Türkçe ders kitaplarının mizah ögeleri ve kuramları açısından incelenmesi
An analysis of humor elements and theories in Turkish textbooks
- Tez No: 999625
- Danışmanlar: PROF. DR. SALİM DURUKOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Mizah Kuramları, Mizah Ögeleri, Türkçe Ders Kitabı, Humor Theories, Elements of Humor, Turkish Textbook
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkçe ders kitaplarında yer alan mizahî metinlerin mizah ögeleri ile kuramları açısından ne tür özellikler taşıdığını araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın materyalini 2023-2024, 2024-2025, 2025-2026 eğitim-öğretim yılları kapsamında devlet okullarında okutulan 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları ile özel okullar arasında tema, metin, etkinlik ve kazanımların işlenişi bakımından Türkçe Dersi Öğretim Programı'na uygun olduğu saptanan TED Yayınları 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemine uygun biçimde geçerlik ve güvenirlik düzeyi, güven duyulabilirlik (trustworthiness) ölçütleri üzerinden bütüncül olarak ele alınmıştır. Veri toplama süreci uzman görüşüne dayalı olarak sürdürülmüş, uzman görüşleri güven duyulabilirlik (trustworthiness) analizine tabi tutulmuştur. Güvenirliği sağlanan, bilimsel açıdan tutarlı olduğu görülen veriler, mizah ögeleri ve kuramları açısından içerik analizi teknikleri kullanılarak ayrıntılı bir şekilde çözümlenmiştir. Araştırma, Türkçe ders kitaplarında mizahın güldürü unsuru olmanın ötesinde öğrencilerin dil becerilerini, bilişsel gelişimini, motivasyonunu, eleştirel düşünme yetkinliğini, kültür aktarımını ve değerler eğitimini destekleyen çok boyutlu bir araç olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında mizah temelli yaklaşımların güçlendiğini ve öğrenmeyi eğlenceli, kalıcı ve öğrenci merkezli hâle getirdiğini göstermektedir. Bu sonuçlardan hareketle, Türkçe dersi öğretim programları ve ders kitaplarında mizahın eğitsel bir araç olarak planlı ve yaygın biçimde kullanılmasının öğrencilerin dil becerilerini, motivasyonlarını ve öğrenme sürecine katılımlarını arttıracağı düşünülmektedir. Ders kitabı hazırlama sürecinde mizah ögelerinin, sınıf düzeylerinin bilişsel ve duyuşsal özellikleri dikkate alınarak kademeli bir yapı içinde planlanması, mizahî metinlerin yapılandırılmasında düşünme ve yorumlama potansiyelinin gözetilmesi önerilerinde bulunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to investigate the characteristics of humorous texts in Turkish textbooks in terms of humor elements and theories. To this end, a case study design, one of the qualitative research methods, was used in the study. The material for the study consists of Turkish textbooks for grades 5, 6, 7, and 8 taught in public schools and private schools for the 2023-2024, 2024-2025, 2025-2026 academic years in state schools, as well as TED Publication's 5th, 6th, 7th, and 8th grade Turkish textbooks, which were found to be consistent with the Turkish Language Teaching Program in terms of theme, text, activities, and learning outcomes. In this study, validity and reliability levels were comprehensively addressed in accordance with qualitative research methods, based on trustworthiness criteria. The data collection process was based on expert opinion, and expert opinions were subjected to trustworthiness analysis. Data that was found to be reliable and scientifically consistent was analyzed in detail using content analysis techniques in terms of humor elements and theories. The research reveals that humor in Turkish textbooks is used as a multidimensional tool that supports student's language skills, cognitive development, motivation, critical thinking skills, cultural transmission, and values education, beyond simply being an element of laughter. The findings show that humor-based approaches have been strengthened within the scope of the Turkey Century Education Model, making learning enjoyable, lasting, and student-centered. Based on these results, it is believed that the planned and widespread use of humor as an educational tool in Turkish language teaching programs and textbooks will increase students' language skills, motivation, and participation in the learning process. Recommendations have been made that humor elements should be planned in a gradual structure during the textbook preparation process, taking into account the cognitive and affective characteristics of grade levels, and that the potential for reflection and interpretation should be considered in the structuring of humorous texts.
Benzer Tezler
- İlkokul Türkçe ders ve öğrenci çalışma kitaplarının mizahi ögeler bakımından incelenmesi
Analysis of primary school Turkish classes and students workbook in terms of humor elements
MÜCAHİT AYDOĞMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiSınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA YILDIZ
- Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi ders kitaplarının mizah ögeleri açısından değerlendirilmesi
The evaluation of the teaching Turkish as a foreign language textbooks in terms of humor
HAMZA BAHADIR ESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZ ERGENE
- Bir çocuk edebiyatı yazarı olarak Toprak Işık üzerine bir araştırma
A study on Toprak Işık, an author in children's literature
NEJLA SÜER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAHATTİN ÇAĞIN
- 2005 ve 2017 sosyal bilgiler öğretim programlarına göre yayınlanmış 5.sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi
Comparative review of the 5th grade social studies course books published in accordance with the 2005 and 2017 social studies curriculum
MEHTAP POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA CEVRİYE ÖZKARAL
- Mevlana'nın Mesnevi'sinde yer alan anlatıma dayalı metinlerin Türkçe ders kitaplarında kaynak metin olarak kullanılabilirliliği
Possibility of using narration-based texts in Mevlana's Mesnevi as source text
FATMA DÜZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET ÖZDEMİR