Metabolik sendrom ile ilişkili faktörler ve indekslerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors and indices associated with metabolic syndrome
- Tez No: 1002864
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞEVİN DEMİR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Metabolik sendrom, insülin direnci, TyG indeksi, TyG-WHtR, METS-IR, Metabolic syndrome, insulin resistance, TyG index, TyG-WHtR, METS-IR
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Metabolik hastalıkların artan prevalansı, erken tanı ve risk değerlendirmesinde güvenilir ve pratik yöntemlere olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, metabolik sendrom (MetS) ile ilişkili faktörleri incelemek, antropometrik ve biyokimyasal indekslerin tanısal performansını değerlendirmektir. Yöntem: Bu retrospektif kesitsel çalışmada, check-up polikliniğimize başvurmuş olan 1619 bireyin verileri analiz edilmiştir. MetS tanısı ATP-III kriterlerine göre konulmuş, hepatosteatoz ultrasonografi ile değerlendirilmiştir. Vücut kitle indeksi (VKİ), bel çevresi (BÇ), bel/boy ve bel/kalça oranı ile birlikte Trigliserit glukoz indeksi (TyG) ve TyG ilişkili indeksler (trigliserit glukoz-vücut kitle indeksi (triglyceride glucose body mass index, TyG-BMI), trigliserit glukoz-bel çevresi (triglyceride glucose-waist circumference, TyG-WC), trigliserit glukoz bel boy oranı (triglyceride glucose-waist height ratio, TyG-WHtR), insülin direnci için metabolik skor (Metabolic score for insülin resistance, METS-IR), Homeostasis Model Assessment of Insulin Resistance (HOMA-IR), Lipid Birikim Ürünü (Lipid Accumulation Product LAP), visseral adipozite indeksi (VAI), kardiyometabolik indeks (CMI), yağlı karaciğer indeksi (fatty liver index, FLI), vücut şekli indeksi (a body shape index, ABSI), AST/Trombosit oranı indeksi (AST to Platelet Ratio Index, APRI), trigliserit/HDL oranı, iç yağlanma skoru ve hepatosteatoz derecesi hesaplanmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalar yapılmış, ayırt edici güç ROC analizi ile değerlendirilmiştir. Ayrıca cinsiyet ve VKİ'ye göre alt grup analizleri yapılmıştır. Bulgular: Yaş ortalaması 49,5±14,1 yıl olan popülasyonda MetS prevalansı %34,9 olup erkeklerde daha yüksektir (%41,4 vs %28,8; p<0,001). Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) prevalansı %63,9 bulunmuş ve MetS ile güçlü ilişki saptanmıştır; MetS varlığında NAYKH riski 8,5 kat artmıştır (OR=8,51; %95 GA: 6,33–11,44). MetS grubunda glukoz, trigliserit, HbA1c, insülin, AST, ALT ve ürik asit daha yüksek; HDL, D vitamini ve B12 daha düşüktür (p<0,001). VKİ, BÇ, bel/boy oranı, iç yağlanma ve hepatosteatoz derecesi MetS grubunda anlamlı yüksek saptanmıştır (p<0,001). ROC analizinde en yüksek performans TyG-WHtR (AUC=0,910), METS-IR (0,904), LAP (0,899), TyG-WC (0,892) ve TyG-BMI (0,891) indekslerinde bulunmuş; VKİ ve bel çevresi daha düşük performans göstermiştir. Cinsiyet alt analizlerinde indekslerin Mets ile ilişkisinin kadınlarda daha yüksek performans gösterdiği, VKİ alt grup analizlerinde ise fazla kilolu bireylerde indeks performanslarının obez gruba kıyasla daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: TyG temelli indeksler, MetS'in ayırt edilmesinde güçlü, pratik ve düşük maliyetli araçlar olup, birinci basamakta risk sınıflandırmasında etkin şekilde kullanılabilir. Ancak kesitsel tasarım nedeniyle nedensellik ilişkisi kurulamadığından, bulguların prospektif çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The increasing prevalence of metabolic diseases has raised the need for reliable and practical methods for early diagnosis and risk assessment. This study aimed to investigate factors associated with metabolic syndrome and to evaluate the diagnostic performance of anthropometric and biochemical indices. Methods: In this retrospective cross-sectional study, data from 1,619 individuals who applied for check-up examinations were analyzed. MetS was defined according to ATP-III criteria, and hepatic steatosis was assessed by ultrasonography. Anthropometric measurements, including body mass index (BMI), waist circumference (WC), waist-to-height ratio, and waist-to-hip ratio, were assessed along with the triglyceride-glucose (TyG) index and TyG-related indices, including triglyceride glucose-body mass index (TyG-BMI), triglyceride glucose-waist circumference (TyG-WC), triglyceride glucose–waist-to-height ratio (TyG-WHtR), metabolic score for insulin resistance (METS-IR), Homeostasis Model Assessment of Insulin Resistance (HOMA-IR), lipid accumulation product (LAP), visceral adiposity index (VAI), cardiometabolic index (CMI), fatty liver index (FLI), a body shape index (ABSI), AST to Platelet Ratio Index (APRI), the triglyceride/HDL ratio, visceral fat score, and the degree of hepatosteatosis. Comparisons between groups were performed, and discriminative ability was assessed using ROC analysis. Subgroup analyses were conducted according to sex and body mass index. Results: The mean age was 49.5±14.1 years, and the prevalence of MetS was 34.9%, being higher in men than women (41.4% vs 28.8%, p<0.001). The prevalence of NAFLD was 63.9%, and a strong association with MetS was observed; the presence of MetS increased the risk of NAFLD by approximately 8.5-fold (OR=8.51; 95% CI: 6.33–11.44). In the MetS group, glucose, triglycerides, HbA1c, insulin, liver enzymes, and uric acid levels were significantly higher, whereas HDL cholesterol, vitamin D, and vitamin B12 levels were lower (p<0.001). Body mass index, waist circumference, waist-to-height ratio, visceral fat score, and hepatic steatosis grade were also significantly higher in the MetS group (p<0,001). ROC analysis demonstrated that TyG-WHtR (AUC=0.910), METS-IR (0.904), LAP (0.899), TyG-WC (0.892), and TyG-BMI (0.891) had the highest discriminative performance, while body mass index and waist circumference showed lower performance. Subgroup analyses revealed higher performance of indices in women and better performance in overweight individuals compared to obese individuals. Conclusion: TyG-based indices are strong, practical, and low-cost tools for the early detection of MetS. These indices may be effectively used for risk stratification in primary care. However, due to the cross-sectional design, causality cannot be established, and further prospective studies are needed.
Benzer Tezler
- Romatoid artritli hastalarda metabolik sendrom sıklığının belirlenmesi
Prevalence of the metabolic syndrome in rheumatoid arthritis
ÖZLEM KABAYEĞİT
- Mash ve kriptojenik karaciğer sirozu nedenli karaciğer nakli olmuş olgularda posttransplant MASLD rekürrensi ve ilişkili faktörler
Başlık çevirisi yok
AHMET ENES AYDIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
GastroenterolojiEge Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKER TURAN
- Metabolik sendromun PSA değeri 2,5-4 NG/ML olan hastalarda prostat kanserini öngörüsü üzerine etkileri
The effects of metabolic syndrome on the prediction of prostate cancer in patients with A PSA value of 2,5-4 NG/ML
MEHMET ERHAN AYDIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
ÜrolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiÜroloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZAFER KOZACIOĞLU
DOÇ. DR. DENİZ BOLAT
- Metabolik sendromlu hastalarda serum lipopolisakkarit bağlayıcı protein düzeyleri ile hematolojik inflamatuvar indeksler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between serum lipopolysaccharide-binding protein levels and hematological inflammatory indices in patients with metabolic syndrome
ZEYNEP BEKTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMÜR TABAK
PROF. DR. HAFİZE UZUN
- Erken başlangıçlı androgenetik alopesili erkek hastalarda insülin direnci ve metabolik sendrom ilişkisinin değerlendirilmesi
Insulin resistance, metabolic syndrome, and early-onset androgenetic alopecia: Is there any association?
ORKUN ERDEN