Yapay zekânın vergi kaçakçılığını önlemedeki rolü: Mali müşavirler, yeminli mali müşavirler ve vergi denetim uzmanlarının görüşleri üzerine nitel bir araştırma
The role of artificial intelligence in preventing tax evasion: A qualitative research based on the views of financial advisors, certified public accountants, and tax audit experts
- Tez No: 1005687
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURCAN BULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Denetim standartları, Muhasebe düzeni, Muhasebe hata ve hileleri, Muhasebe işlemleri, Muhasebe kayıtları, Vergi Kanunu, Vergi incelemeleri, Vergi kayıpları, Auditing standards, Accounting order, Accounting mistakes and frauds, Accounting piocess, Accounting records, Tax Code, Tax examinations, Loss of taxes
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, yapay zekânın vergi kaçakçılığını önlemedeki rolünü incelemektedir. Çalışmada, yapay zekâ teknolojilerinin vergi denetim süreçlerine entegrasyonu, etkinlik düzeyi, karşılaşılan teknik ve hukuki engeller ile meslek mensuplarının bu sistemlere yönelik algıları değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada mali müşavirler, yeminli mali müşavirler ve vergi denetim uzmanlarıyla yapılan görüşmelerden elde edilen veriler içerik analiziyle incelenmiştir. Bulgular, yapay zekânın ön inceleme, veri analizi, risk tespiti ve sahte belge gibi karmaşık kaçakçılık türlerinin belirlenmesinde önemli bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Katılımcılar, yapay zekânın vergi kaçakçılığını tamamen ortadan kaldıramasa da caydırıcı, önleyici ve azaltıcı bir etkiye sahip olduğunu belirtmiştir. Ancak veri güvenliği, mevzuat eksiklikleri, teknik altyapı yetersizlikleri ve eğitim ihtiyacı bu teknolojilerin etkinliğini sınırlamaktadır. Çalışma sonucunda, yapay zekânın vergi denetimlerinde insan denetimini tamamlayan, şeffaflığı, hız ve doğruluğu artıran stratejik bir araç olduğu; etkili kullanımının ise güçlü bir yasal çerçeve, kurumsal uyum, güvenlik standartları ve sürekli mesleki eğitimle mümkün olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the role of artificial intelligence in preventing tax evasion. It evaluates the integration of artificial intelligence technologies into tax audit processes, their level of effectiveness, the technical and legal challenges encountered, and the perceptions of professionals toward these systems. Employing a qualitative research design, the study analyzes data obtained through interviews with certified public accountants, sworn-in certified public accountants, and tax audit experts using content analysis. The findings indicate that artificial intelligence has significant potential in preliminary assessments, data analysis, risk detection, and the identification of complex forms of tax evasion such as fraudulent documentation. Participants emphasized that although artificial intelligence cannot completely eliminate tax evasion, it has a deterrent, preventive, and mitigating effect. However, issues related to data security, legislative inadequacies, insufficient technical infrastructure, and the need for training limit the effective use of these technologies. The study concludes that artificial intelligence constitutes a strategic tool in tax audits by complementing human oversight and enhancing transparency, speed, and accuracy; its effective implementation depends on a robust legal framework, institutional alignment, high security standards, and continuous professional training.
Benzer Tezler
- Vergi Ceza Hukuku'nda defter, kayıt ve belgede tahrifat fiilinin değerlendirilmesi
Evaluation of falsification of books, records and documents in Tax Criminal Law
NERGİZ KOZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MaliyeBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZGÜR BİYAN
- Askeri araç tespitinde yolo yapay zeka uygulaması ile renk tonu doygunluğu değeri (HSV) yönteminin karşılaştırılması
Comparison of yolo ai application and color saturation value (HSV) method in military vehicle detection
SERKAN GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Gedik ÜniversitesiYapay Zeka Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE ESRA DİNÇER
- Yapay zekâ ve vergi uygulamalarında kullanımı
Artificial intelligence and its use in tax applications
BERFİN EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MaliyeAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIL FULYA ORKUNOĞLU
- Yapay zeka ve vergi uygulamaları üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research on artificial intelligence and tax applications
ARZUHAN SOZAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MaliyeTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAMZE YILDIZ ŞEREN
- Vergilemede yeni bir dönem: Yapay zekâ uygulamaları
A new era in taxation: Artificial intelligence applications
MAHMUT CAN ÇERİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MaliyeAksaray ÜniversitesiMaliye ve Mali Yönetim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLİN TABAKAN