Sürdürülebilir gıda okuryazarlığı: Mutfak eğitimi alan bireylere yönelik bir araştırma
Sustainable food literacy: A study on individuals receiving kitchen education
- Tez No: 1008998
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATİH VAROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel çevre sorunları gıda sistemlerinin sürdürülebilirliği için tüketici davranışlarını kritik hale getirmiştir. Bu çalışma, mutfak eğitimi alan bireylerin gıda okuryazarlığı düzeyleri ile sürdürülebilir besin tüketim davranışları arasındaki ilişkiyi ve demografik faktörlerin etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel yöntemle yürütülen araştırmada, Konya ilinde mutfak eğitimi alan 399 katılımcıdan“Gıda Okuryazarlığı”ve“Sürdürülebilir Besin Tüketim Davranışları”ölçekleri aracılığıyla veri toplanmıştır. Analizler sonucunda, gıda okuryazarlığı ile sürdürülebilir tüketim arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = .450; p <.01). Sürdürülebilir tüketimi yordayan en güçlü faktörlerin“Çevreye Duyarlılık”ve“Seçim ve Planlama”olduğu; teknik mutfak becerilerinin ise doğrudan yordayıcı olmadığı görülmüştür. Demografik verilerde; alışveriş sorumluluğunu bizzat üstlenenlerin ve 16 yıl üzeri mutfak deneyimine sahip olanların sürdürülebilir tercihleri daha yüksektir. Eğitim türü karşılaştırmasında ise; üniversite eğitimi alanların“Üretim ve Kalite”ile“Menşei Tercihi”konularında, belediye kurslarına katılanların ise“Çevreye Duyarlılık”ve“Beslenme Tercihleri”boyutlarında anlamlı düzeyde daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, gıda okuryazarlığı eğitimi sürdürülebilir tüketimi desteklemektedir. Ancak, teknik becerilerin ötesinde planlama ve çevre bilincine odaklanılması gerekmektedir. Araştırma, sürdürülebilir gıda sistemlerinin inşasında tüketicilerin özellikle de mutfak profesyonelleri ve adaylarının eğitimine yönelik politika ve uygulamalara ışık tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
Global environmental issues have made consumer behavior vital to the sustainability of food systems. The main purpose of this study is to scrutinize the relationship between food literacy levels and sustainable food consumption behaviors among individuals receiving culinary education, as well as the influence of demographic factors. Having carried out with quantitative parameters, this study was collected from 399 participants receiving culinary education in Konya province using“Food Literacy”and“Sustainable Food Consumption Behaviors”scales. The analyses revealed a positive and significant relationship between food literacy and increasing food consumption. (r = .450; p <.01). The strongest factors predicting sustainable consumption were found to be“Environmental Awareness”and“Choice and Planning,”while technical culinary skills were not a direct predictor. Demographic data shows that those who take responsibility for their own shopping and those with more than 16 years of kitchen experience have a higher tendency to make sustainable decisions. In a comparison of education types, it was revealed that those with a university education, scored significantly higher on“Production and Quality”and“Origin Preference,”while those who attended in municipal courses scored considerably higher on“Environmental Awareness”and“Nutritional Preferences.”In conclusion, food literacy education directly linked to the sustainable consumption of food; however, it needs to concentrate on planning and environmental awareness beyond advanced technical skills. The research aims to sheds light on policies and practices of educating consumers, especially culinary professionals and candidates, in building sustainable food systems.
Benzer Tezler
- Gastronomi ve mutfak sanatları öğrencilerinin sürdürülebilir gıda okuryazarlığının analizi
Analysis of sustainable food literacy of gastronomy and culinary arts students
GAMZE NUR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarıİstanbul Aydın ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİL BOSTAN
- Pastacılık sektöründe sürdürülebilirlik sertifikasyonlarının rolü ve uygulanabilirliği
The role and applicability of sustainability certifications in the pastry sector
KÜBRA ALTAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER KURNAZ
- Sürdürülebilir gıda ve çevre okuryazarlıklarının turizm fakültesi öğrencilerinde incelenmesi
Examination of sustainable food and environmental literacy among tourism faculty students
TUBA SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Halk SağlığıKırklareli ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEHİR YÜKSEL
- Bursa ili sürdürülebilir gıda tüketimi vegıda okuryazarlığı
Sustainable food consumption andfood literacy in Bursa province
NEFEL DADAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Gıda MühendisliğiBursa Uludağ ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ERDAL
- Toplu beslenme hizmetleri çalışanlarında gıda okuryazarlığı ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of food literacy and sustainable and healthy nutrition behaviors on food services workers
NASMİNEL TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE AYYILDIZ