Capsicum chinense türüne ait biber hatlarının yüksek sıcaklık stresine dayanıklılık düzeylerinin belirlenmesi, dayanıklı/tolerant hatların anaç ıslahında değerlendirilmesi
Determination of high temperature stress resistance levels of lines belonging to the capsicum chinense species and evaluation of resistant/tolerant lines in pepper rootstock breeding
- Tez No: 1015061
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET BALKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sebzelerde yüksek sıcaklık zararı; büyüme, gelişme, verim ve kalite kayıplarına neden olan önemli bir abiyotik stres faktörüdür. Yaz döneminde sebze yetiştiriciliğinde artan sıcaklıklar, bitkilerin verim ve kalite performanslarını olumsuz yönde etkilemektedir. Capsicum cinsi içerisinde yer alan Capsicum chinense türü, biyotik ve abiyotik stres koşullarına dayanıklılığı nedeniyle önemli bir genetik kaynak olarak değerlendirilmektedir. Bu tez çalışması kapsamında, C. chinense türüne ait S5 generasyonunda geliştirilmiş 18 nitelikli hat ve iki hibrit biber çeşidi kullanılmıştır. C. chinense hatlarının yüksek sıcaklık stresine karşı dayanıklılık düzeyleri, hem klasik testleme yöntemleri hem de biyokimyasal analizler kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, sera koşullarında ilkbahar-yaz dönemi yetiştiriciliğinde, yüksek sıcaklık stresinin büyüme, gelişme, verim ve kalite üzerine olan etkilerinin ortaya konulması çalışmanın diğer önemli bir amacını oluşturmuştur. Yüksek sıcaklık testlemeleri sonucunda biber hatlarında oluşan zararlanma dereceleri, 1-6 skalası kullanılarak değerlendirilmiştir. Klasik yüksek sıcaklık testleme sonuçlarına göre, skala değerlerinin ortalama 1.0 ile 4.5 arasında değiştiği belirlenmiştir. RC6-31, RC2-43, RC6-25 ve RC6-30 hatları, yüksek sıcaklığa en tolerant genotipler olarak öne çıkmıştır. Antalya ekolojik koşullarında ilkbahar–yaz dönemi sera yetiştiriciliğinde, bitki başına toplam meyve ağırlığı bakımından en yüksek verim RC5-5 genotipinden (810,57 g) elde edilmiştir. Yüksek sıcaklık stresi sonucunda, biber genotipleri arasında malondialdehit (MDA) düzeylerinin 0.7-1.5 µmol g⁻¹ TA, prolin içeriğinin ise 1.5-7.0 µmol g⁻¹ TA arasında değişim gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca, yüksek sıcaklık uygulamalarının antioksidan enzim aktiviteleri üzerinde genotipler arasında belirgin farklılıklara neden olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, APX aktivitesi 1.3-11.3 U mg⁻¹ protein, süperoksit dismütaz (SOD) aktivitesi 58.4-94.7 U mg⁻¹ protein ve katalaz (CAT) aktivitesi -26.5 ile 45.0 U mg⁻¹ protein aralığında değişmiştir. Çalışma sonucunda, yüksek sıcaklığa toleransı yüksek C. chinense hatlarının, gelecekte aşılı biber anaç ıslahında türler arası melezleme programlarında ebeveyn olarak (C. annuum × C. chinense) kullanılması ve ilk yerli aşılı biber anaçlarının geliştirilmesine katkı sağlaması öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
High-temperature damage in vegetables is an important abiotic stress factor that causes losses in growth, development, yield, and quality. During summer vegetable cultivation, elevated temperatures adversely affect plant yield and quality performance. Capsicum chinense, belonging to the genus Capsicum, is an important genetic resource due to its tolerance to biotic and abiotic stress conditions. In this thesis study, 18 advanced C. chinense inbred lines at the S5 generation and two hybrid pepper cultivars were used. The heat tolerance levels of the C. chinense lines were evaluated using both classical screening methods and biochemical analyses. In addition, another important objective of this study was to elucidate the effects of high ivemperatures stress on growth, development, yield, and quality under greenhouse conditions during the spring-summer cultivation period. Heat injury levels observed in pepper lines following high-temperature stress tests were assessed using a 1-6 scale. According to the classical heat stress screening results, mean scale values ranged from 1.0 to 4.5. The lines RC6-31, RC2-43, RC6-25, and RC6-30 were identified as the most heat tolerant genotypes. Under Antalya ecological conditions during spring-summer greenhouse cultivation, the highest yield per plant (810.57 g) was obtained from the genotype RC5-5. As a result of heat stress, malondialdehyde (MDA) levels among pepper genotypes ranged from 0.7-1.5 µmol g⁻¹ FW, while proline content varied between 1.5 and 7.0 µmol g⁻¹ FW. Furthermore, high-temperature treatments caused significant differences in antioxidant enzyme activities among genotypes. Accordingly, APX activity ranged from 1.3 to 11.3 U mg⁻¹ protein, superoxide dismutase (SOD) activity from 58.4 to 94.7 U mg⁻¹ protein, and catalase (CAT) activity from -26.5 to 45.0 U mg⁻¹ protein. Overall, the results indicate that highly heat-tolerant C. chinense lines may be used as parents in interspecific hybridization programs (C. annuum × C. chinense) for grafted pepper rootstock breeding, contributing to the development of the first locally developed grafted pepper rootstocks.
Benzer Tezler
- Capsicum chinense türüne ait biber genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu
Morphological and molecular characterization of Capsicum chinense genotypes
KÜBRA TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BALKAYA
- Capsicum chinense türüne ait biber genotiplerinde tohum canlılığı üzerine sıcaklığın etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of temperature on seed viability inCapsicum chinense genotypes
BİRCAN GÖKPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BALKAYA
- Bazı biber türlerinin (Capsicum spp) RAPD markerlarıyla belirlenmesi ve akrabalık derecelerinin araştırılması
Identification of some Capsicum species by using markers and determining genetic relationships
KAMİLE ÖNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
ZiraatAkdeniz ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NACİ ONUS
- Türkiye ve Nijerya biber aksesyonlarının moleküler markör ile domates lekeli solgunluk virüsüne dayanıklılıklarının belirlenmesi
Determination of resistance to tomato spotted wild virus in pepper accessions from Turkey and Nigeria using molecular markers
ABDIFATAH ADAN HASSAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BiyoteknolojiEge ÜniversitesiBiyoteknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA İLBİ
- Tomato spotted wilt virus biber izolatlarının popülasyon çeşitliliği ve biber genotiplerinin reassortant izolatlara tepkisi
Population structure of Tomato spotted wilt virus and resistance response of pepper genotypes to reassortant isolates
SELİN CEREN BALSAK
Doktora
Türkçe
2020
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAL BUZKAN