Okul müdürlerinin güçlendirici liderlik yeterliliklerine ilişkin öğretmen algılarının bireysel değişkenlere göre incelenmesi
Examination of teachers' perceptions of school principals' empowering leadership competencies according to individual variables
- Tez No: 1002562
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ İLKER GÜMÜŞELİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Güçlendirici liderlik, Empowering leadership
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eğitim sistemleri, bir ülkenin ihtiyaç duyduğu insan kaynağının yetiştirilmesi bakımından, devletlerin uzun vadede yaptıkları beşeri yatırımlar arasında yer almaktadır. İnsan kaynağının yetiştirildiği kurumlar olan okullar ise eğitim-öğretim etkinliklerinin gerçekleştirildiği kurumlar olmakla birlikte çok sayıda paydaşın bir arada (yönetici, öğretmen, öğrenci, veli vb.) yer aldığı dinamik bir yapıya sahiptir. Yasal mevzuat çerçevesinde, öğrencilerin ders müfredatlarında yer alan öğrenme çıktıları doğrultusunda yetiştirilmesi esasına dayanan okullarda öğrencilerin yanı sıra öğretmen, okul yöneticileri ve veliler bu sürecin bir parçası olarak kendi rol ve sorumluluklarını yerine getirmektedir. Eğitsel amaçların eğitim öğretim etkinliklerinin yapılandırılmasında temel etken olduğu okullarda öğretmenler ise öğrencilerin öğrenmesine rehberlik eden kişiler olarak eğitimin önemli bileşenleri arasında yer almaktadır. Özellikle 21. yy. öğrenme becerileri ile öğretmenlerin öğrenmeye rehberlik etmesi rolünün daha fazla ön plana çıktığı açık olmakla birlikte okulların kendilerinden beklenen işlevleri yerine getirmesinde ise sürecin planlanmasından sonuçlandırılmasına kadar okul yöneticilerinin büyük rol ve sorumlulukları bulunmaktadır. Bu nedenle okul yöneticilerinin iletişim becerileri gelişmiş, liderlik kabiliyetine sahip, öğrenmeye açık ve girişimci vb. bireyler olmaları hem öğretmenler hem öğrenciler ve hem de veliler başta olmak üzere tüm paydaşların okullardan beklentilerinin karşılanması açısından son derece önemlidir. Bu araştırmanın amacı okul müdürlerinin güçlendirici liderlik yeterliliklerine ilişkin öğretmen algılarının bireysel değişkenler çerçevesinde incelenmesidir. Araştırma nicel bir araştırma olup verilerin elde edilmesinde Konczak, Stelly ve Trusty tarafından geliştirilmiş olan; Konan ve Çelik (2018) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan“Güçlendirici Liderlik Ölçeği”izinleri alınmak suretiyle kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul'da Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel ilkokullarda görev yapmakta olan sınıf ve branş öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma evreni ise İstanbul'un Şişli ilçesinde MEB'e bağlı resmi ve özel ilkokullarda görev yapan ve gönüllülük esasına göre araştırmaya katılan toplamda 304 sınıf ve branş öğretmeninden meydana gelmektedir. Araştırma verilerinin analizi istatistiksel yöntemlerle yapılmış ve öğretmenlerin okul yöneticilerinin güçlendirici liderlik yeterliliklerine ilişkin algıları ile katılımcıların bireysel ve mesleki değişkenler arasında ilişki olup olmadığına yönelik olarak analiz çerçevesinde değerlendirmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin okul müdürlerinin güçlendirici yeterliklerini çoğu zaman sergilediklerini algıladıkları tespit edilmiştir. Diğer yandan öğretmenlerin mesleki kıdemi, görev yaptıkları okul türü, branşları, medeni durumu, görev yapılan okul çevresinin sosyo-ekonomik düzeyi ve sendika üyesi olma durumu ile okul müdürlerinin güçlendirici liderlik yeterliliklerine yönelik algıları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu ortaya çıkmıştır. Buna karşın öğretmenlerin yaş, cinsiyet, eğitim durumuna göre okul müdürlerinin güçlendirici liderlik yeterliliklerine yönelik algıları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Araştırma dört bölümden meydana gelmektedir. Araştırmanın ilk bölümünde problem durumu, araştırmanın amacı, sayıltılar, sınırlılıklar ve tanımlar bulunmaktadır. Araştırmanın ikinci kısmında ise lider, liderlik, liderlik tarzları, güçlendirici liderlik ile eğitim kurumlarında güçlendirici liderlik konusunda yurt dışında ve Türkiye'de gerçekleştirilen çalışmalar hakkında bilgilerin verildiği literatür bölümü yer almaktadır. Araştırmanın üçüncü bölümü yöntem, veri toplama araçları, evren ve örneklem, verilerin analizi ile ilgili yapılan çalışmalar hakkında ayrıntılı bilgiler verilmekte olup, son bölümde ise araştırma sorularını cevaplamak amacıyla gerçekleştirilen analizlerden elde edilen veriler paylaşılmakta; sonuç ve öneriler kısmında ise elde edilen verilerden hareketle eğitimciler, yöneticiler, araştırmacılar ve politika yapıcılar için geliştirilen öneriler yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
Education systems are regarded as long-term human capital investments and are among the strategic social investments that states make as part of their long-term development plans to cultivate the skilled workforce a country needs. Schools, as the primary institutions where human resources are developed, serve as the formal organizations in which educational and instructional activities take place, and they possess a dynamic and complex structure that brings together a wide range of stakeholders (e.g., administrators, teachers, students, parents). Within the framework of legal regulations, schools operate on the principle that students should be educated in line with the learning outcomes defined in the national curriculum, while teachers, school administrators, and parents fulfill their roles and responsibilities as essential actors in this process. In schools where educational objectives are the key determinants shaping instructional activities, teachers stand out as one of the most critical components of education, as the professionals who guide and facilitate student learning. Although 21st-century learning skills have made the teacher's role as a learning facilitator more prominent than ever, school principals carry major responsibilities throughout the entire process, from planning to execution and finalization, in ensuring that schools perform the functions expected of them. Therefore, it is of vital importance that school principals are individuals with strong communication skills, leadership competencies, openness to learning, entrepreneurial capacity, and similar qualities, in order to meet the expectations of all stakeholders—primarily teachers, students, and parents. The aim of this study is to examine teachers' perceptions of school principals' empowering leadership competencies within the context of individual variables. The study was designed as a quantitative research project. For data collection, the Empowering Leadership Scale, originally developed by Konczak, Stelly, and Trusty and later adapted viii into Turkish by Konan and Çelik (2018), was used with the required permissions. The target population of the research consists of classroom and subject-area teachers working in public and private primary schools affiliated with the Ministry of National Education (MoNE) in Istanbul. The study sample (research population) is composed of 304 volunteer teachers—both classroom and subject-area teachers—working in MoNE-affiliated public and private primary schools in the Şişli district of Istanbul. The data were analyzed using statistical methods, and analyses were conducted to determine whether any relationships exist between teachers' perceptions of empowering leadership competencies and participants' individual and professional variables. As a result of the research, it was determined that teachers perceive school principals as frequently demonstrating empowering competencies. On the other hand, a statistically significant difference was found between teachers' perceptions of school principals' empowering leadership competencies and variables such as professional seniority, type of school, branch, marital status, socio-economic level of the school environment, and union membership status. However, it was concluded that there was no statistically significant difference in teachers' perceptions of school principals' empowering leadership competencies according to age, gender, and educational background. The study is structured in four main sections. The first section presents the problem statement, the purpose of the study, assumptions, limitations, and key definitions. The second section consists of the literature review, which provides conceptual and theoretical information on leaders, leadership, leadership styles, empowering leadership, and an overview of international and national (Turkish) studies on empowering leadership in educational institutions. The third section outlines the research methodology, data collection instruments, population and sample, and data analysis procedures in detail. The final section presents the analysis results addressing the research questions, followed by conclusions and recommendations developed for educators, administrators, researchers, and policy makers based on the findings.
Benzer Tezler
- Güçlendirici liderlik, örgütsel dayanıklılık, öz yeterlik ilişkisinin incelenmesi
An analysis of the relationships among empowering leadership, organizational resilience and self efficacy
AHMET ALPER KARAGÖZOĞLU
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. MUKADDER BOYDAK ÖZAN
- Okul müdürlerinin vizyoner liderlik yeterliliklerine ilişkin müdür ve öğretmen görüşleri
Principals' and teachers' opinions regarding principals' visionary leadership qualifications
MEHMET ERDEM BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CELAL GÜLŞEN
- Eğitim yönetimi alanında yüksek lisans yapmış okul müdürlerinin bakış açılarındaki farklılıklar
Differences in perspectives of school principals with master's degree in educational administration
FAZIL KIRGIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN ASLANARGUN
- Okul Müdürlerinin Güçlendirici Liderlik Davranışları ile Okuldaki İşbirlikçi İklim Arasındaki İlişkinin Öğretmen Görüşlerine Göre Belirlenmesi
Determining the Relationship between School Principals 'Empowering Leadership Behavior and Cooperative Climate at School According to Teachers' Views
NEVZAT AKBEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY AKÇADAĞ
- Okul müdürlerinin güçlendirici liderlik düzeyi ile öğretmenlerin örgütsel muhalefeti arasındaki ilişki
The relationship between the empowering leadership of school principals and the organizational dissent of teachers
MEHMET ALİ BAYIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECDET KONAN