2018 ve 2024 Coğrafya Öğretim Programlarına göre hazırlanmış 9. sınıf coğrafya kitaplarındaki etkinliklerin nitelik ve nicelik açısından karşılaştırılması
A qualitative and quantitative comparison of the activities in 9th grade geography textbooks based on the 2018 and 2024 Geography Curriculum
- Tez No: 1006454
- Danışmanlar: PROF. DR. ADNAN PINAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çağımızda her şey hızlı bir değişim ve dönüşüm içerisine girmiştir. Bu değişim ve dönüşümden eğitim de nasibini almıştır. Derslerde kullanılan öğretim programları, yöntem ve teknikler, ders araç ve gereçleri eğitimdeki önemli değişiklikler arasında yer almaktadır. Öğretim programları, eğitim sürecinin omurgasını oluşturmaktadır. Bilim ve teknoloji alanındaki baş döndürücü değişim, okullarda okutulan öğretim programlarının da değişmesine, sürekli güncellenmesine neden olmaktadır. Dijital ortamlarda bilgi kirliliğine karşılık, eğitim paydaşları olan öğretmen ve öğrenciler için en güvenilir kaynak, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından okutulmasına izin verilen ders kitaplarıdır. Ders kitaplarının nitelik ve niceliği eğitsel ve pedagojik açıdan kritik bir noktada bulunmaktadır. Öğretim programları, öğrenen şahısların bilgi, beceri ve değerler yönünden donanımlı hale gelmesini amaçlayan yapıların temel taşıdır; bu programların uygulamadaki karşılığı ise büyük ölçüde ders kitapları ve bu kitaplarda yer alan etkinlikler aracılığıyla gerçekleşmektedir. Bu araştırmada, 2018 ve 2024 Coğrafya Dersi Öğretim Programı'na göre hazırlanmış iki adet 9. sınıf coğrafya ders kitabında yer alan 84 etkinlik, nitelik ve nicelik yönüyle kıyaslanması yapılarak coğrafya öğretiminin nasıl bir dönüşüm geçirdiğini gün yüzüne çıkarmayı amaçlamıştır. Bütüncül ve beceri temelli yaklaşım üzerine kurulan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile beraber ders kitaplarında somut şekle bürünen etkinliklerin analizine ihtiyaç duyulmuştur. Ders kitaplarındaki etkinliklerin nitelikleri açısından; kazanımlara, 2024 öğretim programındaki karşılığı olan öğrenme hedeflerine uygunluğu, üst düzey öğrenme becerileri, coğrafi olay ve oluşumları derinlemesine kavrama, bunlardan çıkarımlarda bulunma, öğrencinin faal olarak etkinliklere katılımı, milli coğrafya bilincinin oluşumu, vatan topraklarının kutsallığı gibi hususlar dikkate alınırken; etkinliklerin nicelikleri açısından; ünitelerdeki etkinlik sayıları, yoğunlukları, dağılımları ve türleri, kitaptaki toplam etkinlik sayıları dikkate alınmıştır. Tez çalışmasında, nitel araştırma içerisinde yer alan doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2021 ve 2024 yıllarında basılan ders kitabındaki etkinlikler incelenmiş ve elde edilen veriler araştırmacı tarafından hazırlanan nicel ve nitel rubriklerle analizi yapılmıştır. Tez araştırması sonucunda, 2021-2024 Coğrafya Dersi Öğretim Programı'na göre hazırlanan kitaptaki etkinliklerin ünitelere göre dengeli dağılmadığı özelikle“Doğal Sistemler”ve aynı içerikteki diğer programdaki karşılığı olan“Doğal Sistemler ve Süreçler”ünitelerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Her iki kitaptaki etkinliklerin sosyal bilimler becerilerinden görsel okuryazarlığı ve veri okuryazarlığına ayrı bir önem verdiği görülmüştür. Genel olarak 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Coğrafya Öğretim Programına göre hazırlanan 9. Sınıf coğrafya ders kitabındaki etkinliklerin niteliğinin yükseldiği hem de nicelik bakımından gözle görülür bir artış olduğu kanaatine varılmıştır.
Özet (Çeviri)
In our age, everything has entered a process of rapid change and transformation, and education has taken its share from this shift. Teaching programs, methods and techniques, and instructional tools and materials used in lessons are among the significant changes in education. Curriculum programs form the backbone of the educational process. The breathtaking changes in the fields of science and technology lead to the constant updating and modification of the curricula taught in schools. Against the information pollution in digital environments, the most reliable source for teachers and students—the stakeholders of education—is the textbooks authorized by the Ministry of National Education. The quality and quantity of textbooks hold a critical position from both an educational and pedagogical perspective. Curricula are the cornerstones of structures aimed at equipping learners with knowledge, skills, and values; the practical application of these programs is largely realized through textbooks and the activities within them. This research aims to reveal how geography education has undergone a transformation by comparing 84 activities in two 9th-grade geography textbooks prepared according to the 2018 and 2024 Geography Course Curricula in terms of quality and quantity. With the“Türkiye Century Education Model,”which is built upon a holistic and skill-based approach, there has been a need for the analysis of activities that take a concrete form in textbooks. Regarding the qualitative aspects of the activities in the textbooks, criteria such as alignment with learning outcomes (learning objectives in the 2024 curriculum), high-level learning skills, deep understanding of geographical events and formations, making inferences, active student participation, the formation of a national geographical consciousness, and the sanctity of the homeland were considered. Regarding the quantitative aspects, the number of activities in units, their density, distribution, types, and the total number of activities in the book were taken into account. In this thesis, the document review method, a qualitative research design, was utilized. The activities in the textbooks published by the Ministry of National Education in 2021 and 2024 were examined, and the data obtained were analyzed using quantitative and qualitative rubrics prepared by the researcher. As a result of the thesis research, it was observed that the activities in the textbooks prepared according to the 2021-2024 Geography Course Curricula were not distributed in a balanced manner across units, concentrating particularly on the“Natural Systems”unit and its counterpart in the other program,“Natural Systems and Processes.”It was observed that the activities in both books gave special importance to visual literacy and data literacy among social science skills. Overall, it has been concluded that the quality of activities in the 9th-grade geography textbook prepared according to the 2024 Türkiye Century Education Model Geography Curriculum has improved, and there is a visible increase in terms of quantity.
Benzer Tezler
- MEB'in 2018 ve 2024 öğretim programlarına göre hazırlanmış 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarının karşılaştırılması
Comparison of 5th grade Social Studies textbooks prepared according to the MEB's 2018 and 2024 course programs
SENEM ÖZSAYIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT YILMAZ
- Bazı öğretim programlarında yenilenebilir enerji kaynakları: Programlardaki yeri ve öğrenci farkındalıklarının incelenmesi
Renewable energy sources in selected curricula: An examination of their place and students' awareness
VEYSİ ÖZDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimMardin Artuklu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜRŞET ÇAKMAK
- Müslüman bilim insanlarının sosyal bilgiler dersi öğretim programı ve ders kitaplarındaki yerinin incelenmesi
Examining the place of Muslim scientists in social studies curriculum and textbooks
SAİME BAYDUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ŞİMŞİR
- Coğrafya öğretmenlerinin öğretim programına bağlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre belirlenmesi
Determination of geography teachers' level of fidelity to curriculum according to various variables
FATMA ERKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
CoğrafyaGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH TÜRKER
- Ortaöğretim öğrencilerinde coğrafya dersinin çevre bilinci oluşturmadaki etkisi
The impact of geography lessons on environmental awareness in secondary school students
TAHİR YÜKSEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
CoğrafyaGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH ŞAHİN
DOÇ. DR. HÜLYA YİĞİT ÖZÜDOĞRU