Türkçe konuşan sağlıklı yetişkinlerde anlamlı ve anlamsız sözcük tekrarlarında oral diadokokinetik hızın karşılaştırılması
A comparison of oral diadochokinetic rate in meaningful and non-meaningful word repetition in healthy Turkish-speaking adults
- Tez No: 1001071
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÖGE DAŞDÖĞEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Atlas Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Konuşma üretimi; motor planlama ve programlama süreçlerini içeren karmaşık bir davranış olup, özellikle ardışık artikülatör hareketlerin hızlı ve doğru biçimde gerçekleştirilmesini gerektiren diadokokinetik (DDK) görevlerinde bu süreçlere yüksek düzeyde duyarlıdır. Anlamlı sözcüklerin, zihinsel sözlükte yer alan hazır fonolojik ve motor temsiller aracılığıyla konuşma motor üretimini kolaylaştırabildiği; buna karşılık anlamsız hece dizilerinin çevrim içi yapılandırma gerektirmesi nedeniyle daha yüksek bilişsel ve motor işlemleme yükü oluşturduğu ileri sürülmektedir. Yaşlanmayla birlikte işlemleme hızında gözlenen genel yavaşlamanın bu farkı belirginleştirebileceği öne sürülse de, Türkçeye özgü anlamlı sözcük avantajını inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, Türkçe konuşan sağlıklı yetişkinlerde anlamlı sözcük tekrarının, geleneksel anlamsız sözcük tekrarına kıyasla oral DDK performansını kolaylaştırıp kolaylaştırmadığını ve bu kolaylaştırıcı etkinin yaş gruplarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırmaya, 18–35 yaş, 36–55 yaş ve 56–75 yaş aralıklarında yer alan ve her grupta 40 kişi olmak üzere toplam 120 sağlıklı Türkçe konuşan yetişkin birey katılmıştır. Veri toplama sürecinde katılımcıların dil yeterlilikleri ve oral-motor yapıları değerlendirildikten sonra, anlamlı (/patika/) ve anlamsız (/pataka/) sözcükleri içeren sıralı DDK görevlerini tek nefeste, mümkün olan en hızlı ve doğru şekilde tekrar etmeleri istenmiştir. Analizlerde DDK üretim hızı, vokal reaksiyon süresi (VRS) ve hata oranları incelenmiştir. Bulgular, anlamlı sözcüklerin anlamsız sözcüklere kıyasla daha yüksek DDK üretim hızı sağladığını göstermiştir. Yaş arttıkça motor konuşma hızında anlamlı bir azalma gözlenmiş; ancak bu azalma sözcük türüne bağlı olarak farklılaşmamıştır ve sözcük türü ile yaş grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkileşim bulunmamıştır. Hata oranları anlamsız sözcüklerde görece daha yüksek olmakla birlikte, bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Sonuç olarak, yaşlanmanın genel motor hızı yavaşlattığı; ancak zihinsel sözlükten geri çağırmaya dayalı leksikal kolaylaştırıcı etkinin yaşa dirençli bir mekanizma olarak korunduğu görülmüştür. Bu bulgular, Türkçe oral DDK performansına ilişkin normatif ve kuramsal literatüre katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Speech production is a complex behavior involving motor planning and programming processes and is particularly sensitive to these processes in diadochokinetic (DDK) tasks that require rapid and accurate execution of sequential articulatory movements. It has been suggested that meaningful words may facilitate speech motor production through pre-stored phonological and motor representations in the mental lexicon, whereas non-meaningful syllable sequences impose a higher cognitive and motor processing load due to the need for online assembly. Although age-related slowing in processing speed may be expected to accentuate this difference, studies examining the lexical advantage of meaningful words in Turkish remain limited. The aim of this study was to investigate whether repetition of meaningful words facilitates oral DDK performance in healthy Turkish-speaking adults compared to traditional non-meaningful word repetition, and whether this facilitation effect differs across age groups. A total of 120 healthy Turkish-speaking adults participated in the study, with 40 individuals in each of the following age groups: 18–35, 36–55, and 56–75 years. During data collection, participants' language abilities and oral-motor structures were assessed, after which they were asked to repeat sequential DDK tasks containing a meaningful word (/patika/) and a non-meaningful word (/pataka/) in a single breath as quickly and accurately as possible. Analyses focused on DDK production rate, vocal reaction time (VRT), and error rates. The results showed that meaningful words yielded significantly higher DDK production rates compared to non-meaningful words. Motor speech rate decreased significantly with increasing age; however, this decline did not differ as a function of word type, and no statistically significant interaction was found between word type and age group. Although error rates were relatively higher for non-meaningful words, this difference did not reach statistical significance. Overall, the findings indicate that while aging leads to a general slowing of motor speech performance, the lexical facilitation effect based on retrieval from the mental lexicon remains a robust and age-resistant mechanism. These results contribute to the normative and theoretical literature on oral DDK performance in Turkish.
Benzer Tezler
- Türkçe konuşan sağlıklı yetişkinlerde alternan (tekrarlı) ve sıralı konuşma diadokokinezisi: Normatif verilerin belirlenmesi
Normative data of alternating (repetitive) and sequential speech diadochokinesis in Turkish-speaking healthy adults
İLAYDA TURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma Terapisiİstanbul Atlas ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÖGE DAŞDÖĞEN
- Sağlıklı yetişkinlerin anlatılarında metafor kullanımlarının incelenmesi
Analyzing the internal state terms in the narratives of young and elderly individuals
EMİNE KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma Terapisiİstanbul Atlas ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE SAVAŞ
- Türkçe konuşan afazisi olan bireylerin farklı bağlamlarda alınan dil örneklerinin sağlıklı yetişkinlerle karşılaştırılması
Comparison of language samples of turkish speaking individuals with aphasia in different contexts with healthy adults
BUSE TOKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma TerapisiHacettepe ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞIN NOYAN ERBAŞ
- Böbrek hücreli karsinom ve böbrek hücreli karsinom metastazlarında mikroRNA-21 ve mikroRNA-210 ekspresyonunun histolojik tümör tipi ve prognozla ilişkisi
The relationship of microRNA-21 and microRNA-210 expression to histologic tumor type andprognosis in renal cell carcinoma and renalcell carcinoma metastases
TAHA CUMHAN ŞAVLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PatolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiTıbbi Patoloji Ana Bilim Dalı
DR. SEVİM BAYKAL KOCA
- Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve retinal sinir lifi tabakası kalınlığı ilişkisi
The relationship between adult attention deficit hyperactivity disorder and retinal nerve fiber layer thickness
DERYA KAYMAK POLAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN UZUN