Bir aile sağlığı merkezine başvuran erişkinlerde uyku kalitesi ve gündüz uykululuğunun değerlendirilmesi
Assessment of sleep quality and daytime sleepiness in adults presenting to a family health center
- Tez No: 1012904
- Danışmanlar: PROF. DR. BERRİN TELATAR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: uyku kalitesi, gündüz uykululuğu, birinci basamak, erişkin, sleep quality, daytime sleepiness, primary care, adult
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Erişkinlerde Uyku Kalitesi ve Gündüz Uykululuğunun Değerlendirilmesi Amaç: Bu çalışmanın amacı, Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran erişkinlerde uyku kalitesi ve gündüz uykululuğu düzeylerini değerlendirmek, aralarındaki ilişkiyi belirlemek ve sosyodemografik faktörlerle ilişkilerini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu araştırma, İstanbul'da bir Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 301 gönüllü birey üzerinde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik veri formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PSQI) ve Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS) kullanılmıştır. PSQI puanı ≥5 kötü uyku kalitesi, ESS puanı ≥10 artmış gündüz uykululuğu olarak kabul edilmiştir. Veriler Jamovi ve SPSS programları ile analiz edilmiş; Gruplar arası karşılaştırmalarda Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis testleri, kategorik değişkenlerde Pearson ki-kare/Fisher's exact testi kullanılmıştır. Sürekli değişkenler Spearman korelasyon ile incelenmiş, etkiler ikili lojistik regresyon ile değerlendirilmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0,05'tir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 39,1±12,2 yıl olup, %74,8'i kadındır. Katılımcıların %32,6'sında kötü uyku kalitesi, %27,2'sinde artmış gündüz uykululuğu saptanmıştır. PSQI ile ESS arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur (ρ≈0,33; p<0,001). Lojistik regresyon analizinde ise ESS toplam puanındaki her 1 birim artışın kötü uyku kalitesi riskinde yaklaşık %14 artış ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Benzer şekilde, PSQI toplam puanındaki her 1 birim artışın gündüz uykululuğu görülme olasılığını %18,3 artırdığı saptanmıştır (p<0,001). Yaş grupları ile uyku kalitesi arasında anlamlı ilişki saptanmış olup, kötü uyku kalitesi oranının en yüksek olduğu grup 35–49 yaş aralığıdır (p=0,039). Bunun yanında vücut kitle indeksi, bel çevresi, yatmadan önce ekran maruziyeti, uyku ortamı ve menapoz durumu ile uyku kalitesi arasında anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Gündüz uykululuğu ile erkek cinsiyet, çalışma durumu ve yüksek eğitim düzeyi arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). ESS toplam puanı ile uyku süresi ve uyanma saati arasında ise zayıf düzeyde, negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0,05). Sonuç: Uyku kalitesi ile gündüz uykululuğu arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. PSQI puanındaki artışın artmış gündüz uykululuğu olasılığı ile, ESS puanındaki artışın ise kötü uyku kalitesi olasılığı ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Kötü uyku kalitesi ve artmış gündüz uykululuğunun toplumda yaygın olduğu görülmektedir. Birinci basamakta uyku değerlendirmesinin rutin hale getirilmesi ve PSQI ile ESS'nin birlikte kullanılması, riskli bireylerin erken tanınmasına katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Assessment of Sleep Quality and Daytime Sleepiness in Adults Presenting to a Family Health Center Objective: This study aimed to evaluate sleep quality and daytime sleepiness levels among adults admitted to a Family Health Center, to determine the relationship between these two conditions, and to examine their associations with sociodemographic factors. Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive study was conducted with 301 voluntary participants admitted to a Family Health Center in Istanbul. A sociodemographic data form, the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and the Epworth Sleepiness Scale (ESS) were used for data collection. A PSQI score of ≥5 was accepted as poor sleep quality, while an ESS score of ≥10 indicated excessive daytime sleepiness. Data were analyzed using Jamovi and SPSS software. Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis tests were used for intergroup comparisons, while Pearson's chi-square and Fisher's exact tests were used for categorical variables. Continuous variables were analyzed using Spearman correlation analysis, and the effects of variables were evaluated by binary logistic regression analysis. Statistical significance was accepted as p<0.05. Results: The mean age of the participants was 39.1±12.2 years, and 74.8% were female. Poor sleep quality was identified in 32.6% of participants, while 27.2% had excessive daytime sleepiness. A positive, moderate, and statistically significant correlation was found between PSQI and ESS scores (ρ≈0.33; p<0.001). Logistic regression analysis demonstrated that each one-point increase in ESS total score was associated with an approximately 14% increase in the risk of poor sleep quality. Similarly, each one-point increase in PSQI total score increased the likelihood of excessive daytime sleepiness by 18.3% (p<0.001). A significant association was found between age groups and sleep quality, with the highest rate of poor sleep quality observed in the 35–49 age group (p=0.039). In addition, significant associations were identified between sleep quality and body mass index, screen exposure before bedtime, sleep environment, and menopausal status. Excessive daytime sleepiness was significantly associated with male sex, employment status, and higher educational level (p<0.05). Furthermore, weak negative but statistically significant correlations were found between ESS total score and sleep duration as well as wake-up time (p<0.05). Conclusion: A positive, moderate, and statistically significant relationship was found between sleep quality and daytime sleepiness. Increased PSQI scores were associated with a higher likelihood of excessive daytime sleepiness, whereas increased ESS scores were associated with a higher likelihood of poor sleep quality. Poor sleep quality and excessive daytime sleepiness appear to be common in the community. Routine sleep assessment in primary care and the combined use of the PSQI and ESS may contribute to the early identification of individuals at risk.
Benzer Tezler
- Aile Sağlığı Merkezlerine bel ağrısı şikayetiyle başvuran erişkinlerde yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of the quality of life in adults admitted to Family Health Centers with complaints of low back pain
İRFAN SEMİZOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
- 20 yaş üstü erişkinlerde uyku süresi, kalitesi, fiziksel aktivite düzeyi ve bazı antropometrik ölçümler arasındaki ilişkiler
Relationships between sleep duration, quality, physical activity level and some anthropometric measurements in adults above 20 years of age
İREM AKOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY KOÇOĞLU
- Genç erişkinlerde kafein kullanım özelliklerinin internet bağımlılığı ve uyku kalitesi ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between caffeine use characteristics and internet addiction and sleep quality in young adults
FURKAN KORKMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OKCAN BASAT
- Ankara'da bir aile sağlığı merkezine başvuran erişkinlerin koronavirüs hastalığı pandemisi ilanı ile birlikte sağlıkla ilgili bazı davranışlarındaki değişimin saptanması
Determination of changes in health-related behaviors among adults applying to a family health center in Ankara following the declaration of the coronavirus disease pandemic
ERCÜMENT ALTINTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK ASLAN
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK