Geri Dön

Erken postpartum dönemde kadınların aile planlamasına yönelik bilgi ve tutumları ile etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi

Evaluation of women's knowledge and attitudes towardfamily planning and the factors affecting them in the early postpartum period

  1. Tez No: 1014395
  2. Yazar: BÜŞRA AYAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. GÜLTEN GÜVENÇ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Aile Planlaması, Family Planning
  6. Anahtar Kelimeler: Postpartum Dönem, Aile Planlaması, Tutum, Kadınlar, Bilgi, Hemşire, Postpartum Period, Family Planning, Attitude, Women, Knowledge, Nurse
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

AYAN, B. (2026). Erken Postpartum Dönemde Kadınların Aile Planlamasına Yönelik Bilgi ve Tutumları ile Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi. Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği ABD., Yüksek Lisans Tezi. Ankara. Amaç: Bu araştırma, erken postpartum dönemde olan kadınların aile planlamasına yönelik bilgi ve tutumları ile etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma tanımlayıcı tipte olup, Ocak 2025-Ekim 2025 tarihleri arasında Ankara Etlik Şehir Hastanesi postpartum kliniklerinde yatan, dahil edilme kriterlerine uygun 310 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri hasta odasında yüz yüze görüşme tekniğiyle, Tanıtıcı Bilgi Formu, Kontraseptif Bilgi Değerlendirme Ölçeği ve Postpartum Aile Planlaması Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bu araştırmada tüm veriler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 28.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerden sürekli değişkenler ortalama ± standart sapma (X̄ ± SS), kategorik değişkenler ise sayı (n) ve yüzde (%) olarak ifade edilmiştir. İki bağımsız grup arasındaki karşılaştırmalarda normallik varsayımını sağlayan değişkenler için Bağımsız Örneklemler t-Testi, sağlamayan değişkenler için Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. Üç ve daha fazla bağımsız grup arasındaki karşılaştırmalarda normallik varsayımını sağlayan değişkenler için Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA), sağlamayan değişkenler için Kruskal-Wallis H Testi uygulanmıştır. ANOVA sonucunda anlamlılık tespit edildiğinde gruplar arası farkları belirlemek amacıyla Tukey HSD post-hoc testi kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla normallik varsayımını sağlayan değişkenler için Pearson Korelasyon Katsayısı hesaplanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan katılımcıların ortalama yaşı 28,71 ± 4,89' dur. Katılımcıların %39,7'si lise mezunu ve çalışmamaktadır. Kadınlardan %60,3'ü bu gebeliği öncesinde aile planlaması (AP) yöntemi kullanmıştır. Kullanılan AP yöntemi (%31,0) ve bilinen AP yöntemi (%66,8) kondomdur. Kadınların Kontraseptif Bilgi Değerlendirme Ölçeği puan ortalaması 7,38 ± 4,91 olarak bulunmuştur. Postpartum Aile Planlaması Tutum Ölçeği (PAPTÖ) Toplam Puan ortalaması 99,02 ± 11,67 olarak bulunmuştur. Katılımcıların kontraseptif bilgi düzeylerinin düşük, aile planlaması tutumlarının olumlu olduğu saptanmıştır. Kontraseptif bilgi toplam puanı ile eş yaşı ve ilk gebelik yaşı arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,117; p=0,040) (r=0,182; p=0,001). Kontraseptif bilgi toplam puanı ile toplam gebelik sayısı (r=-0,168; p=0,003) ve yaşayan çocuk sayısı (r=-0,139; p=0,014) arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Çalışma durumu ile kontraseptif bilgi toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (t = 7,48; p <0,001). Eş eğitim durumu ile kontraseptif bilgi toplam puanı arasında anlamlı fark bulunmuştur (F = 21,09; p <0,001). Gelir durumu ile kontraseptif bilgi toplam puanı arasında anlamlı fark bulunmuştur (F = 9,49; p <0,001). Gebeliğin planlı olup olmama durumuna göre kontraseptif bilgi toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (t = 3,25; p = 0,001). Şimdiki gebelik öncesi aile planlaması yöntemi kullanma durumu ile kontraseptif bilgi toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (t = 4,28; p <0,001). PAPTÖ ortalama puanı ile ilk gebelik yaşı arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (r= 0,164; p=0,004). PAPTÖ toplam puanı eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık göstermektedir (F = 18,19; p <0,001). Çalışma durumu ile PAPTÖ toplam puanı, ciddiyet alt boyutu puanı, yarar alt boyutu puanı, engeller alt boyutu puanı, eyleme geçme alt boyutu puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar saptanmıştır (t = 6,06; p <0,001) (t = 3,55; p <0,001) (t = 2,60; p = 0,011) (t = 2,41; p = 0,019) (t = 2,81; p = 0,006). Eş eğitim durumu ile PAPTÖ toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (F = 6,18; p<0,001). Gelir durumu ile PAPTÖ toplam puanı, ciddiyet alt boyutu puanı, öz yeterlilik alt boyutu puanı arasında anlamlı fark bulunmuştur (F = 5,02; p = 0,007) (F = 3,42; p = 0,036) (F = 7,34; p = 0,001). Kontraseptif Bilgi ile PAPTÖ puanları arasında orta düzeyde, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (r = 0,489; p < 0,001). Sonuç: Postpartum dönemdeki kadınların eğitim ve gelir düzeyi, gebeliğin planlı olma durumu, gebelik öncesi aile planlaması yöntemi kullanımı ile eşe ait özelliklerin kontraseptif bilgi ve postpartum aile planlaması tutumlarını etkilediği belirlenmiştir. Kontraseptif bilgi düzeyi arttıkça postpartum aile planlamasına yönelik tutumların da olumlu yönde arttığı saptanmıştır. Gebelik öncesi ve postpartum dönemde kadınlara ve eşlere birlikte sunulan, hedefe özgü ve sosyodemografik özelliklere uygun aile planlaması danışmanlık hizmetleri önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

AYAN, B. (2026). Evaluation of Women's Knowledge and Attitudes Toward Family Planning and the Factors Affecting Them in the Early Postpartum Period.Gulhane Institute of Health Sciences, Obstetrics and Gynecology Nursing Program, Master's Thesis, Ankara. Aim: This study was conducted to evaluate the knowledge and attitudes of women in the early postpartum period toward family planning and the factors affecting them. Materials and Methods: This descriptive study was conducted with 310 women who were hospitalized in the postpartum clinics of Ankara Etlik City Hospital between January 2025 and October 2025 and met the inclusion criteria. The data were collected through face-to-face interviews using the Descriptive Information Form, the Contraceptive Knowledge Assessment Scale, and the Postpartum Family Planning Attitude Scale. All data were analyzed using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) version 28.0. In the analysis of the data, descriptive statistics were used; continuous variables were expressed as mean ± standard deviation (X̄ ± SD), and categorical variables were presented as number (n) and percentage (%).For comparisons between two independent groups, the Independent Samples t-test was used for variables that met the assumption of normality, while the Mann–Whitney U test was applied for variables that did not meet the normality assumption.For comparisons among three or more independent groups, One-Way Analysis of Variance (One-Way ANOVA) was used for variables that satisfied the normality assumption, and the Kruskal–Wallis H test was employed for variables that did not. When a statistically significant difference was detected in ANOVA, the Tukey HSD post-hoc test was conducted to determine intergroup differences. To examine the relationships between continuous variables, the Pearson correlation coefficient was calculated for variables that met the assumption of normality. Conclusion: The mean age of the participants was 28.71 ± 4.89 years. Of the participants, 39.7% were high school graduates and unemployed. Prior to the current pregnancy, 60.3% of the women had used a family planning (FP) method. The most commonly used FP method (31.0%) and the most commonly known method (66.8%) was the condom. The mean score of the Contraceptive Knowledge Assessment Scale was 7.38 ± 4.91. The mean total score of the Postpartum Family Planning Attitude Scale (PFPAS) was 99.02 ± 11.67. It was determined that the participants had a low level of knowledge regarding contraception, while their attitudes toward family planning were positive. A positive and statistically significant correlation was found between the total contraceptive knowledge score and spouse's age (r = 0.117; p = 0.040), as well as age at first pregnancy (r = 0.182; p = 0.001). A negative and statistically significant correlation was determined between the total contraceptive knowledge score and the total number of pregnancies (r = −0.168; p = 0.003), and the number of living children (r = −0.139; p = 0.014). A statistically significant difference was found between employment status and the total contraceptive knowledge score (t = 7.48; p <0.001). A significant difference was observed between spouse's educational level and the total contraceptive knowledge score (F = 21.09; p <0.001). A significant difference was also found between income level and the total contraceptive knowledge score (F = 9.49; p <0.001). A statistically significant difference was identified in the total contraceptive knowledge score according to whether the pregnancy was planned (t = 3.25; p = 0.001). Additionally, a statistically significant difference was found between pre-pregnancy use of a family planning method and the total contraceptive knowledge score (t = 4.28; p <0.001). A positive and statistically significant correlation was found between the mean PFPAS score and age at first pregnancy (r = 0.164; p = 0.004). The total PFPAS score differed significantly according to educational level (F = 18.19; p <0.001). Statistically significant differences were found between employment status and the PFPAS total score, as well as the seriousness, benefits, barriers, and action subscale scores (t = 6.06; p <0.001; t = 3.55; p <0.001; t = 2.60; p = 0.011; t = 2.41; p = 0.019; t = 2.81; p = 0.006, respectively). A statistically significant difference was found between spouse's educational level and the total PFPAS score (F = 6.18; p <0.001). Significant differences were observed between income level and the PFPAS total score, seriousness subscale score, and self-efficacy subscale score (F = 5.02; p = 0.007; F = 3.42; p = 0.036; F = 7.34; p = 0.001). A moderate, positive, and statistically significant correlation was found between Contraceptive Knowledge and PFPAS scores (r = 0.489; p <0.001). Results: It was determined that women's education and income levels, planned pregnancy status, use of a family planning method before pregnancy, and spouse-related characteristics affect contraceptive knowledge and postpartum family planning attitudes in the postpartum period. As contraceptive knowledge levels increased, attitudes toward postpartum family planning also improved positively. Therefore, targeted family planning counseling services tailored to sociodemographic characteristics and provided jointly to women and their spouses during the pre-pregnancy and postpartum periods are recommended.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    520722

    İstanbul'un bir ilçesinde postpartum depresyon sıklığı ve ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi

    Başlık çevirisi yok

    NEŞE KESKİN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Halk SağlığıMarmara Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. DİLŞAD SAVE

  2. Tez No

    194399

    Doğum sonu erken dönemde taburcu edilen anneler için geliştirilen evde bakım hizmet modelinin etkinliğinin incelenmesi

    Studying the effectiveness of homecare service model developed for mothers discharged from the hospital in the early postpartum period

    GÜLTEN KOÇ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Halk SağlığıHacettepe Üniversitesi

    Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. KAFİYE EROĞLU

  3. Tez No

    123943

    Doğum sonrası dönemde verilen aile planlaması eğitiminin yöntem kullanmaya etkisi

    The Effect of family planning education giving in postpartum period on the use of contraceptive methods

    MELİS NAÇAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    Halk SağlığıErciyes Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    Y.DOÇ.DR. AHMET ÖZTÜRK

  4. Tez No

    759660

    Bakırköy Dr Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi kadın hastalıkları ve doğum polikliniğine başvuran 20 hafta ve üzeri gebelerin postpartum kontrasepsiyon ile ilgili farkındalık düzeylerinin belirlenmesi

    206 / 5.000 çeviri sonuçlari determination of awareness levels regarding postpartum contraception of pregnancy over 20 WEEKS and applying to Bakirköy Dr Sadi Konuk education and Research Hospital gynecology and obstetrics polyclinic

    MELİKE ÖZBİRECİKLİ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MURAT EKİN

  5. Tez No

    961460

    Doğum sonrası dönemde iki uçlu duygudurum bozukluğu ataklarını tetikleyen sosyodemografik ve klinik etkenler

    Sociodemographic and clinical factors triggering bipolar mood disorder episodes in the postpartum period

    FAZİLET KÖKSAL YİĞİT

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriEskişehir Osmangazi Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÇINAR YENİLMEZ

Geri Dön