Coğrafya öğretmenlerinin deprem bilinci algı düzeylerinin incelenmesi
An examination of geography teachers' perception levels of earthquake awareness
- Tez No: 1014832
- Danışmanlar: PROF. DR. NURCAN DEMİRALP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afetler, dünyanın farklı yerlerinde yaşanmakta ve genel olarak önemli ölçüde can ve mal kaybına neden olmaktadır. Afetlerin olumsuz etkilerinden korunabilmek için toplumda etkili bir afet bilincinin oluşturulması büyük önem taşımaktadır. Özellikle deprem gibi doğal afetler, oluşumu engellenemeyen doğal olaylar olmakla beraber, gerekli önlemler alındığında etkileri en aza indirilebilmektedir. Bu nedenle eğitim deprem bilincinin kazandırılmasında temel bir araç olarak öne çıkmaktadır. Afetler karşısında öğrenciler daha savunmasız olarak değerlendirilse de bu durum onların tamamen çaresiz olduğu anlamına gelmemektedir. Öğrencilerin gününün büyük bir kısmını okulda geçirmesi ve öğretmenlerin onların yetişmesinde sorumlu olması, öğretmenlerin deprem bilinci düzeyinin belirlenmesini önemli hale getirmektedir. Bu sebeple çalışmanın amacı coğrafya öğretmenlerinin deprem bilinci algı düzeylerinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda coğrafya öğretmenlerinin deprem bilinci algı düzeylerinin; cinsiyet, deprem deneyimi, deprem eğitimi ve mesleki kıdem gibi değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği tespit edilmeye çalışılmaktadır. Araştırmanın problem cümlesi;“Coğrafya öğretmenlerinin deprem bilinci algısı hangi düzeydedir?”dir.. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılmıştır. Bu çalışmada veri toplama aracı, Dikmenli vd. (2018) tarafından geliştirilen ve geçerlik-güvenirlik çalışmaları (Cronbach alpha 0.722) tamamlanmış olan“Afet Bilinci Algı Ölçeği”, araştırmanın amacına uygun olarak“Deprem Bilinci Algı Ölçeği”şeklinde yeniden düzenlenmiştir. Araştırmada kullanılan“Deprem Bilinci Algı Ölçeği”nin de geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır (Cronbach alpha 0.925). Ölçek dört alt boyuttan (deprem eğitimi, deprem öncesi, deprem sonrası ve yanlış deprem bilinci) oluşmaktadır. Ölçeğin tamamından alınabilecek en düşük puan 33, en yüksek puan ise 165 tir. Ayrıca öğretmenlerin cinsiyet, mesleki kıdem, yaşadığı coğrafi bölge, deprem eğitimi alıp almadığı ve deprem vi yaşayıp yaşamadığına ilişkin sorular için araştırmacılar tarafından Öğretmen Kişisel Bilgi Formu geliştirilmiştir. Araştırma 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinde görev yapmakta olan 164 coğrafya öğretmeni ile yürütülmüştür. Bu araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde IBM SPSS Statistics 22.0 paket programı kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler (frekans, yüzde, ortalama, standart sapma), Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; coğrafya öğretmenlerinin deprem bilinci algı düzeylerinin yüksek düzeyde (>120) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, deprem yaşamamış öğretmenlerin (%71) deprem eğitimi bilinci ve genel deprem bilinci düzeyleri daha yüksek bulunmuş, ancak diğer alt boyutlar bakımından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmemiştir. Deprem eğitimi alan öğretmenlerin yanlış deprem bilinci ve deprem sonrası bilinç alt boyutunda deprem eğitimi almayanlara göre puanları daha yüksek çıkmıştır. Genel deprem bilinci toplam puanında da deprem eğitimi alan öğretmenlerin puanları deprem eğitimi almayanlara göre daha yüksek çıkmıştır. Son olarak araştırmaya katılan coğrafya öğretmenlerinin büyük çoğunluğu (%85.4) okullarda verilen deprem eğitimini yetersiz bulmuştur. Araştırma sonuçlarına bağlı olarak, öğretmenlerin tamamının düzenli aralıklarla devam eden deprem eğitimi alması ve verilecek deprem eğitiminin içerik ve uygulama açısından geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Disasters occur in different parts of the world and cause significant loss of life and property. To protect against the negative effects of disasters, creating effective disaster awareness in society is of great importance. Although natural disasters, especially earthquakes, are unavoidable events, their effects can be minimized when necessary precautions are taken. In this regard, education stands out as a fundamental tool in raising earthquake awareness. Although students are considered more vulnerable in the face of disasters, this does not mean they are completely helpless. Given that students spend a large part of their day at school and teachers are responsible for their upbringing, determining teachers' level of earthquake awareness becomes crucial. Therefore, the aim of this study is to examine the level of earthquake awareness among geography teachers. To this end, the study attempts to determine whether the earthquake awareness levels of geography teachers differ according to variables such as earthquake experience, earthquake education, and professional seniority. The research question is:“What is the level of earthquake awareness among geography teachers?”This research utilized a survey design, a quantitative research method. In this study, the“Disaster Awareness Perception Scale,”developed by Dikmenli et al. (2018) and whose validity and reliability studies (Cronbach alpha 0.722) have been completed, was revised to become the“Earthquake Awareness Perception Scale”to suit the purpose of the research. The validity and reliability of the“Earthquake Awareness Perception Scale”used in the study have also been completed (Cronbach alpha 0.925). The scale consists of four subdimensions (earthquake education, before the pre-earthquake, post-earthquake, and misconceptions about earthquakes). The lowest possible score on the entire scale is 33, and the highest possible score is 165. In addition, a Teacher Personal Information Form was developed by researchers to include questions about teachers' gender, professional seniority, geographical region of residence, whether they received earthquake training, and whether viii they experienced an earthquake. The research was conducted with 164 geography teachers working in Ankara province during the 2025-2026 academic year. IBM SPSS Statistics 22.0 software package was used to analyze the data obtained in this research. Descriptive statistics (frequency, percentage, mean, standard deviation), Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U, and Kruskal-Wallis tests were used in the analysis of the obtained data. The research results showed that geography teachers have a high level of earthquake awareness (>120). According to the analysis results, teachers who had not experienced an earthquake (71%) had higher levels of earthquake education awareness and general earthquake awareness, but no statistically significant difference was found between the groups in terms of other subdimensions. Teachers who received earthquake education scored higher than those who did not in the dimensions of incorrect earthquake awareness and post-earthquake subconsciousness. In the overall earthquake awareness score, teachers who received earthquake education also scored higher than those who did not. Finally, the vast majority of geography teachers participating in the study (85.4%) found the earthquake education provided in schools inadequate. Based on the research findings, it is recommended that all teachers receive regular ongoing earthquake training. Furthermore, it is suggested that earthquake education provided in schools be improved in terms of both application and content.
Benzer Tezler
- Sınıf öğretmenlerinin afet bilinci algı düzeylerinin belirlenmesi
Determination of disaster awareness perception levels of pri̇mary education teachers
DOĞAN BULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBartın ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖRKEM AVCI
- Sosyal bilgiler dersinin deprem bilinci geliştirmedeki rolüne ilişkin öğretmen görüşleri
Teacher views on the role of social studies course in developing earthquake awareness
MUSTAFA ÖVÜNÇ KURNAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
CoğrafyaTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE ÇAĞLAR
- Sosyal bilgiler ve coğrafya öğretmenlerinin okullarda doğal afetlerle ilgili etkili bir eğitim verilmesi ve bilinç oluşmasına yönelik görüşleri
Social studies and geography teachers' opinions on providing effective education and raising awareness about natural disasters in schools
BEYKUL KÜPELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİLMİ DEMİRKAYA
- Ortaöğretim coğrafya eğitim-öğretiminde görsel materyallerin kullanımı ve öğrenme üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
AYKUT EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURİYE GARİPAGAOĞLU
- Depremlerin nüfus ve eğitim üzerindeki etkisi: 6 Şubat Kahramanmaraş depremleri örneği
The impact of earthquakes on population and education: February 6 Kahramanmaraş earthquakes example
ÖMER DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDicle ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALMAN ÖZÜPEKÇE