Beden eğitimi öğretmen adaylarının öğretmen kimliğinin belirlenmesinde bireysel faktörlerin rolü
The role of individual factors in determining the teacher identity of pre-service physical education teachers
- Tez No: 1014495
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE DİLŞAD MİRZEOĞLU, PROF. DR. FEVZİYE HÜLYA AŞÇI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Spor, Education and Training, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, beden eğitimi öğretmen adaylarının öğretmen kimliğinin belirlenmesinde bireysel faktörlerin rolünü incelemeyi ve araştırmada kullanılmak üzere öğretmen kimliği ölçeğini Türk kültürüne uyarlamayı amaçlamaktadır. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada beden eğitimi öğretmen adayları için öğretmen kimliği ölçeğinin Türk kültürüne uyarlama süreci yürütülmüştür. Uyarlama aşamasında veriler 2023-2024 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Marmara Bölgesi'ndeki üniversitelerde öğrenim gören 250 beden eğitimi öğretmen adayından toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve Açımlayıcı Yapısal Eşitlik Modellemesi (AYEM/ESEM) ile incelenmiş; güvenilirlik değerleri için ise birleşik güvenilirlik ve Cronbach's alfa değerlerine bakılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında öğretmen öz-yeterliği, başarı hedef yönelimleri ve öğretmenlik mesleğine bağlılığın öğretmen kimliği üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri test edilmiştir. Bu aşamanın örneklem grubunu Türkiye'nin yedi bölgesinden seçilen üniversitelerde 2024-2025 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören toplam 562 beden eğitimi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak öğretmen öz-yeterlik ölçeği, 3x2 başarı hedefleri modeli ölçeği, öğretmenlik mesleğine bağlılık ölçeği ve Türk kültürüne uyarlaması yapılan öğretmen kimliği ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama araçlarının geçerlik ve güvenilirlik testlerinden sonra araştırma modeli, yapısal eşitlik modeli kapsamında yol (path) analizi ile test edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında, öğretmen kimliği ölçeğinin beden eğitimi öğretmen adaylarının öğretmen kimliğini belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu kanıtlanmıştır. Öğretmenlik mesleğine bağlılığın öğretmen kimliğini güçlü ve tutarlı biçimde yordadığı, başarı hedef yönelimlerine ilişkin bulgular ise daha seçici ve bağlama duyarlı bir yapı ortaya koymuştur. Yalnızca diğer yaklaşım hedefinin öğretmen kimliğini anlamlı biçimde yordadığı görülmüştür. Öğretmen öz-yeterliğinin hem öğretmenlik mesleğine bağlılığı hem de öğretmen kimliğini doğrudan ve anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir. Bununla birlikte, öğretmen öz-yeterliğinin öğretmen kimliği üzerindeki etkisinin öğretmenlik mesleğine bağlılık aracılığıyla dolaylı olarak da güçlendiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu araştırma beden eğitimi öğretmen adaylarında öğretmen kimliğinin tek boyutlu bir yapı olmadığını; öğretmenlik yeterlik algıları ve mesleğe yönelik duygusal bağlanma süreçlerinin etkileşimiyle şekillenen çok boyutlu ve dinamik bir yapı olduğunu ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the role of individual factors in the development of teacher identity among pre-service physical education teachers and to adapt a teacher identity scale for use in the Turkish cultural context. The study consists of two phases. In the first phase, the adaptation process of the Teacher Identity Scale for pre-service physical education teachers to the Turkish cultural context was conducted. During this phase, data were collected from 250 pre-service physical education teachers enrolled in universities in the Marmara Region during the spring semester of the 2023–2024 academic year. The construct validity of the scale was examined using Confirmatory Factor Analysis (CFA) and Exploratory Structural Equation Modeling (ESEM). At the same time, reliability was assessed through Composite Reliability (CR) and Cronbach's alpha coefficients. In the second phase of the study, the direct and indirect effects of teacher self-efficacy, achievement goal orientations, and commitment to the teaching profession on teacher identity were tested. The sample for this phase consisted of 562 pre-service physical education teachers studying at universities selected from all seven regions of Türkiye during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the Teacher Self-Efficacy Scale, the 3×2 Achievement Goal Orientation Scale, the Commitment to the Teaching Profession Scale, and the adapted Teacher Identity Scale. Following the validity and reliability analyses of the instruments, the research model was tested using path analysis within the framework of Structural Equation Modeling. The findings indicated that the teacher identity scale is a valid and reliable measurement tool for assessing the teacher identity of pre-service physical education teachers. Commitment to the teaching profession was found to be a strong and consistent predictor of teacher identity, whereas achievement goal orientations demonstrated a more selective and context-sensitive structure. Specifically, only the other-approach goal orientation significantly predicted teacher identity. Teacher self-efficacy was found to significantly and directly predict both commitment to the teaching profession and teacher identity. Moreover, the effect of teacher self-efficacy on teacher identity was also strengthened indirectly through commitment to the teaching profession. In conclusion, this study revealed that teacher identity among pre-service physical education teachers is not a unidimensional construct; rather, it is a multidimensional and dynamic structure shaped through the interaction between perceptions of teaching competence and emotional commitment to the profession.
Benzer Tezler
- Müzik öğretmeni adaylarının öğretmen kimliklerinin incelenmesi
An examination of the teaching identity of music teacher candidates
BURCU ATİLLA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
MüzikMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RIZA AKYÜREK
- Anlamlı beden eğitimi yaklaşımıyla öğretmen adaylarının mesleki kimlik inşası
Professional identity construction of pre-service teachers through the meaningful physical education approach
MÜNÜRE BERİL KİRAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ HÜNÜK
- Beden eğitimi öğretmeni adaylarının öğretmenlik kimliklerini geliştirmelerinde etkili olan faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluati̇on of the factors that affect i̇n developi̇ng of teacher i̇denti̇ty of candi̇date physi̇cal educati̇on teachers
MEHMET ALİ ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET ALINCAK
- Beden eğitimi öğretmeni adaylarının meslek öncesi öğretmen kimlik algılarının incelenmesi
Investi̇gati̇on of PRE - servi̇ce teachers' identi̇ty percepti̇ons of physi̇cal educati̇on teacher candi̇dates
NECMETTİN KÜMPERLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİKRET ALINCAK
- Beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının kişilik özellikleri ve yaşam becerilerinin meslek öncesi öğretmen kimliğine etkisi
The effect of personality traits and life skills of physical education and sports teacher candidates on pre-professional teacher identity
UĞUR İNCE