İş becerikliliğinin çalışan yaratıcılığı üzerindeki etkisinde psikolojik güvenlik ve algılanan örgütsel desteğin düzenleyici rolü: Bir alan çalışması
The moderating role of psychological safety and perceived organizational support in the relationship between job crafting and employee creativity: An empirical study
- Tez No: 1013545
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGE TAYFUR EKMEKCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Organizasyon ve Örgütsel Davranış Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz çalışma yaşamında artan belirsizlik, değişen iş yapıları ve çalışanlardan beklenen proaktif davranışlar, çalışanların işlerini yalnızca tanımlı görevler çerçevesinde yürütmelerini değil, aynı zamanda işlerini yeniden şekillendirmelerini de gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda iş becerikliliği, çalışanların iş kaynaklarını ve iş taleplerini kendi ihtiyaçları, yetkinlikleri ve amaçları doğrultusunda yeniden düzenlemelerine olanak tanıyan önemli bir davranışsal mekanizma olarak değerlendirilmektedir. Çalışan yaratıcılığı ise örgütlerin yenilik kapasitesi, problem çözme gücü ve rekabet avantajı açısından kritik bir değişken olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, iş becerikliliğinin çalışan yaratıcılığı üzerindeki etkisini incelemek ve bu etkide psikolojik güvenlik ile algılanan örgütsel desteğin düzenleyici rollerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda iş becerikliliğinin alt boyutları olan yapısal iş kaynaklarını artırma, sosyal iş kaynaklarını artırma, zorlayıcı iş taleplerini artırma ve engelleyici iş taleplerini azaltmanın çalışan yaratıcılığı ile ilişkisi ayrı ayrı ele alınmıştır. Araştırma, çeşitli sektörlerde görev yapan beyaz yakalı çalışanlardan anket yöntemiyle elde edilen verilerle yürütülmüş; faktör, güvenilirlik, korelasyon, regresyon ve düzenleyicilik analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma bağlamında öne sürülen hipotezler SPSS – AMOS 23 (IBM Corp., 2014), programı aracılığıyla analiz edilmiş; elde edilen bulgular, araştırmanın kuramsal çerçevesi ve ilgili alan yazın doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bulgular, iş becerikliliğinin çalışan yaratıcılığı üzerinde genel olarak pozitif yönlü bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Yapısal iş kaynaklarını artırma, zorlayıcı iş taleplerini artırma ve engelleyici iş taleplerini azaltma boyutlarının çalışan yaratıcılığı üzerinde anlamlı ve pozitif etkiler yarattığı; sosyal iş kaynaklarını artırma boyutunun ise anlamlı bir etki göstermediği belirlenmiştir. Ayrıca algılanan örgütsel desteğin çalışan yaratıcılığı üzerinde pozitif ve anlamlı bir doğrudan etkiye sahip olduğu, psikolojik güvenliğin doğrudan etkisinin ise desteklenmediği görülmüştür. Düzenleyici etkiler açısından yalnızca psikolojik güvenliğin, zorlayıcı iş taleplerini artırma ile çalışan yaratıcılığı arasındaki ilişkide beklenenin aksine zayıflatıcı yönde anlamlı bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Algılanan örgütsel desteğin ise genel olarak tutarlı bir düzenleyici etki göstermediği; ancak engelleyici iş taleplerini azaltma ile çalışan yaratıcılığı arasındaki ilişkide negatif yönlü, düşük etki büyüklüğüne sahip ve sınırda anlamlı bir düzenleyici etki gösterdiği tespit edilmiştir. Söz konusu bulgular, iş becerikliliği ile çalışan yaratıcılığı arasındaki ilişkinin bağlamsal koşullardan bağımsız değerlendirilemeyeceğini ortaya koymakta; örgütlerin hem iş tasarımı hem de çalışma iklimini bu karmaşıklığı göz önünde bulundurarak şekillendirmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
In contemporary working life, increasing uncertainty, changing job structures, and growing expectations for proactive employee behavior require employees not only to perform formally defined tasks but also to reshape their jobs. In this context, job crafting is regarded as an important behavioral mechanism that enables employees to reorganize their job resources and demands in line with their needs, competencies, and goals. Employee creativity, on the other hand, is a critical variable for organizations' innovation capacity, problem-solving ability, and competitive advantage. The aim of this study is to examine the effect of job crafting on employee creativity and to reveal the moderating roles of psychological safety and perceived organizational support in this relationship. Within this framework, the relationships between the subdimensions of job crafting—increasing structural job resources, increasing social job resources, increasing challenging job demands, and decreasing hindering job demands—and employee creativity were examined separately. The study was conducted with survey data collected from white-collar employees working in various sectors. Factor, reliability, correlation, regression, and moderation analyses were performed on the dataset. The hypotheses proposed within the scope of the study were analyzed using SPSS and AMOS 23 (IBM Corp., 2014), and the findings obtained were evaluated in line with the theoretical framework of the research and the relevant literature. The findings indicated that job crafting had a generally positive effect on employee creativity. More specifically, increasing structural job resources, increasing challenging job demands, and decreasing hindering job demands had significant and positive effects on employee creativity, whereas increasing social job resources did not have a significant effect. In addition, perceived organizational support had a positive and significant direct effect on employee creativity, while the direct effect of psychological safety was not supported. Regarding moderating effects, only psychological safety played a significant role in the relationship between increasing challenging job demands and employee creativity, and this effect occurred in a weakening direction, contrary to expectations. Perceived organizational support did not exhibit a consistent moderating effect across the examined models; however, a negative, low-effect-size, and marginally significant moderating effect was observed in the relationship between decreasing hindering job demands and employee creativity. These findings reveal that the relationship between job crafting and employee creativity cannot be evaluated independently of contextual conditions, indicating that organizations need to shape both their job design and work climate by taking this complexity into account.
Benzer Tezler
- Beceri çeşitliliğinin ve iş becerikliliğinin bireysel yaratıcılığa etkisi: Bilgi teknolojileri uzmanları üzerinde bir araştırma
The effect of skill variety and job crafting on individual creativity: A study on information technology professionals
BÜŞRA ERGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYGÜL TURAN
- The mediating role of job crafting in the relationship between creativity self and career satisfaction: An empirical study
Yaratıcı benlik ve kariyer doyumu arasındaki ilişkide iş becerikliliğinin aracı rolü: Ampirik bir çalışma
SHUKURAT ADEOLA ABDULAZEEZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İşletmeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiYönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDE ÖZGEN
- Öz liderliğin çalışan performansına olan etkisinde iş becerikliliğinin aracı rolü: Azerbaycan bankacılık sektörü örneği
The mediating role of job crafting in the effect of self-leadership on employee performance: The case of Azerbaijan banking sector
FARAH SAFAROVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
BankacılıkYıldız Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASİN ŞEHİTOĞLU
- İş becerikliliğinin işe bağlılık üzerindeki etkisinde öz yeterlilik algısının rolü
The role of perceived self-efficacy in the effect of job crafting on work engagement
HATİCE DİLBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sağlık Yönetimiİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUMİN ÇAĞATAY AKSU
- İş stresi ve iş becerikliliğinin işin anlamlılığı üzerindeki etkisi: Bir alan araştırması
The effect of job stress and job skills on meaningfulness of job: A field research
İBRAHİM IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeBandırma Onyedi Eylül Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EDİP ÖRÜCÜ