Hemşirelerin toplumsal cinsiyet farkındalık düzeylerinin hasta merkezli bakım ve hemşirelik süreci yetkinlik düzeyi üzerine etkisi: Kesitsel bir araştırma
The effect of nurses' gender awareness levels on patient-centered care and nursing process competency levels: A cross-sectional study
- Tez No: 1014652
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE DELİKTAŞ DEMİRCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, hemşirelik bakımı, hemşirelik süreci yetkinliği, toplumsal cinsiyet farkındalığı, Nursing, nursing care, nursing process competency, gender awareness
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırmanın amacı, hemşirelerin toplumsal cinsiyet farkındalık düzeylerinin hasta merkezli bakım ve hemşirelik süreci yetkinlik düzeyleri üzerine etkisini belirlemektir. Yöntem: Araştırma, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde görev yapan ve dahil edilme kriterlerine uyan 248 hemşire ile yürütülmüştür. Veriler Eylül 2025-Şubat 2026 tarihleri arasında Kişisel Bilgi Formu, Nijmegen Tıpta Cinsiyet Farkındalığı Ölçeği, Hasta Merkezli Bakım Yetkinlik Ölçeği ve Hemşirelik Süreci Yetkinlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Tanımlayıcı istatistikler ile parametrik karşılaştırma, korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Bulgular: Hemşirelerin toplumsal cinsiyet duyarlılık puan ortalaması 35.75±8.57, hastalara yönelik toplumsal cinsiyet ideolojisi 30.36±8.97, hemşirelere yönelik toplumsal cinsiyet ideolojisi ise 18.35±5.53 olarak hesaplanmıştır. Hemşirelere yönelik toplumsal cinsiyet ideolojisi ile yalnızca hastaların haklarını savunma alt boyutu arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır (r=-0.127, p<0.05). Hastalara yönelik toplumsal cinsiyet ideolojisi ile hemşirelik süreci yetkinliği arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=-0.161, p<0.05). Regresyon analizinde toplumsal cinsiyet farkındalığı alt boyutlarının hasta merkezli bakım yetkinliği üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı (F=0.353, p=0.787), hastalara yönelik toplumsal cinsiyet ideolojisinin ise hemşirelik süreci yetkinliğini negatif yönde etkilediği saptanmıştır (ß=-0.212, p=0.021). Sonuç: Araştırmada hemşirelerin toplumsal cinsiyet farkındalığının, hastalara ve hemşirelere yönelik toplumsal cinsiyet ideolojilerinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin mesleklerine yönelik toplumsal cinsiyetçi ideolojileri arttıkça, hasta haklarını savunma düzeylerinin azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca, hemşirelerin hastalara yönelik toplumsal cinsiyet ideolojilerinin yüksek olmasının hemşirelik sürecini yetkin bir şekilde yürütmelerini olumsuz etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle, hemşirelerin toplumsal cinsiyet farkındalıklarını artırmanın hemşirelik sürecini ve bakımını iyileştireceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The study aimed to determine the effect of nurses' gender awareness levels on patient-centered care and nursing process competency levels. Method: The study was conducted with 248 nurses working at Akdeniz University Hospital who met the inclusion criteria. Data were collected between September 2025 and February 2026 using the Personal Information Form, Nijmegen Gender Awareness in Medicine Scale, Patient-Centered Care Competency Scale, and Nursing Process Competency Scale. Descriptive statistics, parametric comparison tests, correlation analyses, and multiple linear regression analyses were used in the data analysis. Results: The mean scores of the nurses were 35.75±8.57 for gender sensitivity, 30.36±8.97 for gender ideology toward patients, and 18.35±5.53 for gender ideology toward nurses. A significant negative relationship was found only between gender ideology toward nurses and the“advocating patient rights”subdimension (r=-0.127, p<0.05). A significant negative relationship was also identified between gender ideology toward patients and nursing process competency (r=-0.161, p<0.05). Regression analysis revealed that the subdimensions of gender awareness did not have a significant effect on patient-centered care competency (F=0.353, p=0.787), whereas gender ideology toward patients negatively affected nursing process competency (ß=-0.212, p=0.021). Conclusion: In the study, it was determined that nurses had moderate sensitivity to gender-related issues and moderate gender ideology toward patients and nurses. It was found that as nurses' gender ideology regarding their profession increased, their level of advocating for patient rights decreased. In addition, it was concluded that high levels of nurses' gender ideology toward patients negatively affected their ability to carry out the nursing process competently. Therefore, it is considered that increasing nurses' gender awareness will improve the nursing process and nursing care.
Benzer Tezler
- Bir üniversitede öğrencilerin siber flört istismarına maruziyetlerinin benlik saygısına etkisi ve akıllı telefon bağımlılığının aracı rolü
The effect of students' exposure to cyber dating abuse on self-esteem at a university and the mediating role of smartphone addiction
SENA OKTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ ODABAŞ
- Hemşirelerin sigara kullanma davranışının üçüncü el sigara dumanına yönelik görüş ve inançlarına etkisi
The effect of nurses' smoking behavior on their views and beliefs about third-hand smoke
AYŞEGÜL TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAFAK DAĞHAN
- İstanbul'un bir ilçesinde kamu ve özel sektörde çalışan hemşirelerin mesleki profesyonelliklerinin belirlenmesi
Determınatıon of nurses' occupatıonal professıonalısm who works publıc and prıvate sector a dıstrıct of İstanbul
PAKİZE KAYA
- Hemşirelik öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algısının flört şiddeti tutumuna etkisi
The effect of nursing students perception of social gender on flirt violence
SEVGİ BALCI DEVRİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Hemşirelikİstanbul Okan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KERİME DERYA BEYDAĞ
- Sağlık profesyonellerinde çelişik duygulu cinsiyetçilik ile iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the ambivalent sexism and job satisfaction in healthcare professionals
GAMZE DALAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRGÜL ÖZKAN