Geri Dön

Bibliyoterapi temelli psikoeğitim programının özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin ebeveynlik algılarına etkisi

The effect of a bibliotherapy-based psychoeducation program on parenting perceptions of parents of children with special needs

PDF İndir

  1. Tez No: 1011890
  2. Yazar: ROJİNDA UÇAK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. CEMİLE HÜRREM AYHAN, DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA BEKİRCAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Hemşirelik, Psikiyatri, Psikoloji, Nursing, Psychiatry, Psychology
  6. Anahtar Kelimeler: Bibliyoterapi, Ebeveyn öz yeterliliği, Özel gereksinimli çocuklar, Bibliotherapy, Parental self-efficacy, Children with special needs
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez çalışması, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlere yönelik geliştirilen bibliyoterapi temelli psikoeğitim programının ebeveynlerin damgalama ve ebeveynlik stres düzeyleri üzerindeki etkisini yarı deneysel (ön test–son test) araştırma deseni ile değerlendirmeyi amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemini Diyarbakır ilinde bulunan bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam eden özel gereksinimli çocukların ebeveynleri arasından amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 10 ebeveyn oluşturmuştur. Araştırma sürecinde bir katılımcının programdan ayrılması nedeniyle çalışma 9 ebeveyn ile tamamlanmıştır. Veriler; Ebeveyn Sosyo-demografik Veri Formu, Çocuk Sosyo-demografik Veri Formu, Ebeveyn Öz-Damgalanma Ölçeği, Ebeveyn Stres Ölçeği ve Ebeveyn Öz Yeterliliği Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Katılımcılara haftada bir kez olmak üzere toplam altı hafta süren ve her biri 90 dakika olarak planlanan bibliyoterapi temelli psikoeğitim programı uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 30.0 programı kullanılmış, örneklem büyüklüğünün sınırlı olması ve verilerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle ön test–son test karşılaştırmalarında Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi p <0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, ebeveyn damgalaması ölçeğinin“kendini suçlama”alt boyutunda (Z = -2.67, p = .008) ve toplam damgalama puanında (Z = -2.68, p = .007) istatistiksel olarak anlamlı bir azalma saptanmıştır. Ayrıca“olumsuz duygu”alt boyutunda anlamlılık sınırında bir düşüş gözlenmiştir (p = .050). Buna karşın“kendinden utanma”alt boyutunda anlamlı bir değişim bulunmamıştır (p > .05). Ebeveyn stres ölçeğinin toplam puanı ve alt boyutları incelendiğinde ise ön test ve son test ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p > .05). Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği puanlarında son test lehine artış gözlenmiş olmasına rağmen bu artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (Z = -1.24, p = .214). Sonuç olarak bibliyoterapi temelli psikoeğitim programının özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerde özellikle öz-damgalama düzeyini azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, ebeveynlere yönelik bibliyoterapi temelli psikoeğitim programlarının psikososyal destek müdahalesi olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Özet (Çeviri)

This thesis aimed to evaluate the effect of a bibliotherapy-based psychoeducation program developed for parents of children with special needs on parental stigma and parenting stress levels using a quasi-experimental (pre-test–post-test) research design. The sample of the study consisted of 10 parents of children with special needs attending a special education and rehabilitation center in Diyarbakir, who were selected through purposive sampling and voluntarily agreed to participate in the study. Due to one participant withdrawing from the program during the research process, the study was completed with 9 parents. Data were collected using the Parent Socio-Demographic Information Form, Child Socio-Demographic Information Form, Parental Self-Stigma Scale, Parental Stress Scale and Parenting Self-Efficacy Scale. Participants were provided with a bibliotherapy-based psychoeducation program consisting of six sessions conducted once a week, each lasting 90 minutes. Data analysis was performed using SPSS 30.0 software. Due to the small sample size and the non-normal distribution of the data, the Wilcoxon Signed-Rank Test was used to compare pre-test and post-test scores. The level of statistical significance was accepted as p < 0.05. According to the findings of the study, a statistically significant decrease was found in the“self-blame”subdimension of the Parental Self-Stigma Scale (Z = -2.67, p = .008) and in the total stigma scores (Z = -2.68, p = .007). In addition, a decrease close to the level of statistical significance was observed in the“negative emotions”subdimension (p = .050). However, no statistically significant change was found in the“self-shame”subdimension (p > .05). When the Parental Stress Scale total score and its subdimensions were examined, no statistically significant differences were observed between pre-test and post-test measurements (p > .05). Although an increase was observed in the post-test scores of the Adult Reading Motivation Scale, this increase was not statistically significant (Z = -1.24, p = .214). In conclusion, the bibliotherapy-based psychoeducation program was found to be effective in reducing self-stigma levels among parents of children with special needs. These findings suggest that bibliotherapy-based psychoeducation programs can be used as a supportive psychosocial intervention for parents.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    807855

    Bibliyoterapi temelli psikoeğitim programının yaşlı bireylerin depresyon ve umutsuzluk düzeylerine etkisi

    The effect of bibliotherapy-based psychoeducation program on depression and hopelessness levels of elderly individuals

    ESRA BEKİRCAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Hemşirelikİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE OKANLI

  2. Tez No

    677670

    Şema terapi ve bibliyoterapi temelli psikoeğitim programlarının öğretmenlerin depresyon ve mutluluk düzeyine etkisi açısından karşılaştırılması

    Comparison of schema therapy and bibliotherapy based psychoeducation programs in terms of the effects on teachers' depression and happiness levels

    ZAFER KORKMAZ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimVan Yüzüncü Yıl Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FUAT TANHAN

  3. Tez No

    683429

    Bibliyoterapi temelli önleyici grup rehberlik programının özel yetenekli öğrencilerin sosyal duygusal öğrenme becerilerine etkisi

    The effect of bibliotherapy based preventive group guidance program on social emotional learning skills of gifted students

    KÜBRA YİĞİT TEKEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimBiruni Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SAVAŞ AKGÜL

  4. Tez No

    808566

    Bibliyoterapi temelli eğitim programının 5-6 yaş çocukların psikolojik iyi oluş düzeyi üzerindeki etkisinin incelenmesi

    Investigation of the effect of bibliotherapy-based education program on the psycholohical well-being levels of 5-6 years old children

    FATMA PARMAKSIZ GÜNAY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimPamukkale Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA BULUŞ

    DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLİZ ŞAHİN

  5. Tez No

    899974

    Bibliyoterapi Temelli Türkçe Öğretimi Bağlamında Behiç AK'ın Çocuk Kitaplarının İncelenmesi

    Analysis of Behiç AK's Children's Books in the Context of Bibliotherapy-Based Turkish Language Teaching

    ÇINAR KAMİL UĞUZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Eğitim ve ÖğretimKaramanoğlu Mehmetbey Üniversitesi

    Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HALİL ERDEM ÇOCUK

Geri Dön