Geri Dön

Beneish (1999) modeli ve Beneish modeli Türkiye uygulaması: BIST imalat sektöründe karşılaştırmalı analiz

A comparative analysis of the Beneish (1999) model and the adapted Beneish model for Turkey: Evidence from the BIST manufacturing sector

  1. Tez No: 1010421
  2. Yazar: CAHİT SALİH SARIKAYA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA MORTAŞ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: İşletme, Business Administration
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Küresel ve ulusal ölçekte ekonomik dalgalanmaların ve finansal raporlama ortamındaki belirsizliklerin yoğunlaştığı 2021-2024 yılları, işletmelerin finansal performanslarını önemli ölçüde etkilemiş ve muhasebe manipülasyonu olasılığını artırmıştır. Bu çalışma Borsa İstanbul'da imalat sektöründe işlem gören işletmelerin ilgili yıllarda muhasebe manipülasyonu yapıp yapmadıklarının Beneish (1999) Modeli ve Beneish Modeli Türkiye Uygulaması kapsamında karşılaştırmalı olarak analiz edilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda 245 işletme arasından verileri analize uygun olan 172 işletmeye ait finansal veriler, Kamuyu Aydınlatma Platformu raporları ile Stockeys veri tabanı aracılığıyla elde edilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre, Beneish (1999) Modeli ve Beneish Modeli Türkiye Uygulaması arasında muhasebe manipülasyonunun tespitine yönelik sonuçlar açısından farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Beneish (1999) Modeli'ne göre 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında sırasıyla 75, 79, 79 ve 71 sayıda işletmenin farklı seviyelerde muhasebe manipülasyonuna başvurduğu varsayılmaktadır. Buna karşılık, Beneish Modeli Türkiye Uygulaması'na göre aynı yıllarda sırasıyla 69, 66, 71 ve 58 sayıda işletmenin farklı seviyelerde muhasebe manipülasyonuna başvurduğu varsayılmaktadır. Bu farklılığın, modellerde kullanılan katsayıların yanı sıra Beneish Modeli Türkiye Uygulaması'nda yer alan Stokların Satışa Oranı Endeksi (SSE) ve Finansman Giderlerinin Satışlara Oranı Endeksi (FSE) değişkenlerinin eklenmesinden ve Satışlardaki Büyüme Endeksi (SBE) değişkeninin çıkarılmasından kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Her iki modelin ortak sonuçları incelendiğinde, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında sırasıyla 35, 32, 38 ve 35 sayıda işletmenin farklı seviyelerde manipülasyon riski taşıdığı, her iki modele göre de manipülasyon bulgusu olmayan işletme sayısının ise sırasıyla 46, 47, 39 ve 55 sayıda olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Beneish (1999) Modeli sonuçlarına göre 7 işletmenin tüm yıllar boyunca yüksek riskli 3. ve 4. bölgelerde yer aldığı tespit edilirken, Beneish Modeli Türkiye Uygulaması sonuçlarında aynı dönem için yüksek riskli bölgelerde yer alan herhangi bir işletmeye rastlanmamıştır.

Özet (Çeviri)

The period between 2021 and 2024, characterized by intensified economic fluctuations on both global and national scales as well as increasing uncertainties in the financial reporting environment, significantly affected the financial performance of businesses and increased the likelihood of accounting manipulation. This study aims to comparatively analyse whether manufacturing companies listed on Borsa Istanbul engaged in accounting manipulation during the relevant years within the framework of the Beneish (1999) Model and the Adapted Beneish Model for Turkey. In this context, financial data belonging to 172 companies, selected from a total of 245 companies whose data were suitable for analysis, were obtained through reports published on the Public Disclosure Platform (KAP) and the Stockeys database. According to the analysis results, variations were identified between the Beneish (1999) Model and the Adapted Beneish Model for Turkey regarding the detection outcomes of accounting manipulation. According to the Beneish (1999) Model, 75, 79, 79 and 71 companies were identified as exhibiting varying levels of manipulation risk in 2021, 2022, 2023 and 2024 respectively. In contrast, according to the Adapted Beneish Model for Turkey, 69, 66, 71 and 58 companies were identified as exhibiting varying levels of manipulation risk during the same years. This discrepancy is considered to stem not only from the coefficients employed in the models but also from the inclusion of the Days Sales in Inventory Index (DSI) and the Financial Expenses to Sales Index (FSI), as well as the exclusion of the Sales Growth Index (SGI) in the Adapted Beneish Model for Turkey. An examination of the concurrent results of both models indicates that 35, 32, 38 and 35 companies were identified as carrying manipulation risk at varying levels in 2021, 2022, 2023 and 2024 respectively, whereas the number of companies with no evidence of manipulation according to both models was determined as 46, 47, 39 and 55 respectively. Furthermore, according to the results of the Beneish (1999) Model, seven companies were found to remain within the high-risk third and fourth zones throughout all years examined, whereas no company was identified within the high-risk zones during the same period according to the results of the Adapted Beneish Model for Turkey.

Benzer Tezler

  1. Finansal bilgi manipülasyonunun tespitinde Beneish Modeli'nin kullanılması: BİST 100 endeksinde bir uygulama

    The use of the Beneish Model in detecting financial information manipulation: A practise on BİST 100 index

    FEYZİ İLHAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    İşletmeKütahya Dumlupınar Üniversitesi

    Muhasebe ve Finans Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TANSEL ÇETİNOĞLU

  2. Yaratıcı muhasebe ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem gören şirketler üzerinde bir uygulama

    Creative accounting and an application on the companies traded in the Istanbul Stock Exchange

    ÖZNUR ÇORBACI DOĞAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    İşletmeGaziosmanpaşa Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATİH COŞKUN ERTAŞ

  3. Manipulation of financial information in terms of investment decision and a practice with Beneish model

    Yatırım kararı açısından finansal bilgi manipülasyonu ve Beneish modeli üzerinden bir uygulama

    İZZET UĞUR ÖLMEZ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    İşletmeBahçeşehir Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÇELENK

  4. Finansal bilgi manipülasyonu ve finansal bilgi manipülasyonunun belirlenmesine yönelik modeller: İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda bir uygulama

    Financial information manipulation and models to determine of the financial information manipulation: An appliance in İstanbul Stock Exchange

    EBUBEKİR DOĞAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    EkonomiGaziosmanpaşa Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NEVİN YÖRÜK

  5. 2010-2014 yılları arasında Türkiye'de halka açık şirketlerde manipülasyon üzerine Beneish modeli ile ampirik çalışma

    Empirical study with Beneish model on manipulation in public companies in Turkey between 2010-2014

    EDA TEKİN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    İşletmeBaşkent Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NALAN AKDOĞAN