Afetlerle ilişkili iç yer değiştirmenin beşerî kalkınma üzerindeki etkisi: Ekonomik ve çevresel kırılganlıkların rolünün analizi
The impact of disaster-related internal displacement on human development: An analysis of the role of economic and environmental vulnerabilities
- Tez No: 1007026
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİKMET AKYOL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Çevre Mühendisliği, Kamu Yönetimi, Sociology, Environmental Engineering, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Afet yönetimi, Gelişmekte olan ülkeler, Migrasyon, Sürdürülebilir kalkınma, Disaster management, Developing countries, Migration, Sustainable development
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gümüşhane Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, gelişmekte olan ülkelerde afet kaynaklı iç yer değiştirme olgusunun beşerî kalkınma üzerindeki çok boyutlu etkilerini, ekonomik ve çevresel kırılganlıklar bağlamında derinlemesine incelemektedir. Antroposen çağında iklim değişikliği ve çevresel tahribatın giderek şiddetlendirdiği doğal afetler, geniş kitleleri zorunlu göçe iterek insani kalkınma süreçlerini yapısal olarak doğrudan tehdit etmektedir. Araştırmanın temel amacı, yaşanan bu krizlerin insani kalkınma üzerindeki kalıcı tahribatını ampirik bir çerçevede netlikle ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, 2008-2023 dönemini kapsayan ve kırk üç gelişmekte olan ülkeyi içeren geniş çaplı bir panel veri seti kullanılmıştır. Analiz sürecinde, yatay kesit bağımlılığını ve veri heterojenliğini dikkate alan gelişmiş ikinci nesil ekonometrik yöntemler titizlikle uygulanmıştır. Temel regresyon tahminleri FE Driscoll-Kraay standart hatalar yaklaşımı ve FE Kantil regresyonu ile gerçekleştirilirken, değişkenler arası dinamik etkileşimler Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik testi kullanılarak incelenmiştir. Ampirik bulgular, afet kaynaklı iç yer değiştirmenin ve yüksek çevresel kırılganlık düzeyinin Beşerî Kalkınma Endeksi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Kantil regresyon sonuçlarına göre; afet kaynaklı yer değiştirmenin olumsuz etkisi düşük insani gelişmişlik düzeyindeki ülkelerde daha belirginken, çevresel kırılganlıkların yıkıcı etkisi yüksek insani gelişmişlik düzeyine sahip ülkelerde şiddetlenmektedir. Ayrıca sürekli ekonomik büyüme, planlı kentleşme ve yolsuzlukla etkin mücadelenin kalkınmayı pozitif yönde desteklediği tespit edilmiştir. Nedensellik analizi ise beşerî kalkınma ile çevresel kırılganlık, ekonomik büyüme ve kentleşme arasında çift yönlü dinamik bir yapı bulunduğunu kanıtlamaktadır. Çıkarım olarak, politika yapıcıların afet yönetimini acilen kriz müdahalesi ekseninden çıkararak; afet risk azaltımı, iklim uyumu ve kurumsal şeffaflığı tam merkeze alan bütüncül sürdürülebilir kalkınma stratejilerine mutlak surette entegre etmesi bilimsel bir zorunluluktur.
Özet (Çeviri)
This study investigates the multidimensional impacts of disaster-induced internal displacement on human development in developing countries within the context of economic and environmental vulnerabilities. In the Anthropocene epoch, natural disasters, increasingly exacerbated by climate change and environmental degradation, force large masses into involuntary migration, structurally threatening human development. The primary objective of this research is to clearly reveal the permanent devastation of these crises on human development within an empirical framework. Accordingly, a large-scale panel dataset covering the 2008-2023 period and including forty-three developing countries is utilized. During the analysis, second-generation econometric methods accounting for cross-sectional dependence and data heterogeneity are meticulously applied. Baseline regression estimations are performed using the FE Driscoll-Kraay standard errors approach and FE Quantile regression, while dynamic interactions among variables are examined using the Dumitrescu-Hurlin panel causality test. Empirical findings demonstrate that disaster-induced internal displacement and high environmental vulnerability levels have a statistically significant and negative impact on the Human Development Index. Quantile regression results indicate that while the adverse effect of disaster displacement is more pronounced in countries with low human development, the destructive impact of environmental vulnerabilities intensifies in nations with high human development. Furthermore, sustained economic growth, planned urbanization, and effective corruption control positively support development. Causality analysis proves a bidirectional dynamic structure between human development, environmental vulnerability, economic growth, and urbanization. Consequently, policymakers must shift disaster management from a crisis intervention axis and strictly integrate it into holistic sustainable development strategies centered on risk reduction, climate adaptation, and institutional transparency.
Benzer Tezler
- 21. yüzyıl dönümünde insan kaynaklı afetlerde toplu göçler ve geriye dönüş sürecinde tarihi çevreye yönelik risklerin yönetimi
Management of risks for historic environment in mass migration and return processes due to human induced disasters at the turn of the 21st century
SAADET GÜNDOĞDU
- Dış göç ile gelen göçmenlerin çevresel koşullarının araştırılması: Çanakkale örneği
Investigation of environmental conditions of the external immigrants: Canakkale case
TUĞÇE DEMİRYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İlk ve Acil YardımÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiDoğal Afetlerin Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL MENTEŞE
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Bireylerin depremden etkilenme düzeylerine göre psikolojik sağlamlık ve belirsizliğe tahammül düzeyleri ile kimlik algılarının incelenmesi
Examination of identity perceptions, psychological resilience and tendency to tolerate uncertainty of individuals according to their levels of being influenced from earthquake
BESTE ÖĞREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiKırıkkale ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN BALCI
- Tıbbi aletlerle ilişkili basınç yarası riskini değerlendirmeye yönelik analitik rubriğin genellenebilirlik kuramı ile geliştirilmesi
Development of an analytical rubric for assessing the risk of pressure injuries associated with medical devices with generalizability theory
DÖNE AKSU DENİZ