Katar'da Türkçe öğrenen öğrencilerin konuşma becerisine yönelik tutumları
Atti̇tudes of students learni̇ng Turki̇sh i̇n Qatar toward Turki̇sh speaki̇ng ski̇lls
- Tez No: 999253
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Türk Dili ve Edebiyatı, Dil ve Konuşma Terapisi, Education and Training, Turkish Language and Literature, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Katar, Konuşma becerisi, Türkçe öğretimi, Qatar, Speaking skills, Turkish teaching
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada Katar'da ana dili Arapça olan öğrencilerin Türkçe konuşma becerisine yönelik sergiledikleri tutum detaylı bir şekilde analiz etmek, bu tutumların arka planındaki bilişsel ve duyuşsal sebepleri belirlemek ve Türkçenin öğretildiği merkezlerdeki okutmanların görüşleri ışığında tespit edilen sorunlara çözüm önerileri sunmak amaçlanmaktadır. Dil öğretiminde dört temel dil becerisi arasında en önemli becerinin konuşma becerisi olduğu söylenebilir. Zira dil öğrenicisi dili sadece bir bilgi olarak değil, günlük hayatında kullanabileceği aktif bir iletişim aracı olarak öğrenmeyi arzu etmektedir. Buna karşın alanyazın taraması ve uygulamadaki gözlemler, konuşmanın çok zor edinilen bir beceri olduğunu göstermektedir. Bunun sebepleri arasında kaygının fazla oluşu, hata yapma endişesi, kendisine güvenin eksik oluşu ve kendi dilinden kaynaklanan olumsuz aktarımları gösterilebilir. Bu bağlamda, Katar özelinde ana dili Arapça olan bireylerin Türkçe konuşma becerisine yönelik tutumlarının bilimsel yolla tespiti, öğretim aşamalarının öğrencinin ihtiyacına göre belirlenmesi ve tutumun olumlu yönde geliştirilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmanın yöntemi karma yöntem araştırmasıdır. Çalışmada karma yöntem araştırma yaklaşımlarından açıklayıcı sıralı tasarım yaklaşımı benimsenmiştir. Bu yaklaşımda nicel veriler önce, nitel veriler sonra toplanır. Bunun temel amacı nicel verilerle elde edilen bulgular nitel veriler sayesinde derinlemesine analize tabi tutulur ve nitel veriler nicel verileri destekleyici bir rol üstlenir. Araştırmanın nicel ve nitel verileri Katar'da Türkçe öğretimini resmi ve sistemli bir şekilde yürüten Yunus Emre Türk Kültür Merkezi, Katar Üniversitesi, Lusail Üniversitesi ve Katar Silahlı Kuvvetleri Lisan Enstitüsündeki öğrenci ve okutmanlardan elde edilmiştir. Nicel veriler, bu merkezlerde A1–A2 düzeyinde Türkçe öğrenen toplam 122 öğrenciden toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak Ana Dili Arapça Olan Öğrencilerin Türkçe Konuşma Becerisine Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Ölçme aracından elde edilen veriler SPSS 25.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Çalışmanın nitel verileri de söz konusu merkezlerde görev yapmakta olan 8 Türkçe okutmanından toplanmıştır. Bu okutmanlara alan uzmanlarının görüşüyle hazırlanmış olan yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmış ve elde edilen veriler içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Nicel verilerin bulguları incelendiğinde öğrencilerin Türkçe konuşma becerisine yönelik tutumlarının orta seviye olduğu gözlemlenmektedir. Katılımcıların konuşma kaygılarının yüksek olmasına rağmen konuşma becerisine yönelik içsel ve dışsal motivasyonlarının zayıf kaldığı belirlenmiştir. Yapılan analizler; değişkenlerin öğrencilerin tutum puanlarında anlamlı bir farklılaşmaya sebebiyet vermediğini ortaya koymuştur. Bu sonuç, konuşma becerisine yönelik tutumların bireysel demografik çeşitlilik ile değil; dil öğretim ortamı, müfredatın sınıfta uygulanış şekli ve pedogojik aşamalarla ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Nitel verilerin bulgularının nicel bulguları destekler nitelikte olduğu ve Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen ana dili Arapça olan öğrencilerin konuşma sürecinde karşılaştıkları çeşitli bariyerleri net bir şekilde ortaya koyduğu belirlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formuna katılan okutmanlar; öğrencilerinin Türkçede telaffuz kaynaklı zorluklar başta olmak üzere ana dilden kaynaklanan olumsuz aktarımın da konuşmanın akıcı olmasını engellediğini belirtmiştir. Ayrıca öğrencinin sınıfta hata yapma endişesi ve sınırlı söz varlığı nedeniyle öğrencilerin sessizliği tercih ettiği ve sınıf içi etkileşimin azaldığı gözlemlenmiştir. Buna karşın uzmanlara göre iletişimsel dil öğretimi yaklaşımına uyan etkinlikler, drama çalışmaları, grupla öğrenme faaliyetleri ve okutmanın teşviki, öğrencilerin zihinlerindeki olumsuz bariyerleri ortadan kaldırmada anahtar rol oynayabileceğini belirtmiştir. Çalışma elde edilen verilerin ışığında sonuç bölümü oluşturulmuş ve bu bölümde Katar'da Türkçe öğretimi sürecinde konuşma becerisinin gelişimini doğrudan etkileyen unsurun sadece dil bilgisi değil; genellikle duyuşsal faktörler olduğu maddesi dikkat çekicidir. Araştırmanın sonuçlarından hareketle ana dili Arapça olan öğrencilere yönelik program geliştirilmesi gerektiği, bu programın öğrencilerin kaygı düzeylerini aşağı çekecek, öz yeterlilik algılarını güçlendirecek ve onları konuşmaya teşvik edecek güvenli öğrenme temelleri üzerine inşa edilmesi gerektiği önerilmektedir. Buna ek olarak, ders kitaplarının iletişimsel beceriyi destekler şekilde yenilenmesi ve okutmanların duyuşsal süreç yönetimi konusunda desteklenmesi, Katar özelinde Arap dünyasında Türkçe öğretiminin niteliğini artıracak temel adımlar olarak değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to analyze in detail the attitudes of students whose first language is Arabic toward Turkish speaking skills in Qatar, to identify the cognitive and affective reasons behind these attitudes, and to offer solution proposals for the problems identified in light of the opinions of instructors at the centers where Turkish is taught. Among the four fundamental language skills in language teaching, speaking can be considered the most important skill. After all, language learners desire to learn the language not just as knowledge, but as an active communication tool they can use in daily life. However, a review of the literature and observations in practice indicate that speaking is a skill that is particularly difficult to acquire. The reasons for this include high levels of anxiety, fear of making mistakes, lack of self-confidence, and negative transfer from the learner's native language. In this context, it is highly important to scientifically determine the attitudes of Arabic-speaking individuals in Qatar toward Turkish speaking skills, to design teaching stages according to the students' needs, and to develop these attitudes in a positive direction. The method of this study is a mixed-method research design. Among mixed-method research approaches, the explanatory sequential design was adopted. In this approach, quantitative data is collected first, followed by qualitative data. The main purpose of this design is to subject the findings obtained from quantitative data to in-depth analysis through qualitative data, with the qualitative data playing a supportive role to the quantitative findings. The quantitative and qualitative data for the study were collected from students and instructors at the Yunus Emre Turkish Cultural Center, Qatar University, Lusail University, and the Language Institute of the Qatar Armed Forces, where Turkish is taught in a formal and systematic manner. Quantitative data were collected from a total of 122 students learning Turkish at A1–A2 levels in these centers. The“Attitude Scale of Students Whose First Language is Arabic Toward Turkish Speaking Skills”was used as the data collection tool. Data obtained from this instrument were analyzed using SPSS 25.0. The qualitative data were collected from 8 Turkish instructors working at the aforementioned centers. A semi-structured interview form, prepared with the input of field experts, was applied to these instructors, and the data obtained were analyzed using content analysis techniques. The analysis of the quantitative data indicates that the students' attitudes toward Turkish speaking skills are at a moderate level. Although participants experience high speaking anxiety, their intrinsic and extrinsic motivation toward speaking skills remains weak. Analyses revealed that the variables did not cause significant differentiation in the students' attitude scores. This result suggests that attitudes toward speaking skills are related not to individual demographic diversity but to the language learning environment, the way the curriculum is implemented in the classroom, and pedagogical stages. The findings of the qualitative data support the quantitative results and clearly reveal the various barriers faced by Arabic-speaking students learning Turkish as a foreign language during the speaking process. Instructors who participated in the semi-structured interviews stated that difficulties in pronunciation, along with negative transfer from the native language, hinder fluency in speaking. They also observed that students tend to remain silent due to fear of making mistakes and limited vocabulary, resulting in reduced classroom interaction. On the other hand, according to the experts, activities aligned with a communicative language teaching approach, drama exercises, group learning activities, and instructor encouragement play a key role in removing the negative barriers in students' minds. Based on the data obtained, the study concludes that, in the process of teaching Turkish in Qatar, the factor directly affecting the development of speaking skills is not only grammar but, more often, affective factors. Based on the study's results, it is recommended to develop programs for Arabic-speaking students that reduce anxiety levels, strengthen self-efficacy perceptions, and encourage speaking within a safe learning environment. In addition, updating textbooks to support communicative skills and providing instructors with guidance on managing affective processes are considered fundamental steps to improve the quality of Turkish language teaching in Qatar and, more broadly, in the Arab world.
Benzer Tezler
- Yabancılara Türkçe öğretiminde öğretmenin dili kullanma becerisi içinde konuşma
The speaking skill in the skills of ability to use of language teacher in Turkish teaching for foreigners
BURCU ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAYRETTİN PARLAKYILDIZ
- İkinci dil olarak Türkçe öğrenme süreçlerinin ekolojik arka planının belirlenmesi: Zumbo'nun ekolojik çerçevesi ışığında bir inceleme
Determining the ecological background of the processes of learning Turkish as a second language: An examination in light of Zumbo's ecological framework
ELİF JAMINI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TALHA GÖKTENTÜRK
- Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde B2 düzeyi öğrencilerin konuşma becerisine yönelik özyeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of B2 level students' self-efficiency towards speaking skills in terms of various variables in teaching Turkish as a foreign language
GAMZE EFE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıKütahya Dumlupınar ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHARREM KÜRŞAD YANGİL
- Suriyeli öğrencilerin Türkçe öğrenim sürecine yönelik öğretmen görüşleri
Teacher views aimed at process of Turkish learning of Syrian students
İBRAHİM OĞRAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA NUR TİRYAKİ
- Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerisinin temel ve orta seviyelerde hedef dil bağlamında karşılaştırılması
A comparison of writing skill in the context of target language at the elementary and intermediate levels of Turkish as a foreign language
MELİKE NUR ÇEP
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Arel ÜniversitesiYabancı Dil Olarak Türkçe Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ TAŞTEKİN