Sürdürülebilirlik uygulamalarına yer veren gıda firmalarının pazarlamada etik davranışlarının incelenmesi üzerine bir araştırma
A research on examining the ethical behaviors in marketing of food companies that committed to sustainability practices
- Tez No: 1006060
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN ADANACIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Gıda Mühendisliği, İşletme, Agriculture, Food Engineering, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Kurumsal sürdürülebilirlik, Yeşil pazarlama, Çevreci pazarlama, Çevresel sosyal ve kurumsal yönetim, Corporate sustainability, Green marketing, Environmental marketing, Environmental social and governance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sürdürülebilir Tarım Gıda Sistemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, gıda sektöründe faaliyet gösteren firmaların sürdürülebilir pazarlama karmasının etiksel boyutlarını hangi düzeyde benimsediklerini ve bu tutumların sürdürülebilir ürün üretim tecrübesine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırmanın birincil verilerini üretimde sürdürülebilir uygulamaları yer veren 40 firmadan anket yöntemi ile elde edilen veriler oluşturmaktadır. Görüşülen gıda firmalarının pazarlama faaliyetlerinin etik boyutlarının değerlendirilmesi sürdürülebilir pazarlama karması ile ilişkili olarak incelenmiştir. Bu kapsamda firmaların pazarlamadaki etik davranışları ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurma ile ilişkili stratejileri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Etik boyutlar açısından sürdürülebilir pazarlama karmasına ilişkin önermeler ortaya konulduktan sonra, gıda firmalarının bu önermelere ne derece katıldıklarını belirlemek amacıyla 5'li likert ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra parametrik test varsayımlarının sağlanmaması nedeniyle Kruskal–Wallis testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, gıda firmalarının sürdürülebilir pazarlama karmasının etiksel boyutlarını genel olarak yüksek düzeyde benimsediklerini göstermektedir. Ürün ve tutundurma boyutlarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmezken, fiyat ve dağıtım boyutlarında bazı önermelerde sürdürülebilir ürün üretim tecrübesine bağlı olarak sınırlı düzeyde anlamlı farklılaşmalar saptanmıştır. Özellikle fiyatlandırma açısından, bu firmaların çevresel ve sosyal maliyetleri ürün fiyatlarına dâhil etme konusunda daha yüksek bir eğilim sergiledikleri görülmüştür. Dağıtım boyutunda ise tedarikçi seçiminde enerji ve su verimliliği kriterlerinin dikkate alınması, sürdürülebilirlik uygulama tecrübesiyle doğru orantılı biçimde artmaktadır. Ayrıca lojistik süreçlerde karbon emisyonlarını azaltmaya yönelik önlemler alma eğilimi de deneyimli firmalarda anlamlı düzeyde daha yüksektir. Tutundurma boyutunda ise sürdürülebilirlik temalı reklam ve tanıtım faaliyetlerine yönelme niyetinin, tecrübeli firmalarda daha belirgin olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, sürdürülebilir pazarlama uygulamalarının kurumsal öğrenme ve deneyimle güçlendiğini ve özellikle dağıtım, fiyatlandırma ve iletişim stratejilerinde daha görünür hale geldiğini göstermektedir.. Araştırmada elde edilen bulgulara göre etik pazarlama uygulamalarının gıda sektöründe büyük ölçüde normatif bir yapı kazandığı; ancak teknik, ölçülebilir ve maliyet odaklı uygulamaların firma tecrübesine bağlı olarak farklılaşabildiği görülmektedir. Özellikle yeşil aklama eğilimleri, tüketici güvenini zedelemekte ve sürdürülebilirlik iddialarının inandırıcılığını azaltmaktadır. Bu nedenle firmaların sürdürülebilirlik mesajlarını somut uygulamalarla desteklemesi, şeffaf ve denetlenebilir bir iletişim stratejisi benimsemesi önemlidir. Ayrıca bağımsız sertifikasyon sistemlerinin yaygınlaştırılması ve kamu otoritelerince standartların netleştirilmesi, etik pazarlama çerçevesinin güçlendirilmesine katkı sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the extent to which firms operating in the food sector adopt the ethical dimensions of the sustainable marketing mix and whether these attitudes differ according to their experience in sustainable product manufacturing. The primary data of the research were obtained through a survey conducted with 40 firms that incorporate sustainable practices into their production processes. The ethical aspects of the marketing activities of these food firms were evaluated in relation to the components of the sustainable marketing mix. In this context, the firms' ethical marketing behaviors were assessed within the framework of strategies related to product, price, distribution, and promotion. After formulating propositions related to the ethical dimensions of the sustainable marketing mix, a five-point Likert scale was employed to determine the degree of agreement among the participating firms. In addition to descriptive statistics, the Kruskal–Wallis test was used for analysis due to the failure to meet parametric test assumptions. The findings reveal that food companies generally adopt the ethical dimensions of the sustainable marketing mix at a high level. While no statistically significant difference was found among groups in the product and promotion dimensions, some propositions within the price and distribution dimensions showed limited but meaningful variation based on firms' experience with sustainable product manufacturing. In terms of pricing, firms with more experience demonstrated a stronger tendency to incorporate environmental and social costs into product pricing. In the distribution dimension, criteria such as energy and water efficiency in supplier selection became more prominent with increasing sustainability experience. Additionally, experienced firms showed a higher tendency to implement measures aimed at reducing carbon emissions in logistics processes. Regarding promotion, the inclination to engage in sustainability-themed advertising and communication was also more evident among experienced firms. These findings indicate that sustainable marketing practices are reinforced through institutional learning and experience, becoming more pronounced particularly in distribution, pricing, and communication strategies. According to the research findings, ethical marketing practices have largely acquired a normative structure in the food sector; however, technical, measurable, and cost-oriented practices tend to vary depending on firm experience. In particular, tendencies toward“greenwashing”can undermine consumer trust and reduce the credibility of sustainability claims. Therefore, it is essential for firms to support their sustainability messages with concrete practices and to adopt transparent and verifiable communication strategies. Furthermore, expanding independent certification systems and clarifying standards through public authorities would contribute significantly to strengthening the ethical framework of sustainable marketing.
Benzer Tezler
- Üniversite kampüslerinin çevresel sürdürülebilirliği: Bursa Teknik üniversitesi örneği
Environmental sustainability of university campuses: The case of Bursa Technical University
NİSA TÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çevre MühendisliğiBursa Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAADET HACISALİHOĞLU
- Gastronomi eğitimi alan öğrencilerin ve mutfak çalışanlarının sürdürülebilir gastronomi ve gıda ile ilgili görüş ve uygulamaları: İstanbul ili örneği
Opinions and practices of gastronomy students and kitchen staff on sustainable gastronomy and food: The case of Istanbul province
EBRU KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ŞEN
- Halkla ilişkiler ve iklim değişikliği: Bakanlıkların ve STK'ların Twitter üzerindeki halkla ilişkiler faaliyetlerinin karşılaştırılması
Public relations and climate change: A comparison of ministry and NGO's public relations activities on Twitter
KEMAL GÜNAY
Doktora
Türkçe
2022
Halkla İlişkilerİstanbul ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM GÜÇDEMİR
- Döngüsel ekonomi kapsamında Türk tarım işletmelerinin etkinlik analizi: Çok kriterli karar verme teknikleriyle bir inceleme
Efficiency analysis of Turkish agricultural enterprises within the scope of circular economy: A study with multiple criteria decision making techniques
ANIL İLKEM ASLAN
- Çevresel ve sosyo-psikolojik faktörlerin organik gıda tüketim niyeti üzerine etkileri
The effects of socio-psychological and technological factors on sustainable consumption behavior
DUYGU GÜR