılması
Comparison of smartphone addiction levels, temperament characteristics and parental attitudes of adolescents with and without attention deficit hyperactivity disorder
SİMGE KOÇYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİME ŞENAY GÜZEL