Ergenlerde gece yeme sendromu ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of night eating syndrome and associated factors in adolescents
- Tez No: 1015030
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET AKİF AKINCI
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Gece Yeme Sendromu, Ergen, Uyku Kalitesi, Kronotip, İçselleştirme Sorunları, Dışsallaştırma Sorunları, İnternet Bağımlılığı, Ekran Süresi, Yeme Tutumu, Night Eating Syndrome, Adolescent, Sleep Quality, Chronotype, Internet Addiction, Internalizing Problems, Externalizing Problems, Screen Time, Eating Attitude
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Gece Yeme Sendromu (GYS), akşam aşırı yeme, gece uyanarak yeme ve sabah iştahsızlığı ile karakterize, sirkadiyen ritim bozukluğu olarak kabul edilen özgün bir yeme bozukluğudur. Ergenlik dönemi; uyku düzeni, beslenme alışkanlıkları ve duygu düzenleme becerilerinin yeniden şekillendiği kritik bir gelişim evresi olup GYS'nin ortaya çıkması için elverişli bir zemin oluşturabilmektedir. Mevcut literatürde ergenlerde GYS ile beden kitle indeksi, içselleştirme-dışsallaştırma sorunları, yeme tutumu, uyku kalitesi, kronotip ve internet bağımlılığı gibi çok sayıda değişkeni aynı anda büyük bir örneklemde ele alan kapsamlı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu gidermek amacıyla geniş Türk ergen örnekleminde GYS ve ilişkili faktörleri çok boyutlu bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırma, Nisan–Temmuz 2024 tarihleri arasında Erzurum il merkezindeki basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 8 devlet lisesinde öğrenim gören 14–18 yaş arası ergenlerle yürütülmüş kesitsel bir çalışmadır. Verilen ölçeklerin %90'ından fazlasını tamamlayan 2337 ergen analize dahil edilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Gece Yeme Anketi (GYA), Güçler ve Güçlükler Anketi-Ergen Formu (GGA), Yeme Tutum Testi-26 (YTT-26), Uyku Kalitesi Ölçeği ve Uyku Değişkenleri Anketi (UKÖ-UDA), Geliştirilmiş Sabahlık-Akşamlık Stabilite Ölçeği (GSAS) ve Young İnternet Bağımlılığı Testi–Kısa Form (YİBT-KF) uygulanmıştır. GYA aracılığıyla literatürde önerilen tanı kriterleri kullanılarak ergenler yüksek GYS riski ve düşük GYS riski olarak iki gruba ayrılmış; gruplar arası karşılaştırmalar için bağımsız örneklem t-testi, Mann-Whitney U testi, Pearson Ki-Kare ve Fisher's Exact Testi kullanılmış, değişkenler arası ilişkiler Pearson ve Spearman korelasyon analizleriyle incelenmiştir. Bulgular: Yüksek GYS risk grubunda olan ergenlerin yaygınlığının %2,1 (n=50) olduğu saptanmıştır. Yüksek GYS risk grubunda olan ergenlerin %70'ini erkekler, %30'unu ise kızlar oluşturmuş olup cinsiyet ile GYS arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Yüksek GYS risk grubunda olan ergenlerin yaş ortalaması düşük riskli gruba kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır, Beden kitle indeksi açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. İçselleştirme ve dışsallaştırma sorunlarının her ikisi de yüksek GYS risk grubunda olan ergenlerde anlamlı biçimde daha yüksek bulunmuş; GGA toplam güçlük puanı GYA toplam puanıyla orta düzeyde pozitif korelasyon sergilemiştir. Uyku kalitesi ölçeği toplam puanı yüksek GYS grubunda anlamlı biçimde daha yüksek bulunmuş ve GYA toplam puanıyla güçlü bir korelasyon sergilediği saptanmıştır. Kronotip açısından sabahçıl eğilim puanları yüksek GYS riskli grubunda olan ergenlerde anlamlı biçimde daha düşük bulunurken, akşamcıl eğilim açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. İnternet bağımlılığı puanları yüksek GYS risk grubunda olan ergenlerde anlamlı biçimde daha yüksek bulunmuş ve YİBT-KF toplam puanı ile GYA toplam puanı arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır. Genel internet kullanım süresi, sosyal medya, oyun ve dizi/film platformlarında harcanan süreler yüksek GYS risk grubunda olan ergenlerde anlamlı biçimde daha yüksek bulunmuştur. Yeme tutumu açısından yüksek GYS risk grubunda olan ergenlerde YTT-26 toplam puanları anlamlı biçimde yüksek bulunmuş; sigara ve alkol kullanımı da bu grupta anlamlı düzeyde daha yaygın olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, Türkiye'de lise öğrencileri arasında GYS ve ilişkili faktörleri büyük bir örneklemde çok boyutlu olarak inceleyen ilk araştırmadır. Bulgular, ergenlerde GYS'nin yalnızca bir yeme davranışı sorunu olmadığını; uyku kalitesi, psikolojik sorunlar ve ekran kullanım alışkanlıkları ile yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Beden kitle indeksi persentil değerleri GYS ile anlamlı göstermemesi, ergen yaş grubunda GYS'nin BKİ persentil değerlerinden bağımsız bir örüntü sergileyebileceğini ortaya koymaktadır. GYS ile ilişkili faktörlerin erken dönemde belirlenmesi hem koruyucu ruh sağlığı hem de müdahale planlaması açısından büyük önem taşımaktadır. Çalışmamız; ergen popülasyonunda GYS'yi geniş bir örneklemde ve çok sayıda değişkenle ele alarak bu alandaki sınırlı literatüre özgün bir katkı sunmakta, ayrıca akran sorunları, prososyal davranış, internet kullanım zamanı ve ekran kullanım türleri gibi daha önce GYS bağlamında ergen örnekleminde sistematik biçimde incelenmemiş değişkenleri ilk kez ele alması bakımından alana önemli bir katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction: Night Eating Syndrome (NES) is a distinct eating disorder characterized by evening hyperphagia, nocturnal awakenings with eating, and morning anorexia, and is recognized as a circadian rhythm dysfunction. Adolescence is a critical developmental period during which sleep patterns, eating habits, and emotion regulation skills are reshaped, thereby creating a favorable ground for the emergence of NES. To date, no comprehensive study has simultaneously examined NES alongside numerous variables such as body mass index, internalizing-externalizing problems, eating attitudes, sleep quality, chronotype, and internet addiction in a large adolescent sample. This study aims to address this gap by investigating NES and associated factors through a multidimensional approach in a large Turkish adolescent sample. Method: This cross-sectional study was conducted between April and July 2024 with adolescents aged 14–18 years attending 8 public high schools selected by simple random sampling in the city center of Erzurum. A total of 2337 adolescents who completed more than 90% of the administered scales were included in the analysis. Participants were administered the Sociodemographic Data Form, the Night Eating Questionnaire (NEQ), the Strengths and Difficulties Questionnaire-Adolescent Form (SDQ), the Eating Attitudes Test-26 (EAT-26), the Sleep Quality Scale and Sleep Variables Questionnaire (SQS-SVQ), the Enhanced Morning-Evening Stability Scale (MESSi), and the Young Internet Addiction Test–Short Form (YIAT-SF). Using the diagnostic criteria proposed in the literature, adolescents were divided into high NES risk and low NES risk groups based on NEQ scores. Independent samples t-test, Mann-Whitney U test, Pearson Chi-Square, and Fisher's Exact Test were used for between-group comparisons, and Pearson and Spearman correlation analyses were employed to examine relationships between variables. Results: The prevalence of adolescents in the high NES risk group was found to be 2.1% (n=50). Males constituted 70% and females 30% of the high NES risk group, and a statistically significant difference was detected between gender and NES. The mean age of adolescents in the high NES risk group was significantly higher compared to the low NES risk group. No significant difference was found between the groups in terms of body mass index. Both internalizing and externalizing problems were significantly higher in adolescents in the high NES risk group; the SDQ total difficulties score showed a moderate positive correlation with the NEQ total score. The total sleep quality scale score was significantly higher in the high NES group and was found to exhibit a strong correlation with the NEQ total score. Regarding chronotype, morningness scores were significantly lower in adolescents in the high NES risk group, whereas no significant difference was found between the groups in terms of eveningness. Internet addiction scores were significantly higher in adolescents in the high NES risk group, and a significant positive correlation was found between the YIAT-SF total score and the NEQ total score. General internet usage time and time spent on social media, gaming, and series/film platforms were significantly higher in adolescents in the high NES risk group. Regarding eating attitudes, EAT-26 total scores were significantly higher in adolescents in the high NES risk group; cigarette and alcohol use were also found to be significantly more prevalent in this group. Conclusion: This study is the first investigation to examine NES and associated factors in a large sample using a multidimensional approach among high school students in Turkey. The findings demonstrate that NES in adolescents is not merely an eating behavior problem, but is closely associated with sleep quality, psychological problems, and screen use habits. The absence of a significant relationship between body mass index percentile values and NES suggests that NES may follow a pattern independent of BMI percentile values in the adolescent age group. Early identification of factors associated with NES is of great importance for both preventive mental health and intervention planning. This study makes an original contribution to the limited literature in this field by addressing NES in a large adolescent sample with numerous variables, and is particularly noteworthy for being the first to systematically examine variables such as peer problems, prosocial behavior, internet usage time, and screen use types in the context of NES in an adolescent sample.
Benzer Tezler
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- İnsülin direnci olan yetişkin bireylerin duygusal iştah, gece yeme, beslenme alışkanları ve antropometrik ölçümleri ile akdeniz diyetine uyumun irdelenmesi
Investigation of emotional appeal, night eating, nutritional habits and anthroopometric measurements and adaptation to the mediterranean diet of adult insulin resistant individuals
MELİKE BEKTAŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN ŞANLIER
- Bir vakif üniversitesinin gastronomi ve mutfak sanatlari bölümü öğrencilerinde yeme tutumu ile gece yeme sendromunun sinav kaygisi açisindan değerlendirilmesi
The assessment of eating attitude and night eating syndrome in terms of test anxiety in gastronomy and culinary arts students of a foundation university
AYSEL ÖZYAPRAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Beslenme ve DiyetetikYeditepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU DURUKAN
- Yetişkin bireylerin yeme farkındalıkları, uyku kaliteleri ve gece yeme sendromu açısından değerlendirilmesi
Evaluation eating awareness, sleep quality and night eating syndrome of adults
ELİF SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ALİ CEBİRBAY
- Tip 2 diyabetli bireylerde yeme davranışları ve diyete uyum durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of eating behaviors and diet compliance in individuals with type 2 diabetes
MERVE GÜL ALTER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikTrakya ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA TEVFİKOĞLU PEHLİVAN