Eğitim yöneticilerinin stratejik kararlarındaki bilişsel yanlılıklar
Cognitive biases in strategic decisions of education administrators
- Tez No: 1011984
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma; bilişsel yanlılıkların (çerçeveleme, onaylama, çapalama, aşırı güven ve statüko) eğitim yöneticilerinin stratejik kararlarına yansımalarını derinlemesine ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseniyle kurgulanan araştırmada, bilişsel yanlılıkların örtük işleyişini görünür kılmak amacıyla vinyet (senaryo) tekniği tercih edilmiştir. Vinyetler araştırmacı tarafından literatüre dayalı olarak her bilişsel yanlılık için bu araştırma kapsamında geliştirilmiş, uzman değerlendirmesi ve pilot uygulamayla son biçimini almıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, maksimum çeşitlilik örneklemesiyle belirlenen 18 eğitim yöneticisi oluşturmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış ve tümevarımsal içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular; bilginin sunuluş biçiminin (çerçeveleme) ve referans noktalarının (çapalama) yönetici kararlarını biçimlendiren belirgin örüntüler ürettiğine işaret etmektedir. Onaylama, aşırı güven ve statüko yanlılıklarının ise stratejik kararlarda katılımcı deneyimleriyle örtüşen merkezi temalar olarak öne çıktığı görülmektedir. Ayrıca mesleki deneyimin rasyonel bir güvence sağlamadığı; aksine deneyim tuzağı ve istişare illüzyonu aracılığıyla yanlılıkların stratejik karar süreçlerine yansımasını güçlendirebileceğine dair örüntüler tespit edilmiştir. Bu bulgular; eğitim yönetiminde Sistem 2 odaklı analitik düşünme pratiklerinin geliştirilmesi, Pre-Mortem gibi yapılandırılmış karar denetim mekanizmalarının kurumsallaştırılması yönünde politika geliştirme ihtiyacına işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine in depth how cognitive biases — namely framing, confirmation, anchoring, overconfidence, and status quo bias — are reflected in the strategic decision-making processes of educational administrators. Grounded in a phenomenological design within the qualitative research tradition, the study employed a vignette methodology to render the covert functioning of cognitive biases observable. The vignettes were developed by the researcher specifically for each cognitive bias through a literature-based process, and were finalized following expert review and a pilot application. The study group comprised 18 educational administrators selected through maximum variation sampling. Data were collected via semi-structured interviews and analyzed using inductive content analysis. Findings suggest that the manner in which information is presented (framing) and the reference points provided (anchoring) generate discernible patterns that shape administrators' decisions. Confirmation bias, overconfidence, and status quo bias appear to emerge as central themes consistent with participants' lived experiences of strategic choice. Additionally, patterns were identified suggesting that professional experience does not serve as a rational safeguard; rather, it may reinforce the influence of biases on strategic decision-making through what the study conceptualizes as the experience trap and consultation illusion. These findings point to the need for policy development in educational administration aimed at fostering System 2-oriented analytical thinking practices and institutionalizing structured decision auditing mechanisms such as Pre-Mortem analysis.
Benzer Tezler
- Investor sentiment: From global to local
Küreselden yerele yatırımcı duyarlılığı
BAYRAM VELİ SALUR
Doktora
İngilizce
2023
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CUMHUR ENİS EKİNCİ
- Proje okulu yöneticilerinin eğitim yönetimi ve denetimi lisansüstü alanında aldıkları eğitimin okul kültürüne olan yansımaları
The reflections of project school administrators' education in the graduate field of educational administration and supervision on school culture
OSMAN TAHİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ÖZDEMİR
- Kriz dönemlerinde uygulanan kurumsal stratejilerde entelektüel liderliğin rolü: Otel işletmelerinde bir uygulama
The role of intellectual leadership in corporate strategies applied during crisis: An implementation in hotel managements
ZEYNEP TOMBAŞ
- Uluslararası ve ulusal kalite standartları kapsamında yükseköğretimde kalite maliyetleri: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi uygulama örneği
Quality costs in higher education in the scope of international and national quality standards: Zonguldak Bülent Ecevit University practice example
DEMET BAŞDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiUluslararası İşletmecilik ve Ticaret Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY İRAK
- Psychic distance and the internationalization process of large Turkish corporations
Algısal mesafe ve büyük Türk kuruluşlarının uluslararasılaşma süreçleri
ŞEBNEM KARAKAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
İşletmeBoğaziçi ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
PROF. SEMA SAKARYA