Türkiye'de elektrik enerji verimliliğinin bölgesel dinamikleri: İBBS Düzey-2 bölgeleri analiz ve tahmin yaklaşımı
Regional dynamics of electricity energy productivity in Türkiye: An analysis and forecasting approach for NUTS-2 regions
- Tez No: 1001750
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET HASKÖSE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Enerji, ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği, çevresel etkilerin azaltılması ve toplumsal refahın artırılması açısından modern ekonomilerin temel girdilerinden biridir. Artan enerji talebi, ülkeleri enerji arz güvenliğini sağlamaya ve kaynakları daha verimli kullanmaya yöneltmektedir. Bu bağlamda enerji verimliliği, sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda stratejik bir politika aracı olarak öne çıkmaktadır. Türkiye'de de enerji verimliliği, maliyetlerin azaltılması, dışa bağımlılığın düşürülmesi ve iklim değişikliği ile mücadele açısından önemli bir politika alanıdır. Bu çalışmanın temel amacı Türkiye İBBS Düzey-2 26 alt bölgesinde, elektrik enerjisi verimliliği düzeylerini analiz etmek, bölgeler arasındaki farklılıkları ortaya koymak ve ileriye dönük elektrik enerjisi verimliliği tahminleri gerçekleştirmektir. Çalışmada 2007–2021 dönemine ait panel veri kullanılmış; elektrik tüketimi bağımlı değişken, GSYH, fiyat, nüfus yoğunluğu, bölge yüzölçümü, HDD, CDD ve sanayi ve hizmet sektörlerinin GSYH içerisindeki payları bağımsız değişkenler olarak modele dahil edilmiştir. Enerji verimliliği, stokastik sınır analizi ile logaritmik formda tahmin edilmiştir. Stokastik sınır analizine dayalı etkinlik sıralamalarının enerji yoğunluğu temelli sıralamalarla örtüşmemesi, enerji verimliliğinin yalnızca bu göstergeyle ölçülemeyeceğini ortaya koymaktadır. Prophet ve yapay sinir ağlarının birlikte kullanıldığı hibrit model ile 2022–2026 dönemi için yapılan tahminler, bölgesel farklılıkların süreceğini göstermektedir. Türkiye İBBS Düzey-2 bölgelerinde SSA ve hibrit model yaklaşımının birlikte kullanılması, çalışmanın metodolojik özgünlüğünü oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
Energy is a fundamental input for modern economies in sustaining economic growth, reducing environmental impacts, and enhancing social welfare. Increasing global energy demand has led countries to ensure energy supply security and improve the efficient use of resources. In this context, energy efficiency has emerged as a key policy tool for achieving sustainable development goals. In Türkiye, it plays a critical role in reducing costs, lowering external dependency, and combating climate change. This study aims to analyze electricity energy productivity across 26 sub-regions within Türkiye's NUTS-2 classification, identify regional disparities, and provide forward-looking forecasts. The analysis is based on panel data covering the period 2007–2021. Electricity consumption is used as the dependent variable, while GDP, electricity prices, population density, land area, heating degree days (HDD), cooling degree days (CDD), and sectoral shares are included as explanatory variables. Energy efficiency is estimated using stochastic frontier analysis in a logarithmic form. The findings reveal significant regional disparities in energy efficiency. The inconsistency between efficiency rankings obtained from stochastic frontier analysis and those based on energy intensity indicates that energy productivity cannot be adequately measured by energy intensity alone. Forecasts for the 2022–2026 period, based on a hybrid model combining Prophet and artificial neural networks, suggest that regional disparities will persist. These results highlight the need for region-specific and targeted energy policies.
Benzer Tezler
- Evidence-based analysis of Türkiye's energy efficiency obligation scheme: sectoral applications, energy poverty, flexibility options and policy implications
Türkiye enerji verimliliği yükümlülükleri sisteminin kanita dayali analizi: sektörel uygulamalar, enerji yoksulluğu, esneklik seçenekleri ve politika çikarimlari
RABİA CİN
Doktora
İngilizce
2025
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERMİN ONAYGİL
- Modelling of future hydropower generation using WEAP: A case study in Ceyhan Basin
Gelecekteki hidroelektrik enerji üretiminin WEAP ile modellenmesi: Ceyhan Havzası'nda bir vaka çalışması
ŞURA ATMACA
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN KOCAARSLAN
- ЕВРАЗИЯ ЭКОНОМИКАЛЫК БИРЛИГИ: КЫРГЫЗСТАН МИСАЛЫНДА
Avrasya Ekonomik Birliği: Kırgızistan örneği / The Eurasian Economic Union: The Case Of Kyrgyzstan
ŞAMİL BALCI
Doktora
Kırgızca
2024
EkonomiKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CUSUPCAN PİRİMBAYEV
- Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynakları ve enerji verimliliği üzerine Orta Karadeniz illerinde bir araştırma
A study on renewable energy sources and energy efficiency in the Central Black Sea region of Turkey
ALİ KUL
- Türk imalat sanayinin bölgesel düzeyde etkinlik, verimlilik ve enerji verimliliğinin analizi (2003-2012)
Efficiency, productivity and energy efficiency analysis of Turkish manufacturing industry at regional level (2003-2012)
YÜCEL ÖZKARA
Doktora
Türkçe
2015
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ATAK