Obez bireylerin yeme bağımlılığı ile yeme tutum ve davranışları, insülin direnci ve beslenme durumu arasındaki ilişki
The relationship between food addiction, eating attitudes and behaviors, insulin resistance, and nutritional status in obese individuals
- Tez No: 1008123
- Danışmanlar: PROF. DR. SEVİNÇ YÜCECAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Lokman Hekim Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Obezite, genetik, metabolik ve davranışsal faktörlerin etkileşimiyle gelişen multifaktöriyel bir halk sağlığı sorunudur. Geleneksel ağırlık yönetimi stratejilerinin uzun vadeli başarısızlığı, araştırmacıları yeme bağımlılığı gibi nörobiyolojik ve davranışsal mekanizmalara yöneltmiş; ancak yeme bağımlılığı ile metabolik sonuçlar arasındaki ilişkinin bütüncül olarak ele alındığı çalışmaların yetersizliği bu araştırmanın gerekçesini oluşturmuştur. Bu çalışma, obez bireylerde yeme bağımlılığı (YB) prevalansını belirlemeyi ve YB'nin yeme tutumları, insülin direnci ve beslenme durumu ile ilişkisini cinsiyet farklılıkları odağında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Kesitsel tipteki bu araştırma, Mart-Haziran 2024 tarihleri arasında İstanbul'da özel bir sağlık danışmanlık merkezine başvuran 240 obez birey ile yürütülmüştür. Veriler; mYFAS 2.0, EEQ, YTT-26, FCQT-R, TFEQ-R21 ve IPAQ ölçeklerini içeren yapılandırılmış anketler, Biyoelektrik İmpedans Analizi (BİA) ile yapılan antropometrik ölçümler ve HOMA-IR indeksinin hesaplandığı biyokimyasal analizler aracılığıyla toplanmıştır. Bireylerin %54,2'sinde (n=130) yeme bağımlılığı saptanmış olup, prevalans kadınlarda (%65,8) erkeklere (%35,2) kıyasla anlamlı derecede daha yüksektir (p<0,001). Yeme bağımlılığı, her iki cinsiyette de yeme arzusu ve kontrol kaybı ile güçlü ilişkili bulunurken; kadınlarda kontrolsüz yeme (p<0,001) ve duygusal yeme (p<0,01) ile pozitif yönlü ilişki göstermiştir. Laboratuvar bulguları, kadınlarda yeme bağımlılığının daha yüksek insülin direnci (p=0,004) ve daha düşük D vitamini düzeyleri (p=0,035) ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, yeme bağımlılığı obez bireylerde olumsuz yeme davranışları ve metabolik risk faktörleri ile ilişkili olup belirgin cinsiyet farklılıkları göstermektedir. Bu bulgular, obezite yönetiminde cinsiyete duyarlı ve multidisipliner yaklaşımların kritik önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Obesity is a complex chronic disease developing through the interaction of genetic predisposition and environmental factors, which cannot be explained solely by energy imbalance. The long-term failure of traditional weight management strategies has directed researchers toward neurobiological mechanisms such as food addiction; however, the insufficiency of studies addressing the relationship between food addiction, eating behaviors, and metabolic outcomes holistically constitutes the rationale for this research. This study aims to determine the prevalence of food addiction (FA) in obese individuals and to evaluate the association of FA with eating attitudes, insulin resistance, and nutritional status, focusing on sex differences. This cross-sectional study was conducted between March and June 2024 with 240 obese individuals who applied to a private health counseling center in Istanbul and agreed to participate. Data were collected through structured questionnaires including mYFAS 2.0, EEQ, YTT-26, FCQT-R, TFEQ-R21, and IPAQ scales, anthropometric measurements performed via Bioelectrical Impedance Analysis (BIA), and biochemical analyses where the HOMA-IR index was calculated. Food addiction was identified in 54.2% (n=130) of the participants, with a significantly higher prevalence in women (65.8%) compared to men (35.2%) (p<0,001). While FA was strongly associated with food craving and loss of control in both sexes, it showed a positive correlation with uncontrolled eating (p<0,001) and emotional eating (p<0,01) in women. Laboratory findings revealed that FA in women was associated with higher insulin resistance (p=0,004) and lower vitamin D levels (p=0,035). In conclusion, food addiction is associated with adverse eating behaviors and metabolic risk factors in obese individuals, showing distinct sex-specific differences. These findings emphasize the critical importance of sex-sensitive and multidisciplinary approaches in obesity management.
Benzer Tezler
- Genç yetişkin bireylerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) semptomlarının yeme davranışları, yeme farkındalığı, yeme üzerindeki kontrol davranışları, diyet öz yeterliliği ve Akdeniz diyetine bağlılık ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) symptoms and eating behaviors, eating awareness, eating control behaviors, diet self-efficacy and adherence to a Mediterranean diet in young adults
FEYZA NUR BAŞARIR SİVRİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİzmir Demokrasi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA BATU
- Yetişkin kadınlarda yeme bozukluklarında dikotomi düşünce (DTEDS) ölçeğinin beslenme durumu ile ilişkisinin saptanması
Determination of the relationship between nutritional status and dichotomous thinking in eating disorders scale (DTEDS) in adult women
GÜLBERK KÜTAHYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiToplum Beslenmesi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI AKYOL MUTLU
- Fazla kilolu ve obez yetişkin bireylerde yeme davranışlarının öfke ve ilişki bağımlılığı ile olan ilişkisi
The relationship between eating behaviours, anger and codependency on overweight and obese individuals
SİMAY İLKYAZ YAPABAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiIşık ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RUKİYE HAYRAN
- Duygusal yeme davranışları ve yeme bağımlılığının vücut ağırlığı kaybı üzerine etkisi
The effect of emotional eating behaviors and eating addiction on body WEİGHT LOSS
ÜMMÜHAN UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA YILMAZ ÖNAL
- Başkent Üniversitesi İstanbul Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Beslenme ve Diyet bölümüne başvuran kişilerin yeme bağımlılıkları ve yeme tutumlarının beden kitle indeksi ile ilişkisi
The relationship between food addiction and eating attitude of applicant of Nutrition and Diet Department of Baskent University Istanbul Health Trainıng and Research Hospital
SELİN İMRAN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA ŞENSOY