İlkokul 1.sınıfta olan çocuklarda konuşma sesi bozukluğu yaygınlığı ve sesletim hatalarının dağılımı: Ankara- Diyarbakır il örnekleri
Prevalance of speech sound disorders and distribution of articulation errors in first grade children: samples from Ankara and Diyarbakır
- Tez No: 1007611
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLİM AKSU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Dil ve konuşma terapisi, Speech therapy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Tınaztepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, ilkokul birinci sınıfa devam eden 72–84 ay aralığındaki çocuklarda konuşma sesi bozukluğu (KSB) yaygınlığını incelemek ve KSB gösteren çocukların sesletim hata türleri ile bu hataların sözcük içindeki konumsal dağılımlarını ortaya koymaktır. Araştırmaya Ankara ve Diyarbakır illerindeki devlet okullarından toplam 1710 çocuk, öğretmenler tarafından doldurulan tarama anketi aracılığıyla dahil edilmiştir. Öğretmeni tarafından KSB şüphesi bildirilen ve veli onamı alınan çocuklara 51 çocuğa Türkçe Sesletim ve Sesbilgisi Testi (SST) uygulanmıştır. Araştırmada KSB yaygınlık oranları, hata türleri (substitüsyon, omisyon, distorsiyon, ekleme), hece/sözcük pozisyonlarına göre hata dağılımları ve cinsiyet farklılıkları değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 26.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Kategorik değişkenlerin analizinde uygun hücre beklenen frekansları nedeniyle Fisher's Exact Test uygulanmış; p değeri için Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Tüm analizlerde p<0,05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Analizler sonucunda, KSB yaygınlığı %6.78 bulunmuştur. Ankara'da %10,45, Diyarbakır'da ise %5,11 olduğu ve bu farkın istatistiksel açıdan anlamlı bulunduğu görülmüştür. Sesletim hatalarında en sık gözlenen hata türünün substitüsyon, bunu omisyondan gelen hataların izlediği; distorsiyon ve ekleme hatalarının ise oldukça düşük oranlarda ortaya çıktığı belirlenmiştir. Konumsal dağılım incelendiğinde, hataların özellikle hece içi ve hece sonu pozisyonlarında yoğunlaştığı; /r/, /ʃ/, /z/, /tʃ/, /v/ gibi seslerde belirgin hata frekansları olduğu saptanmıştır. Cinsiyete göre yapılan karşılaştırmalarda genel olarak anlamlı farklılıklar bulunmamakla birlikte, bazı seslerde kız çocuklarının hata oranlarının erkek çocuklarına kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. En sık sesletim hatası /r/ sesinde görülmüş bunu sırasıyla /z/, /tʃ/, /ʒ/ ve /ʃ/ sesleri takip etmiştir. Bu bulgular, konuşma sesi bozukluklarının erken okul döneminde dikkat çekici bir yaygınlığa sahip olduğunu ve belirli seslerde hata türlerinin yoğunlaştığını göstermektedir. Gelecek araştırmalar için bölgesel sosyodilbilimsel faktörlerin daha derinlemesine incelendiği çalışmaların yapılması, bağlantılı konuşma örneklerinin analize dahil edilmesi ve daha kapsamlı normatif veri setlerinin oluşturulması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the prevalence of speech sound disorders (SSD) in children aged 72–84 months attending the first grade of primary school, and to identify the types of articulation errors observed in children diagnosed with SSD as well as the positional distribution of these errors within words. A total of 1710 children from public schools in Ankara and Diyarbakır participated in the screening phase through teacher-completed questionnaires. The Turkish Articulation and Phonology Test (SST) was administered to 51 children who were reported by their teachers as showing signs of SSD and for whom parental consent was obtained. The study evaluated SSD prevalence rates, error types (substitution, omission, distortion, addition), positional error distributions (syllable/word-level), and gender-based differences. Statistical analyses were conducted using SPSS 26.0. Due to expected cell frequencies in categorical variables, Fisher's Exact Test was used, and Bonferroni correction was applied to p-values. A significance threshold of p<0.05 was adopted for all analyses. Results indicated an overall SSD prevalence of 6.78%. Prevalence was found to be 10.45% in Ankara and 5.11% in Diyarbakır, and this difference was statistically significant. Substitution emerged as the most frequent error type, followed by omission; distortion and addition errors were observed at considerably lower rates. Positional analysis revealed that errors were predominantly concentrated in syllable-internal and syllable-final positions, with notable frequencies in sounds such as /r/, /ʃ/, /z/, /tʃ/, and /v/. Although no significant overall gender differences were identified, certain sounds exhibited higher error rates among girls compared to boys. The most frequent articulation error occurred in the production of /r/, followed respectively by errors in /z/, /tʃ/, /ʒ/, and /ʃ/. These findings demonstrate that speech sound disorders exhibit a noteworthy prevalence among early school-age children and that specific sounds show concentrated patterns of articulation errors. Future research should incorporate broader examinations of regional sociolinguistic factors, include connected-speech samples in analyses, and aim to establish more comprehensive normative datasets.
Benzer Tezler
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
Doktora
Fransızca
1993
Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KAYRA
- Kayseri il merkezindeki ilköğretim öğrencilerinde bilinen sağlık sorunlarının saptanması
In the centre of kayseri province determining health problems of primary school students
MİNE SIĞMALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Halk SağlığıErciyes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FEVZİYE ÇETİNKAYA
PROF. DR. YUSUF ÖZTÜRK
PROF. DR. SELİM KURTOĞLU
- İş birlikli ve akran destekli süreç temelli yazma etkinliklerinin ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin farklı metin türlerindeki yazma başarısı üzerine etkisi
The impact of collaborative and peer supported process-based writing activities on primary school 3rd grade students' writing achievement in different text types
KADİRYE DEFNE DEMİRDÖVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER FARUK TAVŞANLI
- The impact of the use of educational drama on speaking anxiety among EFL learners
Eğitici drama kullanımının İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenenlerin konuşma kaygısı üzerindeki etkileri
ZEYNEP DEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
- Türkçe'nin anadili ve yabancı dil olarak öğretimi üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SAMİ BALCI