Eleştirel söylem analizi bağlamında haber metinlerinin incelenmesi: 31 Mart 2024 yerel seçimleri örneği
Analysis of news texts in the context of critical discourse analysis: The case of the March 31,2024 local elections
- Tez No: 1007948
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET GÜNEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halkla İlişkiler, Public Relations
- Anahtar Kelimeler: Yazılı basın, Yerel seçimler, İdeoloji, Written press, Local electiond, Ideology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinin ardından Türkiye'de yazılı basında yayımlanan seçim sonuçlarının nasıl söylemsel olarak yapılandırıldığını eleştirel söylem analizi çerçevesinde incelemiştir. Araştırmanın temel varsayımı, yerel seçim sonuçlarının ulusal gazetelerde yalnızca sayısal veriler aracılığıyla aktarılmadığı; aksine başlıklar, görseller, sözcük seçimleri ve aktör temsilleri yoluyla ideolojik anlamın yeniden üretildiği öne sürülmüştür. Bu bağlamda çalışma, haber söyleminin toplumsal ve siyasal gerçekliği nasıl çerçevelediğini ve bu süreçte ideolojik anlamın nasıl üretildiğini ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemini, 1 Nisan 2024 tarihinde yayımlanan ve farklı ideolojik, politik ve yayın çizgilerine sahip 13 ulusal gazetenin (Akşam, Cumhuriyet, Hürriyet, Korkusuz, Milli Gazete, Milliyet, Posta, Sabah, Sözcü, Takvim, Türkiye, Türkgün ve Yeni Şafak) ilk sayfalarında yer alan seçim haberleri oluşturmaktadır. Gazetelerin ilk sayfaları, haber gündeminin kurumsal düzeyde nasıl önceliklendirildiğini ve ideolojik anlam üretiminin en yoğun biçimde gerçekleştiği alanlardan biri olması nedeniyle araştırma kapsamına alınmıştır. İnceleme tarihi olarak 1 Nisan 2024'ün seçilmesi ise, seçim sonuçlarının kamuoyuna ilk kez sunulduğu ve söylemsel çerçevenin en açık biçimde kurulduğu tarih olması bakımından tercih edilmiştir. Çalışmada yöntem olarak Teun A. van Dijk'in sosyo-bilişsel eleştirel söylem analizi yaklaşımı benimsenmiş; çözümleme makro yapı (başlıklar ve temalar), şematik yapı (sayfa düzeni ve görsel hiyerarşi), mikro yapı (sözcük ve yüklem tercihleri) ve ideolojik kare (biz-onlar karşıtlığı) düzeylerinde gerçekleştirilmiştir. Her gazete ayrı ayrı ele alınmış, ardından bulgular karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, gazetelerin aynı siyasal olayı farklı söylemsel stratejiler aracılığıyla yapılandırdığını ortaya koymaktadır. Bazı gazeteler seçim sonuçlarını siyasal kırılma ve değişim anlatısı içinde sunarken, bazıları süreklilik, meşrulaştırma ve dengeleme söylemlerini öne çıkarmıştır. Analitik ve görece dengeli bir dil kullanan gazetelerde ise ideolojik yönelimin daha örtük biçimde kurulduğu; özellikle aktörlerin görünürlüğü, başlık tercihleri ve sayfa düzeni gibi şematik unsurlar aracılığıyla ideolojik konumlanmanın yeniden üretildiği görülmüştür. Çalışma, seçim haberlerinin yalnızca bilgi aktaran metinler olmadığını; başlıklar, dilsel tercihler ve görsel düzenlemeler aracılığıyla siyasal gerçekliğin söylemsel olarak yeniden inşa edildiği bir alan olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda yazılı basının seçim dönemlerinde ideolojik anlamın üretildiği ve yeniden müzakere edildiği önemli bir söylemsel alan olarak işlediği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examined how the election results published in the Turkish print media after the 31 March 2024 local elections were discursively constructed within the framework of critical discourse analysis. The main assumption of the research was that local election results were not conveyed in national newspapers solely through numerical data; rather, it was suggested that ideological meaning was reproduced through headlines, visuals, word choices, and representations of actors. In this context, the study aimed to reveal how news discourse framed social and political reality and how ideological meaning was produced in the process. The sample of the study consisted of election news published on the front pages of 13 national newspapers (Akşam, Cumhuriyet, Hürriyet, Korkusuz, Milli Gazete, Milliyet, Posta, Sabah, Sözcü, Takvim, Türkiye, Türkgün, and Yeni Şafak) with different ideological, political, and editorial orientations on 1 April 2024. Front pages were included in the study because they are among the areas where the news agenda is institutionally prioritized and where ideological meaning is most intensively produced. The date 1 April 2024 was selected because it marked the first public presentation of the election results and the moment when the discursive framework was most clearly established. The study adopted Teun A. van Dijk's socio-cognitive approach to critical discourse analysis; the analysis was conducted at the macro level (headlines and themes), schematic level (page layout and visual hierarchy), micro level (word and predicate choices), and ideological square (us–them opposition). Each newspaper was analyzed individually, and the findings were subsequently evaluated comparatively. The research findings indicated that newspapers structured the same political event through different discursive strategies. Some newspapers presented the election results within narratives of political rupture and change, while others emphasized continuity, legitimation, and balancing discourses. In newspapers using an analytical and relatively balanced language, ideological orientation appeared more subtly; in particular, ideological positioning was reproduced through schematic elements such as actor visibility, headline choices, and page layout. The study demonstrated that election news is not merely informational; political reality is discursively reconstructed through headlines, linguistic choices, and visual arrangements. In this context, the print media functions as an important discursive space in which ideological meaning is produced and renegotiated during election periods.
Benzer Tezler
- A critical discourse analysis of gender identitiy in Turkish newspapers
Türkçe gazetelerde cinsiyet kimliğinin eleştirel söylem çözümlemesi açısından incelenmesi
SHAHLA MORSALI
Doktora
İngilizce
2023
İngiliz Dili ve EdebiyatıHacettepe Üniversitesiİngiliz Dilbilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIL ÖZYILDIRIM
- Türkiye-Suriye ilişkilerinin Türk gazetelerinde temsili: Yeni Şafak ve Sözcü örneği
Representation of Turkey-Syria relations in Turkey newspapers: The case of Yeni Şafak and Sözcü
MELİS ÇİVİCİ
- Nefret söylemi bağlamında Türk basınındaki Suriyeli mülteci haberlerinin eleştirel söylem çözümlemesi
Başlık çevirisi yok
ZEYNEP GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İletişim Bilimleriİstanbul Ticaret ÜniversitesiMedya ve İletişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NİHAL KOCABAY ŞENER
- Dijital medyada fanatizm: futbola ilişkin sosyal ağlarda nefret söylemi
Fanaticism on digital media: hate speech related to football on social networks
MERVE APSAR GÜZELKOKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
- Toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında kadına yönelik şiddetin medyada temsili: Sıla Gençoğlu vakası
Media representation of violence against women in the context of gender equality: The case of Sıla Gençoğlu
FATMA ABDUKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
GazetecilikAnkara ÜniversitesiGenel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİLER DURSUN