Cinsel sağlık ve üreme sağlığında haklar kapsamında aile hekimliğinin rolü ve önemi
The role and significance of family medicine in the protection and promotion of sexual and reproductive health rights
- Tez No: 999406
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLI MAKARACI BAŞAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Aile Hekimliği, Law, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Doktorlar-birinci basamak, Yardımcı üreme teknikleri, Family practice, Physicians-primary care, Assisted reproduction techniques
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cinsel sağlık ve üreme sağlığı hakları, tarihsel süreçte devlet merkezli nüfus politikalarından sıyrılarak, bireyin bedensel özerkliğini ve karar verme özgürlüğünü esas alan temel insan hakları statüsüne evrilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; devletin cinsel sağlık ve üreme sağlığı haklarına ilişkin yükümlülükleri çerçevesinde, Türkiye'de birinci basamak sağlık hizmetlerinin temel taşı olan Aile Hekimliği uygulamasının cinsel sağlık ve üreme sağlığı haklarını koruma ve hayata geçirme kapasitesini incelemektir. Çalışmada, uluslararası insan hakları belgeleri ve ulusal mevzuat analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, Türkiye'deki yasal düzenlemelerin ve idari uygulamaların, uluslararası standartlarla uyumsuzluklar barındırdığını ortaya koymaktadır. Özellikle 1930 tarihli Umumi Hıfzıssıhha Kanunu gibi temel normların güncelliğini yitirdiği, aile hekimliği uygulamasındaki“negatif performans”uygulamasının hak temelli hizmet sunumunu zorlaştırdığı, yaşlı bireylerin cinsel sağlık ve üreme sağlığı alanından neredeyse dışlandığı tespit edilmiş, engelli bireylerde“yerine karar verme”(vesayet) paradigmasının, ergenlerde yasal temsilci zorunluluğunun ve cezaevlerinde denetim yetkisi belirsizliğinin, bu haklara erişimde engel oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak çalışmamızda aile hekimliği disiplininin insan haklarını koruyucu bir mekanizma olarak işlev görmesi gerektiği savunulmuş; mevzuat, idari yapı ve eğitim süreçlerine ilişkin somut çözüm önerileri sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Sexual and reproductive health and rights (SRHR) have evolved from state-centered population policies into fundamental human rights grounded in individual bodily autonomy and freedom of choice. The primary objective of this study is to examine the capacity of Family Medicine- the cornerstone of primary healthcare in Turkey- to protect and realize sexual and reproductive health rights within the framework of the state's legal obligations. The study involves an analysis of international human rights documents and national legislation. Research findings reveal that legal regulations and administrative practices in Turkey harbor inconsistencies with international standards. Specifically, it is identified that fundamental norms such as the Public Health Law of 1930 have become obsolete, and the“negative performance”system in family medicine hinders rights-based service delivery. Furthermore, the study concludes that the near- exclusion of elderly individuals from the field of SRHR, the“substituted decision- making”(guardianship) paradigm for persons with disabilities, the mandatory legal representation for adolescents, and the ambiguity regarding supervisory authority in prisons constitute significant barriers to accessing these rights. In conclusion, this study argues that the discipline of family medicine should function as a protective mechanism for human rights and offers concrete recommendations concerning legislation, administrative structures, and educational processes.
Benzer Tezler
- Women's and men's views and knowledge on male participation in reproductive health in iraq
Irak'ta üreme sağlığına erkek katılımı konusunda kadınların ve erkeklerin görüşleri ve bilgileri
MUNA ABDULWAHID OMAR AL-GBURI
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
HemşirelikÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLCİHAN YILDIRIM
- Cinsel sağlık ve üreme sağlığında haklar
Rights in sexual health and reproductive health
EZGİ ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Hukukİstanbul Medipol ÜniversitesiSağlık Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜRKAN SERT
- Nüfus politikaları ve kadın bedeni üzerindeki denetim
Population policies and control on women's bodies
EBRU ÖZBERK
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
DemografiAnkara ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
YRD. DOÇ. DR. NUR BETÜL ÇELİK
- Toplumsal cinsiyet perspektifinde kadın sağlığı uygulamaları
Women's health practices from gender perspective
TUANA BİRCE ÜNVER
- Genç mülteci kadınların üreme sağlığına yönelik farkındalıklarının feminist sosyal hizmet açısından değerlendirilmesi
The assessment of reproductive health awareness of young refugee women in terms of feminist social work
HÜLYA KARAKARTAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sosyal HizmetManisa Celal Bayar ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. DERYA KAYLI