Müziği anlamlandırma sürecinde öyküleyici dinleme biçiminin schumann'ın karakter parçaları üzerinden değerlendirilmesi
Evaluation of narrative listening mode in the process of making sense of music through schumann's character pieces
- Tez No: 1004506
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ECE MERVE YÜCEER NISHIDA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Sosyoloji, Music, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Müzik dinleme, Müzikal beğeni, Müziksel iletişim, Romantik Dönem, Music listening, Musical like, Musical communication, Romantic Period
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, dinleyicilerin müziği anlamlandırma stratejisi olarak öyküleyici dinleme (narrative listening) eğilimlerini ve oluşturdukları anlatılara etki eden faktörleri incelemektir. Çalışmanın kuramsal çerçevesini müzikte anlam, duygu ifadesi, iletişim ve kültür ürünü olarak müzik gibi sosyal olgular ile öyküleyici dinleme ve dinleyici tipleri oluşturmaktadır. Tarihsel bağlam için Robert Schumann'ın biyografisi, dönemi, müzik stili ve edebiyatla ilişkisine dair literatür taraması yapılmıştır. Veriler kapalı, açık ve Likert tipi sorulardan oluşan bir anketle toplanmıştır. Ankette Schumann'ın Op. 68 Album für die Jugend eserinden dört karakter parçasına -bestecinin resim, şiir veya kişilerden esinlenerek belli bir duygu durumunu müziğe aktardığı eserler- ilişkin sorular, katılımcıların müzikle ilişkisi ve sosyodemografik bilgiler yer almıştır. İstanbul'da okuyan öğrencilerden (18-25 yaş) toplam 176 kişi (73 alan içi, 103 alan dışı) ankete katılmıştır. Eserlerin müzikal analizleri yapılmış ve ampirik verilerle ilişkilendirilmiştir. Nicel verilerin istatistiksel değerlendirmesinde SPSS ve R programları kullanılmış; kategorik veriler için ki-kare (χ2), sürekli veriler için bağımsız t testi ve tek yönlü ANOVA analizleri yapılmıştır. Açık uçlu yanıtlar içerik analizi yönteminin nitel ve nicel boyutlarıyla (kelime sıklığı, kelime bulutu, kosinüs benzerliği) analiz edilmiştir. Nitel kodlama, dört sosyal bilimciden oluşan araştırma ekibi tarafından MAXQDA programında uzlaşıya dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre öyküleyici dinleme eğiliminin müzik eğitiminden, cinsiyet veya gelir grubu gibi sosyodemografik etmenlerden bağımsız bir dinleyici eğilimi olduğu saptanmıştır. Eseri beğenme düzeyi ve esere aşinalık arttıkça öyküleyici dinlemenin de arttığı tespit edilmiştir. Dinleyicilerin oluşturduğu anlatılar incelendiğinde, öyküleyici dinleme unsurlarından (kişi, durum/olay, ortam/bağlam) kişi kategorisinde dikkat çekici benzerlikler, diğer kategorilerde ise çeşitlilikler gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar, müziğin bireysel ve evrensel anlam oluşturma kapasitesini göstermiş ve araştırma konusunun interdisipliner boyutuna dikkat çekerek ampirik çalışmalara duyulan ihtiyacı gözler önüne sermiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines listeners' narrative listening tendencies as a strategy for making sense of music, and the factors influencing their narratives. The theoretical framework encompasses musical meaning, emotional expression, communication, and listener typologies. The historical context was established through a literature review of Robert Schumann's biography, period, musical style, and literary connections. Data were collected via a survey featuring closed, open, and Likert-type questions. The survey included questions related to four character pieces from Schumann's Op. 68 Album für die Jugend—works where the composer conveyed a specific emotional state inspired by paintings, poems, or people—as well as questions about participants' relationship with music and their sociodemographic information. A total of 176 university students (ages 18-25) in Istanbul participated in the survey, comprising 73 music majors and 103 non-majors. Musical analyses were conducted and correlated with empirical data. Quantitative data were analyzed via SPSS and R, using chi-square (χ²), independent t-tests, and one-way ANOVA. Open-ended responses were analyzed through qualitative and quantitative dimensions of the content analysis (word frequency, word clouds, and cosine similarity). Qualitative coding was conducted through a consensus-based approach by four social scientists using MAXQDA. Findings indicate that narrative listening is independent of music education and sociodemographic factors like gender or income. However, narrative listening increases with higher levels of liking and familiarity. While striking similarities emerged in the character category of listener narratives, other elements—such as situation/event and setting/context—exhibited significant diversity. These results demonstrate music's capacity for individual and universal meaning-making, highlighting the interdisciplinary nature of the field and the necessity for further empirical research.
Benzer Tezler
- Türk müziğinde şeflik
Conducting in Türkish music
BURAK ÇİNAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MüzikNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürk Müziği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TİMUR VURAL
- Flüt eğitimi alan öğrencilerin öğrenme stratejilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of learning strategies of students receiving flute education in terms of various variables
AYÇA ANİŞ ATLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE ÜSTÜN
- Müziğin koklear implant (KI) kullanıcılarının işitsel algısının geliştirilmesindeki rolü üzerine uygulamalı bir inceleme
An applied study over the role of music in the development of auditory perception of cochlear implant (CI) users
BAHRİYE AYLİN URUGERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MüzikDokuz Eylül ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM YAVUZ YÜKSELSİN
- Medyaların Türk toplumu`nda popüler kültüre etkisi
The Impact of the popular culture in the Turkish society
NAJDA ÇILBIYIKOĞLU
Doktora
Türkçe
2000
Radyo-Televizyonİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARİF ESİN
- Gaziantep türkülerinde geçen sembollerin müzikal işlenişe etkileri
The effects of symbols in Gaziantep folklor songs on musical processing
İREM BOYRAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Güzel SanatlarAtatürk ÜniversitesiTürk Müziği Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL HAKKI GERÇEK