Belçika'da Türklere ait eğitim kurumlarında Kur'an eğitim ve öğretimi
Qur'anic education and teaching in Turkish-owned educational institutions in Belgium
- Tez No: 1000329
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH EMİN ÇİMEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Din, Education and Training, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kur'an Eğitim ve Öğretimi, Kıraat, Din Eğitimi, Örgün Eğitim ve Yaygın Eğitim, Avrupa, Belçika, Türkler, Nitel Araştırma, Qur'anic Education and Teaching, Recitation, Religious Education, Formal and Informal Education, Europe, Belgium, Turks, Qualitative Research
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Belçika'da örgün ve yaygın din eğitimi ve öğretiminin yürütüldüğü Türklere ait eğitim kurumlarında gerçekleştirilen Kur'an eğitim ve öğretimini tarihsel süreç, kurumsal yapı ve öğretim programları bağlamında incelemek; mevcut uygulamaları nitel bir yaklaşımla değerlendirerek karşılaşılan sorunları tespit etmek ve çözüm önerileri geliştirmektir. Çalışma, Belçika bağlamında azınlık konumunda bulunan Müslüman Türk toplumunun dinî eğitim ihtiyaçlarının karşılanmasında Kur'an öğretiminin merkezi rolüne odaklanmaktadır. Araştırma, Kur'an öğretiminin yalnızca pedagojik değil, aynı zamanda kurumsal ve toplumsal boyutları olan çok yönlü bir yapı arz ettiği varsayımına dayanmaktadır. Bu çalışma aynı zamanda literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır; zira daha önce Belçika'daki hem örgün hem de yaygın Türk eğitim kurumlarında Kur'an eğitimini inceleyen kapsamlı bir doktora düzeyinde araştırma yapılmamıştır. Araştırma nitel araştırma desenine göre yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, Belçika'da Türklere ait örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yürütülen Kur'an eğitim ve öğretim faaliyetleri oluşturmaktadır. Çalışma grubu ise bu kurumlarda görev yapan öğreticiler, yöneticiler, öğrenciler ve gerektiğinde velilerden oluşmaktadır. Katılımcılar, araştırmanın amacı doğrultusunda amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veri toplama sürecinde literatür taraması, doküman incelemesi, sınıf içi gözlem, saha gözlemleri ve yarı yapılandırılmış mülakatlardan yararlanılmıştır. Birden fazla veri kaynağı kullanılarak veri üçgenlemesi sağlanmış ve bulguların güvenilirliği artırılmıştır. Çalışmada, Belçika eğitim sistemi, din–devlet ilişkileri, Belçika İslam Temsil Kurumu'nun yapısı, Türklere ait örgün ve yaygın eğitim kurumları ile bu kurumlarda yürütülen Kur'an eğitim ve öğretim faaliyetleri bütüncül bir çerçevede ele alınmıştır. Kur'an öğretimi; program amaçları, içerik, öğretim süreci, öğretici yeterlikleri, materyal ve fizikî ortam, ölçme ve değerlendirme uygulamaları ile karşılaşılan sorunlar ve iyileştirme alanları çerçevesinde ele alınmıştır. Verilerin analizinde tematik analiz ve program değerlendirme formu ile içerik analizi teknikleri kullanılmış; elde edilen bulgular, sistematik biçimde yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, Belçika'daki Türklere ait eğitim kurumlarında yürütülen Kur'an öğretiminin büyük ölçüde kurumsal imkânlar, öğretici yeterlikleri ve zaman sınırlılıkları tarafından şekillendiğini ortaya koymuştur. Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında Kur'an öğretiminin amaçlarının genel olarak benzerlik gösterdiği, ancak bu amaçların yaş ve seviye farklılıklarına göre yeterince yapılandırılmadığı tespit edilmiştir. İçerik ve öğretim sürecinde geleneksel yöntemlerin ağırlıkta olduğu, öğrenci merkezli ve etkinlik temelli uygulamaların ve pedagojik çeşitliliğin sınırlı kaldığı görülmüştür. Öğreticilerin alan bilgisi açısından yeterli olmakla birlikte pedagojik formasyon, öğretim yöntemleri ve sınıf yönetimi bakımından desteklenmeye ihtiyaç duydukları belirlenmiştir. Ayrıca ders sürelerinin yetersizliği, fizikî ortam sorunları, öğrenci devamsızlığı ve veli beklentilerindeki farklılıklar Kur'an öğretiminin etkililiğini sınırlayan temel problemler arasında yer almıştır. Araştırma sonuçları, Belçika'daki Kur'an eğitim ve öğretiminin niteliğinin artırılabilmesi için programların daha açık ve kademeli biçimde yapılandırılması, öğreticilere yönelik pedagojik desteklerin güçlendirilmesi ve kurumsal düzeyde düzenlemelerin yapılarak, sürdürülebilir eğitim politikalarının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Belçika'daki azınlık bağlamında Kur'an eğitim uygulamalarının derinlemesine niteliksel bir değerlendirmesini sunarak din eğitimi alanına katkıda bulunmakta ve eğitimciler, program geliştiriciler ve politika yapıcılar için pratik çıkarımlar sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine Qur'an education and instruction conducted in Turkish educational institutions in Belgium that provide both formal and non-formal religious education, within the context of their historical development, institutional structures, and curricula; to evaluate current practices through a qualitative approach; to identify the challenges encountered; and to propose possible solutions. The study focuses on the central role of Qur'an instruction in addressing the religious educational needs of the Muslim Turkish community, which holds minority status within the Belgian context. The research is based on the assumption that Qur'an instruction constitutes a multidimensional structure encompassing not only pedagogical but also institutional and social dimensions. Furthermore, this study aims to fill a significant gap in the literature, as no comprehensive doctoral-level research has previously examined Qur'an education in both formal and non-formal Turkish educational institutions in Belgium. The study was conducted using a qualitative research design. The population of the study consists of Qur'an educational activities carried out in Turkish formal and non-formal educational institutions in Belgium. The study group includes instructors, administrators, students, and, when necessary, parents within these institutions. Participants were selected through purposive sampling in accordance with the objectives of the study. Data were collected through a literature review, document analysis, classroom observations, field observations, and semi-structured interviews. Data triangulation was achieved through the use of multiple data sources, thereby enhancing the reliability of the findings. The study addresses the Belgian education system, church–state relations, the structure of the Muslim Executive of Belgium, Turkish formal and non-formal educational institutions, and the Qur'an educational activities conducted within these institutions within a holistic framework. Qur'an instruction was examined in terms of program objectives, content, instructional processes, instructor competencies, instructional materials and physical environment, assessment and evaluation practices, as well as the challenges encountered and areas for improvement. The data were analyzed using thematic analysis and content analysis techniques within the framework of a program evaluation form, and the findings were interpreted systematically. The findings reveal that Qur'an instruction conducted in Turkish educational institutions in Belgium is largely shaped by institutional resources, instructor competencies, and time constraints. Although the objectives of Qur'an instruction in formal and non-formal institutions generally show similarities, these objectives are not sufficiently structured according to age and proficiency levels. Traditional methods predominate in content delivery and instructional processes, while student-centered and activity-based practices, as well as pedagogical diversity, remain limited. Although instructors are generally competent in subject-matter knowledge, they require additional support in pedagogical training, instructional methods, and classroom management. In addition, insufficient instructional time, limitations related to physical facilities, student absenteeism, and differing parental expectations were identified as major factors limiting the effectiveness of Qur'an instruction. The results indicate that in order to enhance the quality of Qur'an education and instruction in Belgium, programs should be structured more clearly and sequentially; pedagogical support for instructors should be strengthened; and sustainable educational policies should be developed through institutional-level reforms. By providing an in-depth qualitative evaluation of Qur'an educational practices within a minority context in Belgium, this study contributes to the field of religious education and offers practical implications for educators, curriculum developers, and policymakers.
Benzer Tezler
- Belçika Türk toplumunda yaygın İslam din eğitimi faaliyetleri hakkında öğretici görüşleri (Antwerpen ili örneği)
A didactic opinion about how the Turkish society in Belgium offers common Islamic religious education (The research area concerns antwerp city)
MEHMET TÜRKMENOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TAVUKÇUOĞLU
- Les influences de la participation electorale transnationale sur les immigrants: Exemple des Turcs de Strasbourg
Ulus ötesi seçmen katılımının göçmenler üzerindeki etkileri: Strasbourg Türkleri örneği
YİĞİT RIZA BİNZET
Yüksek Lisans
Fransızca
2022
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiSosyoloji Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI DİDEM DANIŞ ŞENYÜZ
- Türkçe ve Türk kültürü ders programı kazanımları ile Felemenkçe ders programı kazanımlarının incelenmesi ve değerlendirilmesi
Examining and evaluation Turkish culture curriculum outcomes and dutch course curriculum outcomes
TUĞBA DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AÇIK
- Avrupa Birliği ülkeleri eğitim sistemi ile Türk eğitim sisteminde eğitimin yönetimi ve finansmanı
The finance and administration of education at education systems of EU countries and Turkey
YUSUF İNANDI
Doktora
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUHSİN HESAPÇIOĞLU
- L'Islamophobie croissante en Europe
Avrupa'da yükselen İslam karşıtlığı
ONUR SEVİM
Yüksek Lisans
Fransızca
2024
Uluslararası İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ARIKANLI